TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri
Eser · Külliye, Kütahya, 1422–1434

Kütahya'nın eski adı Tabakhane olan İshak Fakih mahallesindeki külliyeyi, şehrin Germiyanoğulları ile Osmanlılar arasında el değiştirdiği dönemde kadılık yapan İshak Fakih Halil yaptırmıştır. 1422 tarihli vakfiyede mescit, ölümünden sonra türbesi olacak bir zaviye, çeşme ve kütüphaneli bir medrese sayılır. Günümüze ulaşmayan çeşmenin Kütahya Müzesi'ndeki kitabesi 1420 tarihlidir; o yıllarda beyliğin başında Germiyanoğlu II. Yakub Bey bulunuyordu. Caminin kapısındaki dört satırlık Arapça kitabe ise 1433–34 tarihli olup II. Murad devrine aittir.
Tek kubbeli caminin önünde üç bölümlü bir son cemaat yeri vardır; bunun batıya doğru uzatılmış bölümü, çinili sandukaların bulunduğu ve vakfiyedeki zaviyeye uyan türbedir. Minare doğu tarafta dışa taşar. Yıkıldığı sanılan medrese, kitapların saklandığı hücresiyle birlikte caminin karşısında ayaktadır; XX. yüzyılda üstüne ikinci kat eklenip cephesi değiştirildiği için uzun süre dikkat çekmemiştir. Ölçüleri mütevazı olan külliye, iki saltanata da hizmet ettiği anlaşılan banisinin vakfiyesine birebir uyan yapılarıyla mimarlık tarihinde önem taşır.
Caminin son cemaat yerinin bulunduğu kuzey cephesi yalnız kesme taştan, öteki cepheleri ise taş aralarına tuğla hatıllar konarak örülmüştür. Kapı üzerindeki dört satırlık Arapça kitabe sülüs hatla yazılmıştır ve padişah adını anmaz. Caminin karşısındaki medrese, vakfiyede belirtildiği gibi dershane-mescidi ve müderrislerle öğrenciler için vakfedilen kitapların saklandığı hücresiyle birlikte ayaktadır; bu hücre külliyenin kütüphanesi işlevini görüyordu.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “İSHAK FAKİH KÜLLİYESİ” (Ara Altun)
Atıf: Padişahlar Atlası, “İshak Fakih Külliyesi · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/ishak-fakih-kulliyesi/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları