TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
İsyan · 1831
Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması ve II. Mahmud'un reformları Bosna'da derin bir hoşnutsuzluk yarattı. TDV'nin Bosna-Hersek maddesine göre 1831'de bazı yenilikleri uygulamaya koyma ve orduyu yeniden düzenleme teşebbüsleri, Kaptan Hüseyin Gradaşçeviç'in liderliğinde Bosnalı Müslüman âyanın başı çektiği bir ayaklanmaya dönüştü. Âsiler Bosna-Hersek için tam bir özerklik ve kendi vezirlerini seçme hakkı istediler; karşılığında merkezî hükümete yıllık haraç vermeyi teklif ettiler. Başlangıçta başarı kazandılarsa da aralarındaki rekabet ve anlaşmazlıklar yüzünden kolayca dağıtıldılar (1832). İsyandan sonra kapudanlık müessesesi kaldırıldı (1835) ve yerine müsellimlikler kuruldu; bölgedeki direniş ancak 1850–1851'de Bosna valisi Ömer Paşa Latas tarafından kırıldı.
| Tarih | 1831 – 1832 |
|---|---|
| Yer | Bosna-Hersek |
| Sonuç | Bastırıldı; kapudanlık müessesesi 1835'te kaldırıldı |
| Taraflar | Osmanlı Devleti | Bosnalı Müslüman âyan ve kapudanlar |
|---|---|---|
| Komutanlar | Hüseyin Gradaşçeviç |
II. Mahmud (1808–1839) döneminde gerçekleşti. II. Mahmud
Haritada II. Mahmud dönemini açAtlasın hesabına göre 1831 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 3.806.000 km² idi; II. Mahmud saltanatının başında 4.551.000 km², sonunda 3.803.000 km² ölçülür.
II. Mahmud (1808–1839) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 6 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Kiklad Adaları (Nakşa) (1821), Mora (Peloponez) (1828), Ahıska (Çıldır) (1828), Atina–Orta Yunanistan (1829), Cezayir (1830), Eğriboz (1833).
Devleti yeniden merkezîleştirdi: Yeniçeri Ocağı'nı kaldırdı, modern bakanlıkları, okulları ve nüfus sayımını kurdu. Toprak kaybı ağırdı (Yunanistan, Cezayir, Besarabya) ama kurduğu idarî yapı Tanzimat'ı mümkün kıldı.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “BOSNA-HERSEK”; metin atlas için yazılmıştır.
Atıf: Padişahlar Atlası, “Bosna İsyanı (1831–1832): Tarih, Taraflar ve Sonuç”, https://padisahlaratlasi.com/olay/bosna-isyani-1831-1832/ (son güncelleme 12 Kasım 2026). Düzeltmeler
Bu sayfadaki terimler: Vezir · Yeniçeri · Kapudan paşa · Âyan