TRENDEFRARPadişahlar Atlası · 13 / 39 · padişah

II. Selim portresi

Döneminde yapılmış portre — Nigari (Haydar Reis) · y. 1570

II. Selim

Sarı

Paylaş: WhatsApp · X

Doğum 1524 · Ölüm 1574 · Saltanat 1566–1574 (8 yıl) · Tahta çıkış 1566, 42 yaşında · Saltanatın sonu: Görevdeyken öldü · Başkent: İstanbul

Tuğrası
II. Selim tuğrası

Sefere çıkmayan ilk padişah; yönetimi sadrazama bıraktı. Kıbrıs kazanıldı, İnebahtı'da ağır bir donanma kaybı yaşandı ama hızla telafi edildi — Osmanlı'nın kurumsal gücünün kanıtı sayılır.

Haritada II. Selim dönemini aç

▶ Bu padişahın 1 dakikalık videosu: YouTube · Instagram · TikTok

İlginç bilgi

Sekiz yıllık saltanatında hiç sefere çıkmayan ilk Osmanlı hükümdarıdır. Vaktini İstanbul’da sarayda, kışları da çok sevdiği Edirne’de geçirdi.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “SELİM II” maddesi

Hayatı

İstanbul'da doğan ilk padişah

Selim, Kanuni Sultan Süleyman'ın Hürrem Sultan'dan doğan oğludur. 30 Mayıs 1524'te, Veziriazam İbrahim Paşa'nın düğün şenlikleri sırasında Topkapı Sarayı'nda dünyaya geldi; İstanbul'da doğup tahta çıkan ilk padişahtır. Temmuz 1530'da iki ağabeyiyle birlikte sünnet edildi; Atmeydanı'nda yaklaşık yirmi gün şenlik yapıldı. Babası onu 1538 Boğdan ve 1541 Macaristan seferlerine götürdü.

1542'de sancak beyi olarak Konya'ya gönderildi, 1544'te Manisa'ya geçti. Manisa'da Nurbanu Sultan'dan oğlu Murad (sonraki III. Murad) doğdu. 1553'te babasının İran seferi sırasında, ağabeyi Mustafa'nın Konya Ereğlisi'nde öldürüldüğünü öğrendi; böylece Kanuni'nin hayattaki en büyük oğlu oldu.

Kardeşi Bayezid ile mücadele

Mustafa'nın ölümünden sonra pek çok kişi Kütahya'daki kardeşi Bayezid'in etrafında toplandı ve iki kardeş arasındaki rekabet açık bir mücadeleye döndü. Selim, babasının desteğiyle paralı asker topladı; babasının gönderdiği vezir Sokullu Mehmed Paşa'nın öğütlerini dinleyerek Kanuni'nin güvenini kazandı. 30 Mayıs 1559'da Konya ovasında yapılan savaşta Bayezid yenildi ve sonunda İran'a kaçtı. Selim 1562 başında İstanbul'a yakın olması için Kütahya'ya nakledildi ve tahta geçeceği günü burada bekledi.

Tahta çıkış

Kanuni Eylül 1566'da Sigetvar kuşatması sırasında öldü; Sokullu Mehmed Paşa ölümü gizleyip Selim'e haber gönderdi. Selim İstanbul'da biat aldı, kardeşi Mihrimah Sultan'dan 50.000 altın borç alarak orduya katılmak için yola çıktı. Belgrad'da ordu ile buluştu; Sokullu'nun yönlendirmesiyle kapıkulu askerine cülus bahşişi dağıtmak zorunda kaldı. Daha fazlasını isteyen yeniçeriler hesabı İstanbul'da soracaklarını söylediler.

Saltanatı boyunca devletin asıl yöneticisi, babasından devraldığı Veziriazam Sokullu Mehmed Paşa oldu. Selim çoğu zaman paşalar arasındaki iktidar rekabetinde geri planda kalmayı yeğledi; ama TDV maddesi, yapılacak askerî harekâtların planlanmasında zaman zaman etkili olduğunu da belirtir.

