TRENDEFRARPadişahlar Atlası · 4 / 39 · padişah

I. Bayezid portresi

Temsilî portre (sonradan yapılmış) — 15. yy ortası

I. Bayezid

Yıldırım

Paylaş: WhatsApp · X

Doğum ~1360 · Ölüm 1403 · Saltanat 1389–1402 (13 yıl) · Tahta çıkış 1389, yaklaşık 29 yaşında · Saltanatın sonu: Savaşta esir düştü · Başkent: Edirne

Tuğrası
I. Bayezid tuğrası

Devleti on üç yılda zirveye taşıyıp tek savaşta kaybetti. Ankara Muharebesi Anadolu birliğini dağıttı, beylikleri geri getirdi ve on bir yıl süren Fetret Devri'ni başlattı — Osmanlı tarihinin en keskin kırılması.

Haritada I. Bayezid dönemini aç

▶ Bu padişahın 1 dakikalık videosu: YouTube · Instagram · TikTok

İlginç bilgi

1402 Ankara Muharebesi’nde Timur’a yenilip esir düştü ve esaret altındayken 8 Mart 1403’te Akşehir’de öldü. Bu yenilgi, hızla büyüttüğü devletin dağılmasına yol açtı.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “BAYEZİD I” maddesi

Hayatı

Şehzadelik ve “Yıldırım” lakabı

Bayezid 1354'te doğdu. I. Murad'ın büyük oğlu, annesi Gülçiçek Hatun'dur. 1381 dolaylarında Germiyanoğlu Süleyman Çelebi'nin kızı Sultan Hatun ile evlendi; eşinin çeyizi olarak Osmanlılara bırakılan topraklara sancak beyi oldu ve Kütahya'ya yerleşerek devletin doğu sınırını gözetmekle görevlendirildi.

1386'da babasının Karamanoğlu Alaeddin Bey'e karşı açtığı sefere katıldı. Frenkyazısı Savaşı'nda gösterdiği cesaret ve atılganlık yüzünden “Yıldırım” lakabını aldı. 15 Haziran 1389'daki Kosova Savaşı'nın kazanılmasında da önemli rol oynadı.

Kosova'da tahta çıkış

Kosova'da ağır yaralanan I. Murad, büyük oğlu olduğu ve yetenekli bulduğu için yerine Bayezid'in getirilmesini vasiyet etti; babası ölünce Bayezid savaş meydanında tahta çıkarıldı. Devlet ileri gelenlerinin önerisiyle, bir iç savaşa yol açmaması için hayattaki tek kardeşi Yakub Çelebi'yi öldürttü. Esir düşen Sırp Knezi Lazar da savaş alanında idam edildi.

Yeni padişah hemen Bursa'ya döndü, çünkü Murad'ın ölüm haberi üzerine Anadolu'daki bağımlı beyler harekete geçmişti. Anadolu'ya geçmeden önce Lazar'ın oğlu Stefan Lazareviç ile anlaştı: Stefan'ın kız kardeşi Olivera (Maria Despina) ile evlendi ve Sırplardan yardımcı kuvvet alma hakkını elde etti. Stefan bundan sonra Macar baskısı yüzünden Bayezid'e sadık kaldı ve seferlerinde yanında savaştı.

Anadolu beyliklerinin birleştirilmesi

Bayezid 1389–1390 kışında Alaşehir'i aldı ve Batı Anadolu'daki Aydın, Saruhan, Menteşe, Hamid ve Germiyan beyliklerini Osmanlı yönetimine kattı. Bu seferde Candaroğlu Süleyman Bey ile Bizans imparatorunun oğlu II. Manuel Palaiologos da kuvvetleriyle birlikte Osmanlı ordusunun yanındaydı; Bizans artık sultanın ordusuna asker veren bir bağımlıydı.

Ardından Karamanoğlu'nun üzerine yürüyüp Beyşehir'i aldı ve Konya'yı kuşattı. Doğuda Sivas hükümdarı Kadı Burhaneddin ile uzun bir mücadeleye girişti; Amasya emiri 1392'de şehrini Osmanlılara teslim etti. Niğbolu zaferinden sonra Karamanoğlu Alaeddin Bey'i Akçay Savaşı'nda yendi; 1397 sonbaharında Candaroğulları'nın toprakları, 1398'de Canik bölgesi ve Kadı Burhaneddin'in hâkim olduğu yerler Osmanlı'ya katıldı. Bayezid böylece Anadolu'daki Türkmen beyliklerinin çoğunu kısa sürede tek bir yönetim altında topladı.

Balkanlar, İstanbul ve Niğbolu

Balkanlarda Bayezid 17 Haziran 1393'te Bulgar başkenti Tırnova'yı aldı; Bulgar Çarı Şişman bir Osmanlı bağımlısı olarak Niğbolu'ya çekilmek zorunda kaldı. 1393–1394 kışında Balkan prenslerini ve Bizans hanedanını Serez'de topladı. 1394'te 1387'de alınıp 1389'da kaybedilen Selanik'i yeniden ele geçirdi, Tesalya'yı fethetti. Aynı yılın baharında yedi yıldır abluka altında tuttuğu İstanbul'u sıkı bir kuşatmaya aldı. 1395'te Macaristan sınırındaki kalelere saldırdı; 17 Mayıs 1395'te Eflak'ta Argeş nehri yakınındaki savaşta Eflak Prensi Mircea'yı yenip yerine Vlad'ı geçirdi, ardından Niğbolu'ya ulaşıp Bulgar Çarı Şişman'ı ortadan kaldırdı. Evrenos Bey'i Mora'ya gönderdi, Güney Arnavutluk da doğrudan Osmanlı yönetimine alındı.

Bu hızlı genişleme Macar ve Venediklileri yeni bir Haçlı seferinde birleştirdi. 1396'da Bayezid İstanbul'u almak için uğraşırken Macar Kralı Sigismund komutasındaki Haçlı ordusu Niğbolu'yu kuşattı. Bayezid İstanbul kuşatmasını kaldırıp hızla Tuna'ya yürüdü ve 25 Eylül 1396'da Haçlıları ağır bir bozguna uğrattı. Ardından son bağımsız Bulgar prensi Stratsimir'den Vidin'i aldı. Bizans İmparatoru Manuel, İstanbul'da bir Türk mahallesi kurulmasını, cami yapılmasını ve bir kadı oturtulmasını kabul etmek zorunda kaldı. Bayezid İstanbul'u baskı altında tutmak için Anadolu yakasında Güzelcehisar (Anadoluhisarı) kalesini yaptırdı (1396–1397).

Timur, Ankara ve esaret

Bayezid'in doğuda Memlüklere ait Elbistan, Malatya, Behisni, Kahta ve Divriği'yi alması, Timur tehlikesi karşısında Memlüklerle anlaşma yolunu kapattı. Timur, Bayezid'den kaçıp kendisine sığınan Anadolu beylerini iyi karşıladı; Bayezid de Timur'un düşmanları Celayirli Sultan Ahmed ile Kara Yusuf'u himaye etti. Timur Ağustos 1400'de Osmanlılara ait Sivas'ı kuşatıp aldı ve şehri kanlı bir yağmaya uğrattı.

İki hükümdar 28 Temmuz 1402'de Ankara yakınındaki Çubuk Ovası'nda karşılaştı. Bayezid yenildi ve esir düştü. Esaret altında Akşehir'de 8 Mart 1403'te öldü. Ankara yenilgisi, Bayezid'in hızla genişlettiği devleti çökertti: Anadolu beyleri topraklarını geri aldı, hayattaki oğulları Süleyman, İsa, Musa ve Mehmed çelebiler taht için birbirleriyle savaşa giriştiler. Fetret Devri denen bu dönemin sorunları ancak II. Mehmed zamanında tamamen çözülebildi.

TDV maddesinde Bayezid son derece cesur, faal, yetenekli ve adil bir yönetici, ama sert mizaçlı biri olarak tanıtılır. Bursa'da zaviye, medrese, imaret, han, köprü ve darüşşifa yaptırdı; Bursa Ulucami (1399–1400) onun eseridir. Anadolu ve Rumeli'deki bağımlı hanedanları ortadan kaldırıp merkezî bir devlet kurmak istedi; bu hedef onun döneminde yarım kaldı, ama oğullarından sonra Osmanlı siyasetinin ana çizgisi oldu.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Bayezid I” (Halil İnalcık); Şerefeddin Ali Yezdi'nin Zafername'si, İbn Arabşah, Ahmedi ve Bavyeralı esir Johann Schiltberger'in hatıraları bu maddenin kaynakları arasındadır.

O sırada dünyada

Çağdaş hükümdarlar

  • TimurTimurlu Devleti'nin kurucusu · 1370–1405Semerkant'ı başkent yapan Orta Asyalı fatih
  • VI. CharlesFransa Kralı · 1380–1422Akıl hastalığı krallığı hanedan içi çatışmalara sürükledi
  • SigismundMacaristan Kralı · 1387–1437Lüksemburg hanedanından; sonra Alman kralı ve imparator oldu
  • II. ManuelBizans İmparatoru · 1391–1425Yardım aramak için İtalya, Fransa ve İngiltere'yi dolaştı
  • II. Wladyslaw JagielloLehistan Kralı · 1386–1434Litvanya Grandükü; Jagiellon hanedanının kurucusu
  • BerkukMemlük Sultanı · 1382–1399Çerkez (Burci) Memlükleri döneminin ilk sultanı

Dünyada neler oluyordu?

  1. 1392
    Yi Seong-gye Goryeo hanedanına son vererek Kore'de Joseon hanedanını kurdu.
  2. 1397
    Kalmar Birliği ile Danimarka, Norveç ve İsveç, Kraliçe I. Margrethe önderliğinde tek hükümdar altında birleşti.
  3. 1398
    Timur, Delhi'yi ele geçirip yağmaladı; Delhi Sultanlığı eski gücünü bir daha kazanamadı.
  4. 1399
    İngiltere'de II. Richard tahttan indirildi; yerine IV. Henry geçti.
  5. 1400
    Canterbury Hikayeleri'nin yazarı Geoffrey Chaucer öldü ve Westminster Manastırı'na gömüldü.

Kaynaklar: britannica.com [1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11]

Ailesi

BabasıI. Murad
AnnesiGülçiçek Hatun
EşleriDevlet Hatun ya da Devletşah Hatun (Germiyanoğlu; iki adın aynı kişiye ait olup olmadığı tartışmalıdır), Despina (Olivera) Hatun (Sırp prensesi), Hafsa Hatun (Aydınoğlu)
ÇocuklarıSüleyman Çelebi, İsa Çelebi, Musa Çelebi, Mustafa Çelebi, I. Mehmed (Çelebi), Kasım, Fatma Hatun, Hundi Hatun

Önemli işleri

Antlaşmalar

Kayda geçen yok.

Vezirleri

AdGöreve gelişAyrılışSüre
Çandarlı Ali Paşa
1387'den beri vezir; Ankara Muharebesi'nden sonra Emir Süleyman'ın yanında 1406'ya kadar görevde kaldı.
13871406

Bu adlar ve yıllar sonradan derlenmiş geleneksel vezir listelerinden gelir; yaklaşıktır.

Savaşları ve antlaşmaları

YılOlaySonuç / taraflar
1389Savaş: I. KosovaOsmanlı zaferi; I. Murad şehid düştü, Lazar öldürüldü, Sırbistan Osmanlı'ya bağlandı
1392Savaş: Kırkdilim SavaşıOsmanlı ordusu yenilerek çekildi
1393Kuşatma: Tırnova'nın fethiTırnova Bulgar Çarlığı sona erdi; şehir 1878'e kadar Osmanlı idaresinde kaldı
1394Kuşatma: İstanbul kuşatması (1394–1402)Şehir alınamadı; Ankara Muharebesi'nden sonra kuşatma sona erdi
1395Savaş: RovineOsmanlı zaferi; Mircea tahtını bırakmak zorunda kaldı, yerine Vlad geçirildi
1396Savaş: NiğboluKesin Osmanlı zaferi; Haçlı ordusu bozuldu, önde gelen Fransız asilzadeleri esir düştü
1402Savaş: Ankara MuharebesiTimur'un zaferi; Yıldırım Bayezid esir düştü, Anadolu beylikleri yeniden kuruldu, Fetret Devri başladı

Ayrıntılı bilgi kutuları sitedeki “Savaşlar ve Antlaşmalar” sekmesindedir; kaynak TDV İslâm Ansiklopedisi.

Ölümü

Ankara Muharebesi'nde (1402) Timur'a esir düştü; Mart 1403'te Akşehir'de esaret altında hastalanarak öldü. Kafeste taşındığı ya da intihar ettiği gibi anlatılar sonraki rivayetlerdir.

Toprak değişimi

YılBölgeOlayKaynak
1390+ Aydın–Saruhan–MenteşeBatı Anadolu beylikleri seferi (1390): Aydın, Saruhan, Menteşe · Ankara Muharebesi'nde (1402) geri verildiTDV İA, “BAYEZİD I”
1390+ Teke–Hamid (Antalya–Isparta–Burdur)Teke ve Hamid-ili'nin ilhakı (1390–1391) · Ankara Muharebesi'nden (1402) sonra Karamanoğulları'na geçtiTDV İA, “TEKEOĞULLARI” (tarih tartışmalı: TDV: 1390 seferinde Antalya sınırına varıldı; şehrin o yıl alınıp alınmadığı bilinmiyor)
1392+ Kastamonu–Sinop (Candar)Kastamonu seferi (1392) · Ankara Muharebesi (1402) ile elden çıktıTDV İA, “BAYEZİD I”
1393+ Tesalya (Yenişehir–Tırhala–Arta)Tesalya seferi (1393) ve Yunan despotluklarının itaatiTDV İA, “BAYEZİD I” (bir yıl farkla: TDV: 1394 civarı)
1393+ Tuna BulgaristanıTırnova uzun bir kuşatmadan sonra alındı (17 Haziran 1393) ve Bulgar Çarlığı sona erdi; Çirmen'den (1371) beri Çar Şişman haraç ödeyen vasaldıTDV İA, “TIRNOVA”
1394+ Güney ve Orta Arnavutluk (Avlonya–Berat–İlbasan)Arnavutluk akınları (1385–1394)TDV İA, “BAYEZİD I”
1397+ Karaman–Konya–KayseriAkçay Savaşı (1397), Konya'nın alınışı · Ankara Muharebesi (1402) ile elden çıktıTDV İA, “BAYEZİD I”
1398+ Sivas–Amasya–Tokat (Rum)Sivas, Tokat ve Amasya'nın alınışı (1398) — Ankara Muharebesi'nden sonra Çelebi Mehmed'in üssü olarak kaldıTDV İA, “AMASYA”
1398+ Canik (Samsun–Ordu)Samsun'un alınışı (1398) · Ankara Muharebesi'nden (1402) sonra Kubadoğlu Cüneyd beyliğini yeniden kurduTDV İA, “SAMSUN”
1402− Aydın–Saruhan–MenteşeBatı Anadolu beylikleri seferi (1390): Aydın, Saruhan, Menteşe · Ankara Muharebesi'nde (1402) geri verildiTDV İA, “BAYEZİD I”
1402− Germiyan (Kütahya–Afyon–Uşak)Ankara Muharebesi (1402) — Germiyan beyliği yeniden kurulduTDV İA, “BAYEZİD I”
1402− Teke–Hamid (Antalya–Isparta–Burdur)Teke ve Hamid-ili'nin ilhakı (1390–1391) · Ankara Muharebesi'nden (1402) sonra Karamanoğulları'na geçtiTDV İA, “TEKEOĞULLARI”
1402− Kastamonu–Sinop (Candar)Kastamonu seferi (1392) · Ankara Muharebesi (1402) ile elden çıktıTDV İA, “BAYEZİD I”
1402− Karaman–Konya–KayseriAkçay Savaşı (1397), Konya'nın alınışı · Ankara Muharebesi (1402) ile elden çıktıTDV İA, “BAYEZİD I”
1402− Canik (Samsun–Ordu)Samsun'un alınışı (1398) · Ankara Muharebesi'nden (1402) sonra Kubadoğlu Cüneyd beyliğini yeniden kurduTDV İA, “SAMSUN”
1402− Kuzey Dobruca (Köstence–Tulça)Ankara Muharebesi'nden (1402) sonra Eflak Beyi Mircea Dobruca'ya yeniden girdiTDV İA, “DOBRUCA”
1402− Selanik–Halkidiki–AynarozAnkara Muharebesi'nden sonra Süleyman Çelebi'nin Gelibolu Antlaşması'yla (1403) Doğu Roma (Bizans)'a iadesiTDV İA, “SELÂNİK” (bir yıl farkla: TDV: Gelibolu Antlaşması 1403)
1402− Güney Dobruca (Hacıoğlu Pazarcık–Silistre)Ankara Muharebesi'nden (1402) sonra Eflak Beyi Mircea Dobruca'ya yeniden girdiTDV İA, “DOBRUCA”

Bu dönemde el değiştiren topraklar ve onları getiren savaş ya da antlaşmalar haritada görülebilir: I. Bayezid dönemi haritası.

Atıf: Padişahlar Atlası, “I. Bayezid (Yıldırım) Dönemi: Harita, Savaşlar ve Fetihler (1389–1402)”, https://padisahlaratlasi.com/padisah/i-bayezid/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları

Bu sayfadaki terimler: Kafes · Beylik

Bu dönemin eserleri: İznik Yeşil Cami · Bursa Ulucami · Timurtaş Paşa Külliyesi · Anadolu Hisarı · Yıldırım Camii (Bursa) · Yıldırım Camii (Edirne)

Bu dönemin payitahtı: Bursa

Doğru bilinen yanlışlar: Kardeş katli Fatih'in kanunnamesiyle mi başladı?

Bizi takip edin: YouTubeInstagramTikTok