TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
Sefer · 1820
Hicaz seferinden sonra Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa, kurmayı düşündüğü yeni ordunun insan ve tabii kaynaklarını sağlamak için gözünü Sudan'a çevirdi. TDV'nin Kavalalı Mehmed Ali Paşa maddesine göre 1820'de düzenlenen sefer iki yıl sürdü ve Sudan'ı Mehmed Ali'nin kontrolüne soktu. TDV'nin Sudan maddesine göre Sennâr merkezli Func Sultanlığı ile Dongola Krallığı arasındaki mücadele de böylece, 1820'de Sudan'ın Kavalalı Mehmed Ali Paşa tarafından ilhakıyla sona erdi. Hicaz ve Sudan seferlerinde ordusunun yetersizliğini gören Mehmed Ali, ardından Fransız albayı Joseph Sève'ye (Süleyman Paşa) yeni, düzenli bir ordu kurdurdu. Dârfûr ise ancak 1874'te Hidiv İsmâil Paşa döneminde Osmanlı-Mısır Sudanı'na katıldı.
| Tarih | 1820–1822 |
|---|---|
| Yer | Sudan (Dongola ve Sennâr) |
| Sonuç | Sudan Mısır eyaleti aracılığıyla Osmanlı-Mısır idaresine girdi |
| Taraflar | Osmanlı Devleti | Func Sultanlığı |
|---|---|---|
| Komutanlar | Kavalalı Mehmed Ali Paşa |
II. Mahmud (1808–1839) döneminde gerçekleşti. II. Mahmud
Haritada II. Mahmud dönemini açAtlasın hesabına göre 1820 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.551.000 km² idi; II. Mahmud saltanatının başında 4.551.000 km², sonunda 3.803.000 km² ölçülür.
II. Mahmud (1808–1839) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 6 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Kiklad Adaları (Nakşa) (1821), Mora (Peloponez) (1828), Ahıska (Çıldır) (1828), Atina–Orta Yunanistan (1829), Cezayir (1830), Eğriboz (1833).
Devleti yeniden merkezîleştirdi: Yeniçeri Ocağı'nı kaldırdı, modern bakanlıkları, okulları ve nüfus sayımını kurdu. Toprak kaybı ağırdı (Yunanistan, Cezayir, Besarabya) ama kurduğu idarî yapı Tanzimat'ı mümkün kıldı.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “KAVALALI MEHMED ALİ PAŞA”; metin atlas için yazılmıştır.
Atıf: Padişahlar Atlası, “Sudan'ın ilhakı (1820–1822): Tarih, Taraflar ve Sonuç”, https://padisahlaratlasi.com/olay/sudan-in-ilhaki-1820-1822/ (son güncelleme 12 Kasım 2026). Düzeltmeler