Kıbrıs, İnebahtı ve Tunus

Kışı geçirdiği Edirne'de Habsburg, Safevi, Leh, Fransız ve Venedik elçilerini kabul etti; Safevilerle barışın sürmesine karar verildi ve 17 Şubat 1568'de Habsburglarla savaş hâline son veren antlaşma (Edirne Antlaşması) imzalandı. Saltanatının başında Basra'da ve Yemen'de isyanlar çıktı (1567); San'a ve Aden'in geri alınması İstanbul'da sevinçle karşılandı. Sokullu'nun merkezden yönettiği Astarhan seferi (1569) Don-Volga arasında kanal açma planını da içeriyordu ama sonuç vermedi. Selim döneminin en önemli harekâtı Kıbrıs seferiydi: padişah, Kıbrıs'ın alınmasını şehzadeliğinden beri saltanatına yakışır bir iş olarak görüyordu. Ada Venedik'ten alındı ve fetih 1571'de tamamlandı.

Kıbrıs'ın fethinin hemen ardından, Ekim 1571'de Osmanlı donanması İnebahtı'da Haçlı donanmasına ağır bir yenilgiye uğradı. Selim haberi Edirne'de aldı ve hemen yeni bir donanmanın yapılmasını emretti; donanma bir kış içinde yeniden kuruldu. 1573'te Venedik'le barış yapıldı. 1574'te yeni donanma Tunus'u İspanyollardan aldı; Selim, İstanbul'a dönen Kılıç Ali Paşa'yı 20 Kasım 1574'te huzuruna kabul edip ödüllendirdi.

Kişiliği ve ölümü

Selim “Selimi” ve “Talibi” mahlaslarıyla şiir yazdı; bir divanı yoksa da şiirleri divan edebiyatının güzel örnekleri arasında sayılır. Gelibolulu Ali, yanında yirmi yediden fazla şair, nedim ve sohbet ehli bulunduğunu yazar. Musikişinaslara ilgi gösterdi, Şeyhülislam Ebüssuud Efendi'ye büyük saygı duydu. Mimar Sinan'ın “ustalık eserim” dediği Edirne'deki Selimiye Camii onun adına yapıldı; şehzadeliğinde Konya'da başlattığı külliye de saltanatında tamamlandı.

Aralık 1574'te sarayda yeni yaptırdığı hamamda gezerken ayağı kayıp düştü; ardından şiddetli bir ateşe ve mide rahatsızlığına tutuldu. Başka bir rivayete göre içkiye tövbe edip birden bıraktığı için rahatsızlandı. Ölüm tarihi kaynaklarda farklıdır: sarayda görevli Selaniki 15 Aralık 1574, Gerlach 13 Aralık der. Ayasofya Camii avlusunda kendi emriyle yapımına başlanan türbeye, oğlu III. Murad'ın tahta çıkarken öldürttüğü beş şehzadeyle birlikte gömüldü.

Selim sefere bizzat çıkmayan ilk padişahtır. Kısa saltanatına rağmen Kıbrıs'ın fethi ve İnebahtı'dan sonra donanmanın hızla yeniden kurulması, Sokullu'nun yönettiği devletin hâlâ güçlü olduğunu gösterdi.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Selim II” (Feridun M. Emecen); Selaniki, Gelibolulu Ali, Mehmed b. Mehmed er-Rumi ve Stephan Gerlach'ın günlüğü bu maddenin başlıca kaynaklarıdır.

O sırada dünyada

Çağdaş hükümdarlar

  • II. MaximilianKutsal Roma-Germen İmparatoru · 1564–1576Katolik ve Protestanlara hoşgörü gösteren hümanist imparator
  • II. Felipeİspanya Kralı · 1556–15981580'den itibaren Portekiz tahtını da taşıyan Habsburg kralı
  • I. Elizabethİngiltere Kraliçesi · 1558–1603Saltanatı İngiltere'nin altın çağı sayılan son Tudor hükümdarı
  • IX. CharlesFransa Kralı · 1560–1574Din savaşları döneminde annesi Catherine de Médicis'in gölgesinde hüküm sürdü
  • I. TahmasbSafevi Şahı · 1524–1576Şiiliği devlet dini olarak yerleştiren Safevi hükümdarı
  • EkberBabür İmparatoru · 1556–1605Babür hükümdarlarının en büyüğü sayılan imparator
  • Wanli İmparatoruMing Çin İmparatoru · 1572–1620Saltanatında Matteo Ricci Çin'de Cizvit misyonlarını kurdu

Dünyada neler oluyordu?

  1. 1568
    İspanya'ya karşı Hollanda ayaklanması başladı; Seksen Yıl Savaşları 1648'e dek sürdü.
  2. 1569
    Flaman haritacı Gerardus Mercator, denizcilikte standart olacak harita izdüşümünü tanıttı.
  3. 1569
    Lublin Birliği ile Lehistan ve Litvanya, ortak hükümdarlı tek bir federal devlette birleşti.
  4. 1572
    Paris'teki Saint-Barthélemy katliamında binlerce Huguenot (Fransız Protestan) öldürüldü.
  5. 1573
    Oda Nobunaga son Ashikaga şogunu Yoshiaki'yi Kyoto'dan sürdü; Ashikaga şogunluğu fiilen sona erdi.

Kaynaklar: britannica.com [1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12]

Ailesi

BabasıI. Süleyman
AnnesiHürrem Sultan
EşleriNurbanu Sultan
ÇocuklarıIII. Murad, İsmihan Sultan, Gevherhan Sultan, Şah Sultan, Fatma Sultan

Önemli işleri

Antlaşmalar

Sadrazamları (veziriazamlar)

AdGöreve gelişAyrılışSüre
Sokullu Mehmed Paşa29 Haziran 156512 Ekim 157914 yıl, 105 gün

Savaşları ve antlaşmaları

YılOlaySonuç / taraflar
1567Sefer: Açe seferi (1567–1568)Açe'ye silah, cephane ve usta gönderildi; Osmanlı–Açe bağı kuruldu
1568Antlaşma: Edirne AntlaşmasıOsmanlı İmparatorluğu, Habsburg Monarşisi
1569Sefer: Astarhan (Ejderhan) seferi ve Don–Volga kanalı (1569)Kanal kazılamadı, Astarhan kuşatması kaldırıldı; ordu büyük kayıplarla Azak'a döndü
1569Sefer: Yemen'in yeniden fethi (1569–1571)Yemen yeniden Osmanlı denetimine alındı; Mutahhar Sa'de'ye çekildi
1571Kuşatma: Kıbrıs'ın fethiKıbrıs fethedildi; Venedik 1573 antlaşmasıyla adayı bıraktı
1571Deniz savaşı: İnebahtıOsmanlı donanması ağır bir yenilgiye uğradı; donanma kısa sürede yeniden kuruldu
1573Antlaşma: Venedik'le Kıbrıs barışıOsmanlı İmparatorluğu, Venedik Cumhuriyeti
1574Kuşatma: Tunus'un fethiTunus kesin olarak Osmanlılara geçti; Hafsi hâkimiyeti sona erdi

Ayrıntılı bilgi kutuları sitedeki “Savaşlar ve Antlaşmalar” sekmesindedir; kaynak TDV İslâm Ansiklopedisi.

Ölümü

1574'te Topkapı Sarayı'nda hamamda düşüp başını çarpması sonucu öldü.

Toprak değişimi

YılBölgeOlayKaynak
1566+ Kiklad Adaları (Nakşa)Nakşa dukasının azli ve dukalığın Osmanlı tebaası Yasef Nasi'ye verilmesi (1566) — Kiklad adaları doğrudan bağlandıTDV İA, “NAKŞA”
1569+ TunusTunus 1569'da yeniden Osmanlı eline geçti; 1573'teki İspanyol işgali 1574 seferiyle sona erdi ve şehir kesin olarak Osmanlı topraklarına katıldıTDV İA, “TUNUS”
1571+ KıbrısKıbrıs'ın fethi (1570–1571) — Lefkoşa ve Magosa kuşatmalarıTDV İA, “SELİM II”

Bu dönemde el değiştiren topraklar ve onları getiren savaş ya da antlaşmalar haritada görülebilir: II. Selim dönemi haritası.

Atıf: Padişahlar Atlası, “II. Selim (Sarı) Dönemi: Harita, Savaşlar ve Fetihler (1566–1574)”, https://padisahlaratlasi.com/padisah/ii-selim/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları

Bu sayfadaki terimler: Sadrazam

Bu dönemin sadrazamları: Sokullu Mehmed Paşa

Bu dönemin eserleri: Küçükçekmece Köprüsü · Ayasofya · Selimiye Camii (Konya) · Sokullu Mehmed Paşa Külliyesi (Lüleburgaz) · Süleymaniye Külliyesi (Şam) · Behram Paşa Camii · Banyabaşı Camii · Hünkar Camii · Mahmud Paşa Camii · Selimiye Camii ve Külliyesi (Edirne) · Uzunköprü (Silivri) · Atik Valide Camii · tümü (18) →

Bu dönemin hanedan kadınları: Hürrem Sultan · Mihrimah Sultan · Nurbanu Sultan

Devlet teşkilatı: Defterdarlık ve Osmanlı Maliyesi · Osmanlı'da vakıf sistemi

Bizi takip edin: YouTubeInstagramTikTok