TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri

Uzunköprü (Silivri)

Eser · Köprü, Silivri, 1568

Tür
Köprü
Yer
Türkiye
Yapım
1568

Mimar Sinan eseri

Uzunköprü (Silivri)
Uzunköprü (Silivri) · Görsel: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0, Canercangul)
Haritayı 1568 yılında aç

Sinan'ın otuz iki gözlü köprüsü

Silivri'nin yaklaşık 1 km batısında, Silivri çayı üzerindeki köprü Mimar Sinan'ın eseridir. Kitabesi olmadığından inşa tarihi arşivdeki iki belgeden 1568 olarak belirlenmektedir; adı Tuhfetü'l-mi'marin ve Tezkiretü'l-ebniye'de geçer. Çayı ve su basan geniş bataklık araziyi geçen köprü 333 m uzunluğunda ve otuz iki gözlüdür. Çok uzun ve alçak olduğu için sivri yerine basık kemerler kullanılmıştır; kemer açıklıkları 7 m, ayak genişlikleri 3 m kadardır. Orta ayaklar fazla çıkıntı yapmadığından bütün gözler bir arada görülebilir. Malzeme, çevredeki ocaklardan çıkarılan kalker taşıdır.

Köprü 1606'da Mimar Dalgıç Ahmed Ağa tarafından onarılmıştır. Evliya Çelebi'nin yanı sıra 1675'te Silivri'ye gelen İngiliz seyyah John Covel ve 1714'te buradan geçen P. Lucas da köprüden söz eder. Uzun yıllar harap bırakılan köprü, 1984'te Karayolları Bölge Müdürlüğü tarafından korkulukları çimentoyla yapılarak ve uçtaki gözleri tahrip edilerek onarılmıştır. Deniz yönünde köprünün önü parsellenmiş ve evler yapılmıştır.

Taş işçiliği ve ayaklar

Kemer taşlarının boyu 50-60 cm arasındadır; kemerlerin iç yüzlerinde uzunca taşlar kullanılmıştır. Malzeme kısmen silisleşmiş kaba bir kalkerdir ve kaliteli taş işçiliği dikkat çeker. Baba taşları dışında köprü oldukça sade bir işçilikle yapılmış, ihtiyaca cevap verme düşüncesi öne çıkarılmıştır.

Köprü belirli bir yatağı olan akarsu yerine alçak bir vadide uzandığı ve güçlü su akıntısına maruz kalmadığı için orta ayakların ön ve arka kısımları hafif bir sivrilikle başlayıp kısa mesafede gövde duvarıyla kaynaşır. Basık kemerlerin üzengisindeki basıncı karşılamak için eğik yüzlü taşlar kullanılmıştır; yani geleneksel bir orta ayak kalıbı izlenmemiş, ayrıntı ihtiyaca göre değiştirilmiştir. Korkuluk taşlarının boyu 2,60 m'yi bulur. Köprünün en yüksek noktası ile iki ucu arasında ortalama %1 eğim ve 1,40-1,50 m seviye farkı vardır.

Trakya köprüleri arasındaki yeri

1606 onarımı, Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi'ndeki bir muhasebe defterinin ilk sayfasındaki belgeden öğrenilir. Trakya'da tarihi ve topografik şartlar yüzünden çok sayıda köprü yapılmış; XV. yüzyılın ilk yarısından beri gelişen köprü mimarisi Mimar Sinan'ın anıtsal eserleriyle en parlak noktasına ulaşmıştır. Silivri'deki köprü bu gelişme içinde önemli bir yer tutar.

Silivri'nin hemen batısında, eski fütuhat yolu üzerinde ve hükümet konağına 325 m uzaklıkta, Karılar deresi (Boğlucadere) üzerinde küçük bir köprü daha bulunur; ancak bu köprü özgün durumunu koruyamamıştır.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “UZUNKÖPRÜ” (Tayfun Akkaya)

İlgili padişahlar

Atıf: Padişahlar Atlası, “Uzunköprü (Silivri) · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/uzunkopru-silivri/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları