TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri
Eser · Köprü, Uzunköprü, 1426–1443

Eski adı Ergene olan Uzunköprü ilçesine adını veren köprünün yapımına Aşıkpaşazade'ye göre 1426'da, başka bir kaynağa göre 1427–28'de başlanmış ve 1443'te tamamlanmıştır. II. Murad döneminde Timurtaş Bey, Osman Çelebi ve Gazi İshak Bey'in gözetiminde Mimar Muslihuddin ile Usta Mehmed tarafından yapılmıştır. Açılışı, Varna zaferinden dönen II. Murad'ın katılımıyla zafer ve fener alaylarıyla yapılmıştır. Köprü, II. Murad'ın Cisr-i Ergene'de kurdurduğu cami, imaret, medrese, kervansaray ve hamamdan oluşan yerleşimin parçasıydı.
İnşa kitabesinde II. Murad'ın adı, 1443 tarihi ve köprünün 174 gözlü olduğu yazılıdır; kitabe II. Abdülhamid dönemindeki bir onarımda yakındaki çeşmenin üzerine taşınmıştır. İlk yapıldığında 1392 m uzunluğunda olan köprü bugün 1238,55 m uzunluğunda ve 6,90 m genişliğindedir; arazinin dolmasıyla 164 gözü açık kalmıştır. Ayaklarında ve kilit taşlarındaki kartal, fil, aslan figürleri ile “Ali” yazısı dikkat çeker. Köprü Fatih, II. Bayezid, II. Osman, II. Mahmud ve II. Abdülhamid dönemlerinde, ayrıca 1928, 1964 ve 1972'de onarılmış, 1970'lerde iki aracın geçebileceği biçimde genişletilmiştir.
Köprünün taşları Eskiköy, Kuleliburgaz ve Taşçıarnavut köyleri ile Kestanbolu ve Süleymaniye köylerindeki ocaklardan getirilmiştir; yapımı on altı ya da on sekiz yıl sürmüştür. Mermer üzerine celi sülüs hatla yazılan iki satırlık inşa kitabesinin köşelerinde rozetler vardır. Menba tarafında korkuluk taşları arasına yerleştirilmiş bir kitabe sütunu bulunur, ancak yazısı tahribat yüzünden okunamamaktadır. İsmail Hakkı Balkas'ın Kırkkavak deresi üzerindeki bir gözün üstünde bildirdiği mimara ait kitabe ise bugün yoktur.
İlk yapıldığında 5,24 m genişliğindeki köprüde en büyük kemer açıklığı 14 m'yi bulur. Kemerler sivri ve yuvarlaktır; 147. ve 148. kemerler ötekilerden geniş ve yüksektir. Üçgen sel yaranların üstünde yedi tahliye gözü vardır. Ana gözün üstünde bir tarih köşkü, 40-41 ve 102-103. kemerlerin üstünde iki balkon bulunur. Ergene nehri ile Şoldrak ve Kırkkavak dereleri üzerinden geçen köprü, arazi ve teknik zorunluluk nedeniyle altı kez inip çıkar.
Evliya Çelebi'ye göre yapımından on dört yıl sonra yıkılan bir gözü onarılmıştır. II. Osman dönemindeki onarım Muradiye Camii kitabesinden öğrenilir. Tarih köşkündeki II. Mahmud dönemi onarım kitabesi Yunan işgali sırasında kazınmış, yerine yenisi konmuştur; köprünün sol başındaki meşrutiyet kulesi de bu onarımla ilgilidir. 1970'lerde Karayolları tabliye konsollarını büyüterek köprüyü dıştan dışa 1,70 m kadar genişletmiştir. 1908'de belediye sağ kanattaki korkuluk taşlarının bir kısmını söktürüp şehirdeki çeşmelerde kullanmıştır.
Kilit taşlarında altıgen çerçeve içinde kufi karakterle üç kez tekrarlanan “Ali” adının baş harfleri ortada birleşir; bir kilit taşında “el-Mülkü lillah” ibaresi vardı. Başları yuvarlak bir çerçevede birleşen üç aslan figürünün yanı sıra, büyük gözün üstündeki üçgen cumbanın korkuluğuna 1972 onarımında işçiler bir aslan kabartması daha yapmıştır. Büyük gözün iki yanında birer değirmen vardı; menba tarafındaki 1956 taşkınında yıkıldı. Köprünün başında Mahmud Baba Sultan Tekkesi bulunuyordu. II. Murad'ın Cisr-i Ergene'de yaptırdığı otuz üç dükkan, yağhane, bozahane, mumhane, üç çeşme ve iki su değirmeni gibi yapılardan köprü dışında yalnız Muradiye Camii, şadırvan, hamam ve Gazi Mahmud Bey Çeşmesi günümüze ulaşmıştır.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “UZUNKÖPRÜ” (Nesrin Çiçek Akçıl)
Atıf: Padişahlar Atlası, “Uzunköprü · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/uzunkopru/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları