TRENDEPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
İsyan · 1820
Epir ve Arnavutluk'ta neredeyse bağımsız bir güç kuran Yanya valisi Tepedelenli Ali Paşa, Nişancı Hâlet Efendi ile arası açılınca görevlerinden azledildi (Mart 1820). Rumların desteğini alarak 23 Mayıs 1820'de Yanya'da bir toplantı düzenledi, kendi idaresinde bir Rum eyaleti kurmaya girişti ve onlara para ve silah yardımında bulundu; bunun üzerine fermanlı ilan edildi. Mora valiliğine atanan Hurşid Ahmed Paşa üzerine yürüdü; Ali Paşa'nın hâkimiyetindeki yerler birer birer alındı ve kendisi Yanya'da kuşatıldı. Hurşid Paşa'nın tertiplediği idam fermanı uygulanmak istendiğinde silahla karşı koydu ve 14 Şubat 1822'de çıkan çatışmada öldürüldü. Bu isyan, Yunan İsyanı'nın patlak vermesini kolaylaştırdı.
| Tarih | 1820 – 14 Şubat 1822 |
|---|---|
| Yer | Yanya (Epir) |
| Sonuç | Hurşid Ahmed Paşa'nın kuşattığı Ali Paşa, idam fermanı uygulanmak istenince çıkan çatışmada öldürüldü (14 Şubat 1822) |
| Taraflar | Osmanlı Devleti (II. Mahmud) | Tepedelenli Ali Paşa ve oğulları |
|---|---|---|
| Komutanlar | Hurşid Ahmed Paşa | Tepedelenli Ali Paşa |
II. Mahmud (1808–1839) döneminde gerçekleşti. II. Mahmud
Haritada II. Mahmud dönemini açAtlasın hesabına göre 1820 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.551.000 km² idi; II. Mahmud saltanatının başında 4.551.000 km², sonunda 3.803.000 km² ölçülür.
II. Mahmud (1808–1839) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 6 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Kiklad Adaları (Nakşa) (1821), Mora (Peloponez) (1828), Ahıska (Çıldır) (1828), Atina–Orta Yunanistan (1829), Cezayir (1830), Eğriboz (1833).
Devleti yeniden merkezîleştirdi: Yeniçeri Ocağı'nı kaldırdı, modern bakanlıkları, okulları ve nüfus sayımını kurdu. Toprak kaybı ağırdı (Yunanistan, Cezayir, Besarabya) ama kurduğu idarî yapı Tanzimat'ı mümkün kıldı.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Tepedelenli Ali Paşa”; metin atlas için yazılmıştır.