TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri
Eser · Cami, Edirne, 1428–1429

Edirne'de şehir merkezinden Sarayiçi'ne uzanan caddenin yanında, bir yamaç üzerindedir. Cami, türbe, hamam ve medreseden oluşan küçük bir külliyenin parçasıdır. Kitabesi yoksa da vakıf kayıtları kurucusunun II. Murad devri beylerinden, önce Tırhala beyi, sonra Rumeli beylerbeyi olan Mirimiran Sinan Bey, yani Sinaneddin Yusuf Paşa olduğunu gösterir. Abdurrahman Hibri Çelebi caminin 1428–29'da yaptırıldığını bildirir; 1429–30 tarihli vakıf kaydı da kurucu hakkındaki şüpheleri gidermiştir. Taş ve tuğladan yapılan cami, iki yanında kubbeli tabhaneler bulunan zaviyeli camiler tipindedir.
Edirne'nin geçirdiği felaketler, özellikle Balkan Harbi ve işgaller külliyeyi harap etti. 1950'lerde caminin mihrap tarafı çökmüş, son cemaat yeri yok olmuş, minarenin üst kısmı yıkılmıştı; medrese ise daha önce ortadan kalkmıştı. 1960'larda Vakıflar İdaresi yıkık kısımları ve son cemaat yerini yeniden yaptırdı, minareyi tamamladı ve cami yeniden ibadete açıldı. Mihraplı bölümü süsleyen zengin malakari nakışlar harap kaldığı yıllarda büyük ölçüde yok oldu. Caminin karşısındaki sekizgen planlı kurucu türbesi ile hamam çok harap durumdadır.
Badi Ahmed Efendi caminin kurucusunu Şarabdar Abdullah Bey olarak göstermişse de bu yanlıştır; Rifat Osman Bey ve Osman Nuri Peremeci gibi yazarların asıl kurucunun Abdullah Bey, onaranın Sinaneddin Yusuf Bey olabileceği yolundaki görüşleri de esassızdır. M. Tayyib Gökbilgin'in “Mahalle-i Mescid ve İmaret-i Mirimiran Sinan Bey” başlıklı vakıf kaydını tespit etmesiyle bu konuda şüphe kalmamıştır. Evliya Çelebi caminin ferah ve güzel olduğunu söylemekle yetinir. Edirne'nin eski eserleri hakkındaki raporlarda beşinci derecede değerli bir yapı sayılmasına rağmen cami için uzun yıllar bir girişimde bulunulmamıştır.
Mermer söveli giriş sivri kemerli bir taçkapı biçimindedir. Harim iki bölümden oluşur. Yüksek bir kubbeyle örtülü ilk bölümün ortasındaki aydınlık feneri, bu kısmın kapalı bir avlu olarak düşünüldüğünü gösterir; bu tip camilerde olduğu gibi merkezinde bir şadırvan bulunmuş olmalıdır. Büyük bir kemerle ayrılan ikinci bölüm asıl namaz mekanıdır ve bir kemerle ikiye bölünür: önde değişik bir geçiş sistemine sahip sekiz dilimli küçük bir kubbe, kıble tarafında ise üstü istiridye kabuğu biçiminde dilimli bir tonozla örtülü, üç cepheli mihrap bölümü yer alır. Bu bölümüyle cami, 1441'e doğru Tire'de Halil Yahşi Bey'in yaptırdığı Yeşilimaret Camii'ni hatırlatır.
Ocaklı tabhaneler, misafir ağırlama geleneği kalkınca namaz mekanına katılmıştır; minare soldaki tabhanenin köşesinde yükselir. 1960'a doğru düşmek üzere olan büyükçe bir malakari parçası alınarak İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde korunmuş, cami ihya edildikten sonra çerçevelenip Edirne'ye gönderilmiştir.
Kesme taştan sekizgen planlı türbenin önceleri kubbeli olduğu, sırlı tuğla kalıntılarından da dışında süslemeler bulunduğu anlaşılır. Hibri Çelebi'nin sanat değerini övdüğü havuzlu hamam, uzun süre harap kaldıktan sonra Ekmekçizade Ahmed Paşa (ö. 1618) tarafından onarılmıştır. Çok önce yıkılan medresenin 1528–29'da tedris ücreti 25 akçeydi; hariç payesindeki altı medresenin dördüncüsüydü.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “BEYLERBEYİ CAMİİ ve KÜLLİYESİ” (Semavi Eyice)
Atıf: Padişahlar Atlası, “Beylerbeyi Camii (Edirne) · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/beylerbeyi-camii-edirne/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları