TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar

Astarhan (Ejderhan) seferi ve Don–Volga kanalı (1569)

Sefer · 1569

Moskova Çarı IV. Ivan'ın Kazan'ı (1552) ve Astarhan'ı (1556) alarak Volga havzasına hâkim olması üzerine Osmanlılar, Don ile Volga arasında bir kanal açıp Astarhan'ı zaptetmeyi planladı. TDV'nin Kırım maddesine göre böylece Rusları Kuzey Kafkasya ve Aşağı Volga'dan çıkarmak, Kıpçak bozkırında Osmanlı nüfuzunu güçlendirmek ve İran'a karşı ordu sevkiyatı için elverişli bir yol açmak amaçlanıyordu. 1569'da Kefe Beylerbeyi Kasım Paşa'nın idaresindeki 15.000 kişilik ordu, Kırım Hanı Devlet Giray'ın kuvvetleriyle birlikte iki nehrin en çok yaklaştığı yere geldi; ancak kanal kazılamadı. Ordu Astarhan'a inip Rusların savunduğu kaleyi kuşattı, fakat kış yaklaşınca önce hanın askerleri, sonra Osmanlı ordusu çözülerek büyük kayıplarla Azak'a döndü. TDV'ye göre Devlet Giray, Astarhan'ın doğrudan Osmanlı idaresine girmesinden çekindiği için seferi gönülsüz desteklemişti. Seferi merkezden yöneten Sokullu Mehmed Paşa'nın kanal projesi gerçekleşemedi.

Olay hakkında

Tarih	1569
Yer	Don–Volga arası ve Astarhan
Sonuç	Kanal kazılamadı, Astarhan kuşatması kaldırıldı; ordu büyük kayıplarla Azak'a döndü

Taraflar	Osmanlı Devleti	Rus Çarlığı
Komutanlar	Kasım Paşa Devlet Giray	IV. Ivan

Atlas'ta bu olay

II. Selim (1566–1574) döneminde gerçekleşti. II. Selim

Atlasta bu yıl şu toprak değişimi kayıtlıdır:

• + Tunus (kazanım, 1569)

Haritada II. Selim dönemini aç

Dönem bağlamı

Atlasın hesabına göre 1569 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 5.287.000 km² idi; II. Selim saltanatının başında 5.124.000 km², sonunda 5.296.000 km² ölçülür.

II. Selim (1566–1574) döneminde atlasa göre 3 bölge kazanıldı, 0 bölge kaybedildi.

Kazanılan bölgeler: Kiklad Adaları (Nakşa) (1566), Tunus (1569), Kıbrıs (1571).

II. Selim hakkında kısaca

Sefere çıkmayan ilk padişah; yönetimi sadrazama bıraktı. Kıbrıs kazanıldı, İnebahtı'da ağır bir donanma kaybı yaşandı ama hızla telafi edildi — Osmanlı'nın kurumsal gücünün kanıtı sayılır.

II. Selim döneminin diğer savaş ve antlaşmaları

• Açe seferi (1567–1568) (1567)
• Edirne Antlaşması (1568) (1568)
• Yemen'in yeniden fethi (1569–1571) (1569)
• Osmanlı-Venedik Savaşı (1570-1573) (1571)
• İnebahtı Deniz Muharebesi (1571)
• İstanbul Antlaşması (1573) (1573)
• Tunus'un Fethi (1574) (1574)

Yakın yıllarda (1565–1566) diğer padişahlar döneminde

• Malta Kuşatması (1565)
• Zigetvar Kuşatması (1566)

Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “KIRIM”; metin atlas için yazılmıştır.

Atıf: Padişahlar Atlası, “Astarhan (Ejderhan) seferi ve Don–Volga kanalı (1569): Tarih, Taraflar ve Sonuç”, https://padisahlaratlasi.com/olay/astarhan-ejderhan-seferi-ve-don-volga-kanali-1569/ (son güncelleme 12 Kasım 2026). Düzeltmeler

Bu sayfadaki terimler: Beylerbeyi