TRENDEFRARPadişahlar Atlası · 5 / 39 · padişah
Temsilî portre (sonradan yapılmış) — ressamı ve tarihi belirsiz
Çelebi

Dağılmış devleti yeniden birleştirdi; bu yüzden 'ikinci kurucu' sayılır. Barışçı siyaseti ve iç düzeni onarması, ardından gelen büyük fetih döneminin zeminini hazırladı.
Haritada I. Mehmed dönemini aç▶ Bu padişahın 1 dakikalık videosu: YouTube · Instagram · TikTok
Bursa’daki camisi (1419) ve türbesi (1421) bugün Yeşil Cami ve Yeşil Türbe adıyla bilinir. Edirne’deki Eskicami de onun döneminde tamamlandı (1414).
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “MEHMED I” maddesi
Mehmed 1386 ya da 1387'de doğdu. Yıldırım Bayezid'in Devlet Hatun adlı bir cariyesinden doğan dördüncü oğludur. “Çelebi” lakabıyla ve Yunanca “genç efendi” anlamına gelen kelimeden türeyen “Kirişçi” adıyla da anılır. Ertuğrul, Mustafa, Süleyman, Musa, İsa ve Kasım adlı altı kardeşi vardı.
Haziran 1399'da, henüz on iki-on üç yaşındayken, Amasya, Tokat, Sivas ve Ankara'yı içine alan Rum vilayetine vali olarak gönderildi. Babası 1402'de Ankara'da Timur'a yenilip Musa ile birlikte esir düştüğünde Mehmed bu bölgedeydi. Ağabeyi Mustafa da Timur tarafından yakalanıp Semerkant'a götürüldü.
Ankara yenilgisinden sonra Osmanlı ülkesi parçalandı. Süleyman Çelebi 1402–1411 arasında, Musa Çelebi 1411–1413 arasında Edirne'den Rumeli'yi yönetirken Mehmed Anadolu'da Tokat ve Amasya'yı üs edindi. O da kardeşleri gibi Timur'un hükümranlığını tanıdı. Timur'un desteğiyle eski beyliklerini geri alan Candaroğulları, Karamanlılar, Germiyan, Saruhan ve Aydın beyleri, başkent sayılan Bursa'nın kime kalacağı mücadelesine fiilen katıldılar; Bizans İmparatoru II. Manuel ile Eflak Voyvodası Mircea da şehzadeleri birbirine karşı kullandı.
Mehmed önce Bursa'yı ele geçiren kardeşi İsa ile mücadele etti; İsa bu çatışmalarda saf dışı kaldı ve kaynaklara göre 1403 dolaylarında öldürüldü. Ardından Süleyman Çelebi ile karşı karşıya geldi; 1403–1404'te Bursa ve Ankara'yı ona kaptırıp Tokat-Amasya'ya çekilmek zorunda kaldı. Bunun üzerine Musa'yı Rumeli'ye gitmeye teşvik etti. Musa, Mircea'nın davetiyle 1406'da deniz yoluyla Eflak'a geçti, Süleyman'ı Rumeli için Bursa'yı bırakmaya zorladı ve sonunda 17 Şubat 1411'de ani bir baskınla Edirne'yi alıp Süleyman'ı öldürdü. Süleyman Anadolu'dan ayrılınca Mehmed Bursa'yı yeniden aldı.
Kardeşler arasındaki anlaşmaya uymayan Musa, Rumeli'de merkeziyetçi ve sert bir yönetim kurdu; bu tutum uç beylerini ondan soğuttu. Mehmed, Musa'ya karşı 1411'deki iki başarısız denemeden sonra uç beyleri ve bağımlı devletlerle ittifak kurdu; 5 Temmuz 1413'te Musa'yı yenip saf dışı bıraktı. Mehmed'in başarısında, “baba” diye hitap ettiği Bizans imparatoruna karşı izlediği uzlaşmacı tavrın büyük payı vardı.
1413'te Edirne'de Osmanlı ülkesinin tek hükümdarı olarak tahta çıkan Mehmed; Bizans, Sırbistan, Eflak, Mora Despotluğu ve Atina Prensliği'nin elçilerini kabul edip onlara barış güvencesi verdi. Ardından Musa'ya yardım eden beyleri cezalandırmaya yöneldi: İzmir'de beyliğini yeniden kuran Cüneyd'i 1414'te yenerek bütün Batı Anadolu'yu aldı ve Aydın ilini bir Osmanlı sancağı yaptı. 1415'te Karamanoğlu'nu yenip Konya'yı kuşattı; barış isteyen Karaman'dan Hamid ili (Isparta yöresi) ve Said ili Osmanlı'ya katıldı.
Devletin yeniden birleşmesi Bizans, Papalık ve Venedik'i Haçlı seferi çağrısına yöneltti. Mehmed'in 1415'te Ege'deki Venedik adalarına gönderdiği akınlara karşılık, Pietro Loredano komutasındaki Venedik donanması 29 Mayıs 1416'da Gelibolu'daki Osmanlı donanmasını baskınla tahrip etti.
Timur tarafından Semerkant'a götürülen kardeşi Mustafa, serbest bırakılınca 1415'te Trabzon'a ulaştı ve Venedik ile Bizans'la görüşmelere girişti. Aydınoğlu Cüneyd ile birlikte Rumeli'ye geçti; 1416'da Makedonya'da Serez'i aldılarsa da uç beylerinin desteğini kazanamadılar. Mehmed onları Bizans'ın elindeki Selanik'e sığınmaya zorladı; imparator, yıllık bir para karşılığında Mustafa ile Cüneyd'i gözetim altında tutmayı üstlendi.
Aynı yıl, 1416'nın yaz ve sonbaharında Mehmed, Batı Anadolu'da ve Rumeli'de Deliorman'da Şeyh Bedreddin'in başlattığı ayaklanmayla uğraşmak zorunda kaldı. Şeyhi koruyan Eflak Voyvodası Mircea Deliorman'ı işgal edip Silistre'ye saldırdı. Mehmed sonunda Şeyh Bedreddin'i Zağra'da yakalatarak Serez'de idam ettirdi; ardından şeyhin Eflak'a geçmesine yardım eden Candaroğlu İsfendiyar Bey'in üzerine yürüyüp ona hükümranlığını kabul ettirdi.
1417'de Mehmed ağır biçimde hastalandı; Karaman seferini onun yerine Bayezid Paşa yönetti ve Karaman beyi yakalandı. Hayatının son yıllarında doğuda Timur'un oğlu Şahruh'un Doğu Anadolu'ya girmesini kaygıyla izledi ve Şahruh'un tehdit ettiği Memlüklerle dostane ilişkiler kurdu.
Mehmed 25 Haziran 1421'de Edirne'de öldü; oğlu II. Murad Bursa'da tahta çıktı ve babasının imparatorla yaptığı anlaşma gereği küçük kardeşlerini Bizans'a teslim etmeyi reddetti. Neşri'deki Menakıbname'ye göre Mehmed yedi yıl on bir ay tek başına hükümdarlık yaptı. Bursa'da cami (1419), medrese, imaret ve türbe (1421) yaptırıp bunlara vakıflar bağladı; Yeşil Cami ve Yeşil Türbe diye bilinen bu yapılar onun adıyla anılır. Edirne'deki Eskicami de onun zamanında tamamlandı (1414) ve camiye gelir sağlamak için bir bedesten yaptırıldı.
Halil İnalcık'a göre Mehmed'in saltanatının temel meselesi, 1402 felaketinden sonra Anadolu ve Balkanlardaki Osmanlı düzenini yeniden kurmaktı. Babasının devletini kardeşleriyle on bir yıl süren bir savaştan sonra yeniden birleştirdiği için tarihçiler onu devletin “ikinci kurucusu” olarak da anar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Mehmed I” (Halil İnalcık); Neşri'deki Menakıbname, Dukas, İdris-i Bitlisi ve Venedik belgeleri bu maddenin başlıca kaynaklarıdır.
