TRENDEFRARPadişahlar Atlası · 6 / 39 · padişah
Temsilî portre (sonradan yapılmış) — Paolo Veronese çevresi · 16. yy

Fetret sonrasında Osmanlı yönetimini toparladı: Selanik alındı, Germiyan katıldı, Doğu Roma (Bizans) yeniden vergiye bağlandı. 1444'te Edirne-Segedin barışından sonra tahtı oğluna bırakıp Manisa'ya çekildi; Varna'da ordunun başına geri çağrıldı ve 1446'da tahta döndü.
Haritada II. Murad dönemini aç▶ Bu padişahın 1 dakikalık videosu: YouTube · Instagram · TikTok
Tahtı sağken kendi isteğiyle bıraktı: 1444’te Mihalıç’ta oğlu II. Mehmed lehine resmen tahttan indi ve Bursa civarında inzivaya çekildi. İki yıl sonra (1446) yeniden tahta döndü.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “MURAD II” maddesi
Murad Haziran 1404'te Amasya'da doğdu. Çelebi Mehmed'in bir cariyeden olan oğludur; bir kayda göre annesi Amasya ileri gelenlerinden Divitdar Ahmed Paşa'nın kızı Şehzade Hatun'dur. On iki yaşına girince Amasya, Tokat, Sivas, Çorum ve Osmancık'ı içine alan Rum vilayetine bey olarak gönderildi. 1416'da Börklüce Mustafa isyanını bastırmak üzere Amasya kuvvetleriyle Saruhan ve İzmir tarafına yollandı; isyanı yanındaki Bayezid Paşa bastırdı.
Ölüm döşeğindeki babası Murad'ı Bursa'ya çağırdı; ama şehzade varmadan Çelebi Mehmed Edirne'de öldü (Haziran 1421). Vezirler, Bizans'ın elindeki amcası Mustafa'nın harekete geçmesinden korkup ölümü gizli tuttular. Murad Bursa'da tahta çıktı, ancak babasının imparatorla anlaşması gereği küçük kardeşlerini Bizans'a vermeyi reddetti. Bunun üzerine Bizans, Osmanlı kroniklerinin “Düzme” (sahte) dediği Mustafa'yı serbest bırakıp meşru sultan olarak tanıdı. Mustafa Rumeli'yi ele geçirdi ve Ocak 1422'de 12.000 sipahi ve 5.000 piyadeyle Gelibolu'dan Anadolu'ya geçti.
Murad, Bursa yolunu kesmek için Ulubat Gölü'nün ayağındaki köprüyü yıktırdı ve Yeni Foça'daki Cenevizlilerin gemi ve asker yardımını sağladı. Mustafa'nın kuvvetleri dağıldı, kendisi Rumeli'ye kaçtı ve yakalanıp öldürüldü. Murad Haziran 1422'de Bizans'ı cezalandırmak için İstanbul'u kuşattı; elli günden fazla süren kuşatma, on üç yaşındaki kardeşi Küçük Mustafa'nın Karaman ve Germiyan beylerinin desteğiyle Bursa'yı kuşatması üzerine kaldırıldı. Küçük Mustafa'nın isyanı da kısa sürede bastırıldı.
Murad'ın uç komutanı Turahan Bey Mayıs 1423'te Hexamilion (Germe) surunu aşıp Mora'ya girdi. Bizans'ın Selanik'i Venedik'e devretmesi 1425–1430 Osmanlı-Venedik savaşını başlattı. Murad 29 Mart 1430 sabahı yapılan genel bir saldırıyla Selanik'i aldı; Venedik donanması yetişemedi. Bir yıl önce, 1429'da Germiyan beyliği son beyinin vasiyetiyle savaşsız Osmanlı'ya katılmıştı.
1433'te Sırp Despotu Đurađ Branković kızı Mara'yı büyük bir çeyizle Murad'a eş olarak gönderdi. Murad 1439'da despotun merkezi Semendire'yi aldı. 1440'ta Sırp mirasının Macarların elindeki güçlü noktası Belgrad'ı kuşattı; ama altı ay süren kuşatma sonuç vermedi. TDV maddesi, Türklere karşı ilk kez kullanılan tüfek ateşini bu başarısızlığın nedenlerinden biri sayar. Arnavutluk'ta ise Kosova'da idam edilen Şehzade Yakub'un oğlu Davud Çelebi'nin Macarlarca gizlice bölgeye sokulmasıyla, Osmanlıları yarım yüzyıl uğraştıracak Arnavut meselesi ortaya çıktı.
Ekim 1443'te Macar komutanı Hunyadi Yanoş, yanında Macar Kralı Ladislas ve Sırp despotuyla Tuna'yı geçti, Niş'i ve Sofya'yı aldı. Murad onları 24 Kasım 1443'te Balkan dağlarındaki İzladi (Zlatitsa) Geçidi'nde durdurdu; ama bu “Uzun Sefer” Osmanlıları sarstı ve Arnavutluk'ta İskender Bey'in isyanını alevlendirdi. Aynı günlerde Murad'ın çok sevdiği oğlu Alaeddin Ali Çelebi Amasya'da öldü; bu acı onu derinden yaraladı. Çandarlı Halil Paşa her cephede barış arıyordu; Mara Sultan'ın da aracılığıyla Macar kralının, Hunyadi'nin ve Sırp despotunun elçileri Edirne'ye geldi ve 12 Haziran 1444'te bir antlaşma yapıldı: Sırp Despotluğu Đurađ Branković'e geri verilecek, iki taraf da Tuna'yı aşmayacaktı.
Her tarafta barışı sağladığına inanan Murad, Ağustos 1444'te Mihalıç'ta kapıkulu ve beylerin önünde on iki yaşındaki oğlu II. Mehmed lehine tahttan çekildi ve Bursa civarında ibadet ve inzivaya çekildi. Ancak Macarlar barışı bozup Eylül 1444'te Tuna'yı aştı; Venedik donanması da Çanakkale Boğazı'nı kesti. Çandarlı Halil Paşa'nın ısrarıyla Murad başkomutan olarak orduya döndü; II. Mehmed resmen padişahlığını koruyordu. 10 Kasım 1444'teki Varna Muharebesi'nde Macar ağır süvarisinin saldırısı önce Osmanlı hatlarını dağıttı ve Murad'ın karargâhına kadar yaklaştı; ama savaş Osmanlıların zaferiyle bitti ve Kral Ladislas savaş meydanında öldü.
Devlet ileri gelenleri iç ve dış güvenlik için Murad'ın yeniden tahta çıkmasını gerekli gördü. Halil Paşa'nın gizli çağrısıyla Murad 1446'da Manisa'dan yola çıktı ve Ağustos sonunda Edirne'ye ulaşarak tahtı yeniden devraldı. 1448 yazında Arnavutluk'ta İskender Bey'in aldığı Kocacık Hisarı'nı geri aldı. Ardından Hunyadi'nin ordusunu Kosova Ovası'nda üç gün süren çetin bir savaşta yendi (17-20 Ekim 1448).
Oğlu Mehmed'in Dulkadırlı Sitti Hatun ile Edirne'deki görkemli düğününden sonra hastalandı ve 3 Şubat 1451'de kırk sekiz yaşında öldü. Vasiyetinde Bursa'da oğlu Ali'nin yanına gömülmesini, türbesinin üstünün açık bırakılmasını, “üzerime yağmur yağa” diye istemişti; Bursa Muradiye'deki türbesi bu vasiyete göre yapıldı.
Murad'ın döneminde Edirne'de Üç Şerefeli Cami ve Ergene üzerinde Uzunköprü yapıldı; Halil İnalcık, Üç Şerefeli'yi klasik dönemin büyük cami tipinin ilk örneği sayar. Yazıcızade Mehmed'in Muhammediyye'si ve Yazıcızade Ali'nin Murad'a sunduğu Selçukname bu devrin Türkçe eserleridir. Savaş yerine barışı yeğleyen ve tahtı kendi isteğiyle bırakan bu padişah, oğluna İstanbul'u alacak güçte bir devlet bıraktı.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Murad II” (Halil İnalcık); Âşıkpaşazâde, Neşri, Dukas, Venedik ve Raguza belgeleri ile Gazavat-ı Sultan Murad bu maddenin başlıca kaynaklarıdır.
Kaynaklar: britannica.com [1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] · worldhistory.org [1]
| Babası | I. Mehmed |
|---|---|
| Annesi | Emine Hatun |
| Eşleri | Hüma Hatun, Mara Branković (Sırp despotunun kızı), Yeni Hatun (Candaroğlu), Halime Hatun |
| Çocukları | II. Mehmed (Fatih), Alaeddin Ali, Ahmed, Orhan, Hatice Hatun, Şehzade Hatun |
| Ad | Göreve geliş | Ayrılış | Süre |
|---|---|---|---|
| Bayezid Paşa | 1413 | 1421 | |
| Çandarlı İbrahim Paşa | 1421 | 1429 | |
| Çandarlı Halil Paşa | 1429 | 1453 |
Bu adlar ve yıllar sonradan derlenmiş geleneksel vezir listelerinden gelir; yaklaşıktır.
| Yıl | Olay | Sonuç / taraflar |
|---|---|---|
| 1421 | İsyan: Düzmece Mustafa İsyanı | Bastırıldı; Mustafa Çelebi kaçarken yakalandı ve Edirne'de idam edildi |
| 1422 | Kuşatma: İstanbul kuşatması (1422) | Şehir alınamadı; Küçük Mustafa'nın ayaklanması üzerine kuşatma gevşetildi |
| 1428 | Kuşatma: Güvercinlik kuşatması | Macar kuşatması kırıldı; kale Osmanlılarda kaldı |
| 1430 | Kuşatma: Selanik'in fethi | Şehir Osmanlılara geçti; Venedik idaresi sona erdi |
| 1439 | Kuşatma: Semendire'nin ilk fethi | Semendire alındı; Sırbistan Osmanlı idaresine girdi (1444'te geri verildi) |
| 1440 | Kuşatma: Belgrad kuşatması (1440) | Kuşatma başarısız oldu |
| 1442 | Savaş: Yalomiça bozgunu | Şehabeddin Paşa'nın ordusu dağıtıldı; 1443 Haçlı seferinin yolu açıldı |
| 1443 | İsyan: İskender Bey İsyanı | İskender Bey ölümüne dek direndi; ölümünden sonra Osmanlılar bölgede hak iddia eden Venediklileri Arnavutluk'tan çıkardı |
| 1443 | Savaş: İzladi Savaşı (Uzun Sefer) | Haçlı ilerleyişi geçitte durduruldu; ardından barış görüşmeleri başladı |
| 1444 | Antlaşma: Edirne-Segedin Antlaşması | Osmanlı Devleti, Macaristan Krallığı, Sırp Despotluğu |
Ayrıntılı bilgi kutuları sitedeki “Savaşlar ve Antlaşmalar” sekmesindedir; kaynak TDV İslâm Ansiklopedisi.
1451'de Edirne'de öldü; kaynaklar ani bir hastalıktan, muhtemelen inmeden söz eder.
