TRENDEPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
İsyan · 1808
Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa âyanları İstanbul'a çağırıp Sened-i İttifak'ı imzalatmış (Ekim 1808), Nizâm-ı Cedîd'in devamı olarak Sekbân-ı Cedîd ocağını kurmuştu. Alemdar ve “yâran”ının tedbiri elden bırakıp yeniçerilerden gelebilecek tehdidi küçümsemesi muhaliflerine fırsat verdi. 15 Kasım 1808 gecesi başlayan ayaklanmada Bâbıâli basıldı ve konağı kuşatıldı. Beklediği yardım yetişmeyince Alemdar, yeniçerilerin içeri girmek üzere olduğu bir anda cephaneliği ateşe verdi ve yüzlerce zorbayla birlikte öldü (16 Kasım 1808). İsyan ondan sonra da sürdü; Rusçuk Yârânı'ndan birçok kişi öldürüldü, saray ve padişah bile kuşatıldı.
| Tarih | 15–16 Kasım 1808 |
|---|---|
| Yer | İstanbul (Bâbıâli) |
| Sonuç | Bâbıâli'de kuşatılan Alemdar Mustafa Paşa cephaneliği ateşleyerek yüzlerce yeniçeriyle birlikte öldü (16 Kasım 1808); isyan bir süre daha sürdü |
| Taraflar | II. Mahmud ve Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa | Yeniçeriler |
|---|---|---|
| Komutanlar | Alemdar Mustafa Paşa |
II. Mahmud (1808–1839) döneminde gerçekleşti. II. Mahmud
Haritada II. Mahmud dönemini açAtlasın hesabına göre 1808 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 4.551.000 km² idi; II. Mahmud saltanatının başında 4.551.000 km², sonunda 3.803.000 km² ölçülür.
II. Mahmud (1808–1839) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 6 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Kiklad Adaları (Nakşa) (1821), Mora (Peloponez) (1828), Ahıska (Çıldır) (1828), Atina–Orta Yunanistan (1829), Cezayir (1830), Eğriboz (1833).
Devleti yeniden merkezîleştirdi: Yeniçeri Ocağı'nı kaldırdı, modern bakanlıkları, okulları ve nüfus sayımını kurdu. Toprak kaybı ağırdı (Yunanistan, Cezayir, Besarabya) ama kurduğu idarî yapı Tanzimat'ı mümkün kıldı.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Alemdar Mustafa Paşa”; metin atlas için yazılmıştır.