TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Hanedan Kadınları
Hanedan kadını · Kanuni Sultan Süleyman'ın kızı, 1522?–1578
Haritayı 1522 yılında açKanuni Sultan Süleyman ile Hürrem Sultan'ın kızı Mihrimah'ın doğum tarihi kesin bilinmez; babasının saltanatının ilk yıllarında, 1522'de doğduğu tahmin edilir. Mustafa Kaçar, Osmanlı belgeleri ve dönemin kroniklerindeki yazılışa bakarak adın aslında Mihr ü Mah diye okunmasının daha doğru olacağını belirtir; yine de literatürde Mihrimah biçimi yerleşmiştir. Kanuni'nin hayatta kalan tek kızı olduğu için babasının çok sevdiği Mihrimah, annesinin gözetiminde iyi bir eğitim aldı.
Evlilik çağına gelince sarayla yakın ilişkisi olan Diyarbekir Beylerbeyi Rüstem Paşa'yla evlendirilmesi düşünüldü. Bazı Osmanlı kaynaklarındaki rivayete göre damat adayının cüzzamlı olduğu dedikodusu çıkınca padişah Diyarbekir'e bir saray hekimi göndermiş, hekim paşanın üzerinde bit bulunca cüzzamlıda bit olmayacağı gerekçesiyle hastalığın bulunmadığını bildirmiştir. Kaçar bu rivayeti doğru saymaz; sonraki siyasi çekişmelerin geç tarihli kaynaklara yansıması olarak görür. Düğün 1539 sonlarında Şehzade Bayezid ile Cihangir'in sünnet düğünleriyle birlikte yapıldı. Bu evlilikten Ayşe Hümaşah ve Osman adında iki çocuğu oldu.
Evlendikten sonra eşinin yükselmesi için çalıştı ve annesiyle birlikte iktidar mücadelesinin en güçlü cephesini oluşturdu; Rüstem Paşa'nın 1544'te sadrazam olmasıyla bu ekip daha da güçlendi. Müellife göre amaçları Şehzade Mustafa'yı gözden düşürüp Şehzade Bayezid'in önünü açmaktı. 1553'te Mustafa padişahın emriyle idam edilince tepkiler yüzünden Rüstem Paşa azledildi; Mihrimah onun hayatını kurtarmak için annesine başvurdu, iki yıl sonra da eşinin yeniden sadrazam olmasında payı oldu.
1558'de Hürrem Sultan ölünce sarayda nüfuzu daha da arttı; Kanuni kızını yanında tutup her konuda onunla görüşüyordu. Önce Bayezid'i desteklemeyi sürdürdü, onun kayıtsız tutumu üzerine Şehzade Selim'in yanına geçti. 1561'de Rüstem Paşa ölünce bir daha evlenmedi. II. Selim ve III. Murad dönemlerinde de sarayın en nüfuzlu kadınları arasında yer aldı ve Eski Saray'da yaşadı.
Kaynaklar onu iyi yetişmiş, güzel konuşan ve güzel yazan biri olarak anar; mektuplarından iç ve dış siyasete ilgi duyduğu, annesi gibi Leh kralına mektup yazdığı anlaşılır. Büyük bir servete sahipti; II. Selim'in tahta çıkışında acil ihtiyaçlar için ona 50.000 altın vermişti. 1547'de Üsküdar'da iskele karşısında iki minareli bir cami, medrese, sıbyan mektebi ve kervansaray; 1566'da Edirnekapı'da tek minareli cami, medrese, sıbyan mektebi ve çifte hamamdan oluşan bir külliye yaptırdı. Edirnekapı'daki yapılara su getirmek için Mihrimah suyu tesisini kurdurdu, Mekke'de Aynizübeyde su yollarını onarttı.
Alman seyyah Stephan Gerlach'a göre 25 Ocak 1578'de öldü ve Süleymaniye Camii haziresinde babasının yanına gömüldü.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “MİHRİMAH SULTAN” (Mustafa Kaçar)
Şehir: İstanbul
Atıf: Padişahlar Atlası, “Mihrimah Sultan · Hanedan Kadınları”, https://padisahlaratlasi.com/hanedan-kadinlari/mihrimah-sultan/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları