TRENDEPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
İsyan · 1831
Mısır valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa, Akkâ valisiyle arasındaki bir anlaşmazlığı bahane ederek oğlu İbrâhim Paşa komutasındaki orduyu Suriye'ye gönderdi (2 Kasım 1831). Kudüs, Beyrut, Trablus ve Akkâ'yı alan Mısır kuvvetleri Osmanlı ordusunu Belen'de, ardından 21 Aralık 1832'de Konya'da yenerek başkenti tehdit etti. Rus kuvvetlerinin İstanbul'a gelmesi ve Avrupa'nın baskısı üzerine II. Mahmud, Mayıs 1833'te Kütahya'da Suriye'yi ve Adana'yı Mısır tarafına bırakmak zorunda kaldı. İkinci aşamada Osmanlı ordusu Nizip'te yenildi (24 Haziran 1839) ve donanma Mısır'a teslim edildi. 15 Temmuz 1840 Londra Antlaşması'yla Mısır irsî olarak Mehmed Ali'ye bırakıldı; antlaşmayı kabul etmeyince İngiliz, Avusturya ve Osmanlı gemileri Sayda, Beyrut ve Akkâ'yı aldı ve Suriye Osmanlı'ya geri döndü.
| Tarih | 2 Kasım 1831 – 1840 |
|---|---|
| Yer | Suriye, Anadolu (Belen, Konya, Kütahya), Nizip |
| Sonuç | Mısır ordusu Osmanlı ordusunu Konya'da yendi (21 Aralık 1832); Mayıs 1833 uzlaşmasıyla Suriye ve Adana Mehmed Ali tarafına bırakıldı. Nizip yenilgisinden (1839) sonra Londra Antlaşması'yla (1840) Mısır irsî olarak Mehmed Ali'ye verildi, Suriye geri alındı |
| Taraflar | Osmanlı Devleti (II. Mahmud, Abdülmecid) İngiltere, Rusya, Avusturya, Prusya (1840) | Mısır (Kavalalı Mehmed Ali Paşa) |
|---|---|---|
| Komutanlar | Reşid Mehmed Paşa Hâfız Paşa | Kavalalı Mehmed Ali Paşa İbrâhim Paşa |
II. Mahmud (1808–1839) döneminde gerçekleşti. II. Mahmud
Haritada II. Mahmud dönemini açAtlasın hesabına göre 1831 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 3.806.000 km² idi; II. Mahmud saltanatının başında 4.551.000 km², sonunda 3.803.000 km² ölçülür.
II. Mahmud (1808–1839) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 6 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Kiklad Adaları (Nakşa) (1821), Mora (Peloponez) (1828), Ahıska (Çıldır) (1828), Atina–Orta Yunanistan (1829), Cezayir (1830), Eğriboz (1833).
Devleti yeniden merkezîleştirdi: Yeniçeri Ocağı'nı kaldırdı, modern bakanlıkları, okulları ve nüfus sayımını kurdu. Toprak kaybı ağırdı (Yunanistan, Cezayir, Besarabya) ama kurduğu idarî yapı Tanzimat'ı mümkün kıldı.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Kavalalı Mehmed Ali Paşa”; metin atlas için yazılmıştır.