TRENDEPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
İsyan · 1821
Rusya'nın Odesa limanında kurulan gizli Filiki Eterya örgütü, Yunan bağımsızlığı için çalışıyordu. 1821'de önce Fenerli beylerin yönettiği Eflak-Boğdan'da, ardından Mora'da isyan başladı; Tripoliçe'yi alan isyancılar Mora'daki Müslümanların yarıdan fazlasını, yaklaşık 25.000 kişiyi öldürdü. Osmanlı hükümeti isyanla ilgisi olduğu gerekçesiyle Patrik V. Grigorios'u idam ettirdi. Osmanlı kuvvetleri isyanı bastıramayınca Kavalalı Mehmed Ali Paşa'dan yardım istendi; Mısır kuvvetleri Misolongi'yi aldı (1826). Ancak Osmanlı-Mısır donanmasının 1827'de Navarin'de İngiliz, Fransız ve Rus donanmalarınca yakılması ve 1828–29 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Yunanistan 1830'da bağımsız bir devlet olarak kuruldu.
| Tarih | 1821 – 1830 |
|---|---|
| Yer | Eflak-Boğdan, Mora, Ege adaları |
| Sonuç | Navarin'de Osmanlı-Mısır donanmasının yakılmasından (1827) ve 1828–29 Osmanlı-Rus Savaşı'ndan sonra Yunanistan 1830'da bağımsız devlet oldu |
| Toprak değişimi | Kiklad Adaları (1821), Mora (1828), Atina ve Orta Yunanistan (1829) Osmanlı'dan çıktı |
| Taraflar | Osmanlı Devleti (II. Mahmud) Mısır kuvvetleri (Kavalalı İbrâhim Paşa) | Rum isyancılar İngiltere, Fransa, Rusya (1827'den sonra) |
|---|---|---|
| Komutanlar | Kavalalı İbrâhim Paşa Reşid Mehmed Paşa | Aleksandros İpsilantis Teodoros Kolokotronis |
II. Mahmud (1808–1839) döneminde gerçekleşti. II. Mahmud
Atlasta bu yıl şu toprak değişimi kayıtlıdır:
Atlasın hesabına göre 1821 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.549.000 km² idi; II. Mahmud saltanatının başında 4.551.000 km², sonunda 3.803.000 km² ölçülür.
II. Mahmud (1808–1839) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 6 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Kiklad Adaları (Nakşa) (1821), Mora (Peloponez) (1828), Ahıska (Çıldır) (1828), Atina–Orta Yunanistan (1829), Cezayir (1830), Eğriboz (1833).
Devleti yeniden merkezîleştirdi: Yeniçeri Ocağı'nı kaldırdı, modern bakanlıkları, okulları ve nüfus sayımını kurdu. Toprak kaybı ağırdı (Yunanistan, Cezayir, Besarabya) ama kurduğu idarî yapı Tanzimat'ı mümkün kıldı.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Yunanistan”; metin atlas için yazılmıştır.