TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
Sefer · 1811
XIX. yüzyıl başında Vehhâbîlerin Mekke ve Medine'yi ele geçirmesi üzerine Bâbıâli, Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'dan Hicaz'a sefer düzenlemesini istedi. TDV'nin Kavalalı Mehmed Ali Paşa maddesine göre Mehmed Ali, Cidde valiliğine ve sefer kumandanlığına tayin edilen oğlu Tosun'u 1811'de Hicaz'a gönderdi. TDV'nin Vehhâbîlik maddesine göre 1811'de harekete geçen Mısır kuvvetleri 1813 itibarıyla Mekke ve Medine'yi yeniden Osmanlı yönetimine aldı. Tosun yeterli başarıyı sağlayamayınca Mehmed Ali 1813'te bizzat bölgeye gitti ve 1815'e kadar orada kaldı; ardından Vehhâbîlerin tenkili oğlu İbrâhim Paşa'ya verildi. İbrâhim Paşa 6 Nisan 1818'de Vehhâbîlerin merkezi Dir'iye'yi kuşattı ve 9 Eylül'de ele geçirdi. Bu zaferle hac yollarının güvenliği sağlandı. Suûd emirliği 1824'te Riyad merkezli olarak yeniden kuruldu.
| Tarih | 1811 – 9 Eylül 1818 |
|---|---|
| Yer | Hicaz ve Necid (Dir'iye) |
| Sonuç | Mekke ve Medine geri alındı; Dir'iye düştü ve hac yollarının güvenliği sağlandı |
| Taraflar | Osmanlı Devleti | Suudî-Vehhâbî Emirliği (Dir'iye) |
|---|---|---|
| Komutanlar | Kavalalı Mehmed Ali Paşa Tosun Paşa İbrâhim Paşa |
II. Mahmud (1808–1839) döneminde gerçekleşti. II. Mahmud
Haritada II. Mahmud dönemini açAtlasın hesabına göre 1811 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.551.000 km² idi; II. Mahmud saltanatının başında 4.551.000 km², sonunda 3.803.000 km² ölçülür.
II. Mahmud (1808–1839) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 6 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Kiklad Adaları (Nakşa) (1821), Mora (Peloponez) (1828), Ahıska (Çıldır) (1828), Atina–Orta Yunanistan (1829), Cezayir (1830), Eğriboz (1833).
Devleti yeniden merkezîleştirdi: Yeniçeri Ocağı'nı kaldırdı, modern bakanlıkları, okulları ve nüfus sayımını kurdu. Toprak kaybı ağırdı (Yunanistan, Cezayir, Besarabya) ama kurduğu idarî yapı Tanzimat'ı mümkün kıldı.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “KAVALALI MEHMED ALİ PAŞA”; metin atlas için yazılmıştır.
Atıf: Padişahlar Atlası, “Hicaz seferi ve Dir'iye'nin alınışı (1811–1818): Tarih, Taraflar ve Sonuç”, https://padisahlaratlasi.com/olay/hicaz-seferi-ve-dir-iye-nin-alinisi-1811-1818/ (son güncelleme 12 Kasım 2026). Düzeltmeler
Bu sayfadaki terimler: Bâbıâli