TRENDEPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
İsyan · 1807
1792'den sonra orduyu Avrupa usulünde yenilemek için başlatılan Nizâm-ı Cedîd hareketi, yeniçeriler ve öbür muhalifler arasında giderek büyüyen bir tepki doğurmuştu. Boğaz kalelerindeki yamaklara Nizâm-ı Cedîd elbisesi giydirileceği yolundaki kışkırtmalar üzerine yamaklar ayaklanıp Boğaz Nâzırı Mahmud Râif Efendi ile Halil Haseki'yi öldürdü (25 Mayıs 1807). Sadaret kaymakamı Köse Mûsâ Paşa olayı önemsiz gösterdi; Kabakçı Mustafa önderliğindeki isyancılar giderek artan sayılarla İstanbul'a yürüdü. III. Selim'in kararsızlığı sonunda kendisinin de tahttan indirilmesine yol açtı; isyanı baştan beri destekleyen IV. Mustafa 29 Mayıs 1807'de tahta çıkarıldı.
| Tarih | 25–29 Mayıs 1807 |
|---|---|
| Yer | İstanbul (Boğaz tabyaları) |
| Sonuç | III. Selim tahttan indirildi, IV. Mustafa tahta çıkarıldı (29 Mayıs 1807); Nizâm-ı Cedîd sona erdi |
| Taraflar | III. Selim ve Nizâm-ı Cedîd yönetimi | Boğaz yamakları, yeniçeriler ve Nizâm-ı Cedîd karşıtları |
|---|---|---|
| Komutanlar | III. Selim | Kabakçı Mustafa |
III. Selim (1789–1807) döneminde gerçekleşti. III. Selim
Haritada III. Selim dönemini açAtlasın hesabına göre 1807 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.551.000 km² idi; III. Selim saltanatının başında 4.596.000 km², sonunda 4.551.000 km² ölçülür.
III. Selim (1789–1807) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 1 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Bucak–Besarabya (1806).
Köklü bir yenileşme programı başlattı: yeni ordu, daimî elçilikler, mühendislik okulları. Programı yeniçeri ayaklanmasıyla devrildi ve kendisi öldürüldü; ama Nizâm-ı Cedîd, II. Mahmud'un reformlarının taslağı oldu.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Kabakçı İsyanı”; metin atlas için yazılmıştır.