Kaynaklar: britannica.com [1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12]
| Babası | I. Bayezid |
|---|---|
| Annesi | Devlet Hatun |
| Eşleri | Emine Hatun (Dulkadir), Kumru Hatun, Şehzade Hatun |
| Çocukları | II. Murad, Küçük Mustafa, Ahmed, Yusuf, Mahmud, Selçuk Hatun, Sultan Hatun |
| Ad | Göreve geliş | Ayrılış | Süre |
|---|---|---|---|
| İmamzade Halil Paşa Fetret Devri, Mehmed Çelebi'nin şehzadeliği | 1406 | 1413 | |
| Bayezid Paşa | 1413 | 1421 |
Bu adlar ve yıllar sonradan derlenmiş geleneksel vezir listelerinden gelir; yaklaşıktır.
| Yıl | Olay | Sonuç / taraflar |
|---|---|---|
| Antlaşma: Doğu Roma (Bizans) ve Karaman ile sulh antlaşmaları | ||
| 1413 | Savaş: Çamurlu | Mehmed Çelebi'nin zaferi; Musa Çelebi öldürüldü, Fetret Devri sona erdi |
| 1416 | Deniz savaşı: Gelibolu Muharebesi | Venedik zaferi; Osmanlı donanması ağır kayıp verdi |
| 1416 | İsyan: Şeyh Bedreddin İsyanı | Bastırıldı; Börklüce Mustafa ve Torlak Kemal yenildi, Şeyh Bedreddin yakalanıp Serez'de idam edildi |
| 1419 | Antlaşma: Venedik'le barış |
Ayrıntılı bilgi kutuları sitedeki “Savaşlar ve Antlaşmalar” sekmesindedir; kaynak TDV İslâm Ansiklopedisi.
1421'de Edirne'de hastalıktan (muhtemelen inme) öldü. Ölümü, Amasya sancakbeyi olan oğlu II. Murad Bursa'ya gelip tahta çıkana kadar kırk gün saklandı.
| Yıl | Bölge | Olay | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1414 | + Aydın–Saruhan–Menteşe | İzmiroğlu Cüneyd'in yenilgisiyle (1414) Aydın, Saruhan ve Menteşe'nin geri alınışı | TDV İA, “MEHMED I” |
| 1415 | + Kuzey Arnavutluk (Akçahisar–İşkodra) | Venedik'le savaştan sonra Arnavutluk'un büyük kısmı alındı ve Arvanid-ili sancağı kuruldu (1415–1417); Akçahisar (Kruya) da Nikola Topya'nın ölümünden (1415) sonra Osmanlı eline geçti | TDV İA, “ARNAVUTLUK” |
| 1419 | + Canik (Samsun–Ordu) | Canik seferi (1417–1418) ve Samsun'un alınışı (1420) | TDV İA, “SAMSUN” (bir yıl farkla: TDV: Canik seferi 1417–1418, Samsun 1420) |
| 1419 | + Kuzey Dobruca (Köstence–Tulça) | Dobruca kalelerinin fethi (1416–1419) | TDV İA, “DOBRUCA” |
| 1419 | + Güney Dobruca (Hacıoğlu Pazarcık–Silistre) | Dobruca kalelerinin fethi (1416–1419) | TDV İA, “DOBRUCA” |
Bu dönemde el değiştiren topraklar ve onları getiren savaş ya da antlaşmalar haritada görülebilir: I. Mehmed dönemi haritası.
Atıf: Padişahlar Atlası, “I. Mehmed (Çelebi) Dönemi: Harita, Savaşlar ve Fetihler (1413–1421)”, https://padisahlaratlasi.com/padisah/i-mehmed/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları
Bu sayfadaki terimler: Şehzade · Sancak
Bu dönemin eserleri: Eski Cami (Edirne) · Emir Sultan Camii · Yeşil Külliye (Yeşilcami) · Bayezid Paşa Camii · Çelebi Sultan Mehmed Camii
Bu dönemin payitahtı: Bursa · Edirne
Devlet teşkilatı: Devşirme sistemi
Doğru bilinen yanlışlar: Kırım, Eflak ve Boğdan Osmanlı toprağı mıydı? · Devşirmede her Hristiyan çocuk toplanır mıydı?