TRENDEPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
İsyan · 1804
Belgrad yöresinde “dayı” denen yeniçerilerin ve yamakların artan baskısı 1804'te Karadjordje (Kara Yorgi) önderliğinde Sırp isyanını başlattı. Önce yeniçerilere karşı bir tepki olarak başlayan isyan giderek milliyetçi bir nitelik kazandı ve Sırplar özerklik istemeye başladı; Belgrad'ı ele geçiren Sırp birlikleri Semendire sancağının öbür bölgelerini de aldı. 1806–1812 Osmanlı-Rus Savaşı'nı bitiren Bükreş Antlaşması'yla Osmanlı Devleti Sırplara kısmi özerklik vermeyi kabul etti. Daha geniş haklar isteyen Sırpların isyanı 1813'te tamamen bastırıldı, Belgrad geri alındı ve Karadjordje Avusturya'ya kaçtı.
| Tarih | 1804 – 1813 |
|---|---|
| Yer | Semendire sancağı (Belgrad) |
| Sonuç | Bükreş Antlaşması'yla (1812) kısmi özerklik kabul edildi; daha geniş hak isteyen isyan 1813'te bastırıldı, Belgrad geri alındı, Karadjordje Avusturya'ya kaçtı |
| Taraflar | Osmanlı Devleti (III. Selim, II. Mahmud) | Sırp isyancılar Rus İmparatorluğu (destekçi) |
|---|---|---|
| Komutanlar | Karadjordje (Kara Yorgi) |
III. Selim (1789–1807) döneminde gerçekleşti. III. Selim
Haritada III. Selim dönemini açAtlasın hesabına göre 1804 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.596.000 km² idi; III. Selim saltanatının başında 4.596.000 km², sonunda 4.551.000 km² ölçülür.
III. Selim (1789–1807) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 1 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Bucak–Besarabya (1806).
Köklü bir yenileşme programı başlattı: yeni ordu, daimî elçilikler, mühendislik okulları. Programı yeniçeri ayaklanmasıyla devrildi ve kendisi öldürüldü; ama Nizâm-ı Cedîd, II. Mahmud'un reformlarının taslağı oldu.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Sırbistan”; metin atlas için yazılmıştır.