| Yıl | Bölge | Olay | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1423 | + Teke–Hamid (Antalya–Isparta–Burdur) | Antalya kuşatması ve Teke-ili'nin geri alınışı (1423) | TDV İA, “TEKEOĞULLARI” |
| 1428 | + Morava Sırbistanı (Niş–Kruşevac) | Despot Stefan Lazareviç'in ölümünden sonra Niş ve Alacahisar (Kruşevac) alındı (1428); Edirne-Segedin Antlaşması'yla (1444) Despot Curac Brankoviç'e geri verildi ve Despotluk yeniden haraç ödeyen vasal oldu | TDV İA, “NİŞ” |
| 1429 | + Germiyan (Kütahya–Afyon–Uşak) | Germiyanoğlu II. Yakub Bey'in vasiyetiyle katılım (1429) | TDV İA, “GERMİYANOĞULLARI” (bir yıl farkla: TDV: vasiyet 1428; 1429 Yakub Bey'in ölümü) |
| 1430 | + Selanik–Halkidiki–Aynaroz | Selanik'in Venedik'ten alınışı (29 Mart 1430) | TDV İA, “SELÂNİK” |
| 1430 | + Yanya (Epir) | Yanya'nın Sinan Paşa'ya teslimi (1430) | TDV İA, “YANYA” |
| 1439 | + Semendire–Şumadiya | Üç aylık bir kuşatmadan sonra Semendire alındı (27 Ağustos 1439) ve Despotluk ilhak edildi; Edirne-Segedin barışıyla (Ağustos 1444) Semendire ve öteki kaleler Curac Brankoviç'e geri verildi | TDV İA, “SEMENDİRE” |
| 1439 | + Kosova | Semendire'nin alınmasıyla (1439) Kosova da doğrudan Osmanlı idaresine girdi, Priştine'yi Gazi İsa Bey yönetti; Edirne-Segedin barışıyla (1444) Despot'a geri verildi | TDV İA, “PRİŞTİNE” |
| 1443 | − Kuzey Arnavutluk (Akçahisar–İşkodra) | İskender Bey'in ayaklanması (1443) — Akçahisar (Kruje) ve kuzeydeki dağlık kesim elden çıktı; Avlonya ve güney Osmanlı'da kaldı | TDV İA, “MURAD II” |
| 1444 | − Morava Sırbistanı (Niş–Kruşevac) | Despot Stefan Lazareviç'in ölümünden sonra Niş ve Alacahisar (Kruşevac) alındı (1428); Edirne-Segedin Antlaşması'yla (1444) Despot Curac Brankoviç'e geri verildi ve Despotluk yeniden haraç ödeyen vasal oldu | TDV İA, “NİŞ” |
| 1444 | − Semendire–Şumadiya | Üç aylık bir kuşatmadan sonra Semendire alındı (27 Ağustos 1439) ve Despotluk ilhak edildi; Edirne-Segedin barışıyla (Ağustos 1444) Semendire ve öteki kaleler Curac Brankoviç'e geri verildi | TDV İA, “SEMENDİRE” |
| 1444 | − Kosova | Semendire'nin alınmasıyla (1439) Kosova da doğrudan Osmanlı idaresine girdi, Priştine'yi Gazi İsa Bey yönetti; Edirne-Segedin barışıyla (1444) Despot'a geri verildi | TDV İA, “PRİŞTİNE” |
Bu dönemde el değiştiren topraklar ve onları getiren savaş ya da antlaşmalar haritada görülebilir: II. Murad dönemi haritası.
Atıf: Padişahlar Atlası, “II. Murad Dönemi: Harita, Savaşlar ve Fetihler (1421–1444)”, https://padisahlaratlasi.com/padisah/ii-murad/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları
Bu sayfadaki terimler: Şehzade
Bu dönemin sadrazamları: Çandarlı Halil Paşa
Bu dönemin eserleri: Emir Sultan Camii · Çelebi Sultan Mehmed Camii · Taşköprü (Üsküp) · Gazi Mihal Bey Camii · İshak Fakih Külliyesi · Muradiye Külliyesi (Bursa) · Uzunköprü · Beylerbeyi Camii (Edirne) · Kutlu Bey Camii · Muradiye Camii (Edirne) · Üç Şerefeli Cami
Bu dönemin payitahtı: Bursa · Edirne
Devlet teşkilatı: Divan-ı Hümayun · Nişancılık ve Kalemiye · Şeyhülislamlık · Tımar sistemi · Devşirme sistemi · Enderun ve saray teşkilatı
Doğru bilinen yanlışlar: Kardeş katli Fatih'in kanunnamesiyle mi başladı? · Divan-ı Hümayun toplantılarına padişah başkanlık eder miydi? · Devşirmede her Hristiyan çocuk toplanır mıydı?