TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri

Yıldırım Camii (Edirne)

Eser · Cami, Edirne, 1397–1400

Tür
Cami
Yer
Edirne, Türkiye
Yapım
1397–1400
Yıldırım Camii (Edirne)
Yıldırım Camii (Edirne) · Görsel: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0, Dosseman)
Haritayı 1397 yılında aç

Dört eyvanlı erken Osmanlı camisi

Edirne'de Kapıkule yolu üzerindeki cami, Yıldırım Bayezid tarafından yaptırılmıştır. Kitabesi yoktur; haç planlı bir Bizans yapısının bir kolu dışındaki kollarından yararlanılarak 1397–1400 yılları arasında inşa edildiği kabul edilir. Cami, imaret ve şehzadeler türbesinden oluşan topluluğun mimarı bilinmemektedir. Evliya Çelebi, Yıldırım Bayezid'in kızı Küpeli Sultan'ın bir küpesini satarak camiyi yaptırdığı rivayetini aktarır; bu yüzden yapı halk arasında Küpeli Cami diye de bilinir.

Şadırvanlı bir avlu içindeki cami, küçük bir orta kubbenin çevresindeki beşik tonozlu dört eyvandan oluşur; giriş eyvanının iki yanında kubbeli tabhane odaları vardır. Bu plan ve tabhaneler yapıya erken Osmanlı cami mimarisinde ayrı bir önem kazandırır. Tabhanelerdeki çinili ocak nişleri Osmanlı mimarisinde türünün en eski örneklerindendir; eyvanlardaki kalem işleri ise barok dönem özelliği gösterir. 1877–1878 Rus işgalinde harap olan imaretten yalnız bir baca kalmış, I. Murad'ın oğlu Ahmed'in gömülü olduğu şehzadeler türbesi 1910'da yıkılmıştır.

İki avlu ve girişler

Caminin bulunduğu dikdörtgen avluya doğu, güney ve kuzeyden üç kapı açılır; en önemlisi güney kapısıdır. Kesme taştan, yuvarlak kemerli ve lokma demirli iki kanatlı bu kapı avlu duvarlarından yüksek tutulduğu için bağımsız bir giriş görünümündedir. Avlunun ortasındaki on musluklu yuvarlak şadırvanın üstünü sekiz ayaklı, kurşun kaplı ahşap bir saçak örter. Bu avluyu ikinci bir avlu kuşatır; onun doğudaki anıtsal kapısının kilit taşında yedigen yıldız motifli bir rozet vardır. Camiye doğu ve batı kapılarından girilir. Doğu girişinin önündeki son cemaat yeri saçağını taşıyan dört devşirme sütun, XVIII. yüzyıl sonu ya da XIX. yüzyıl başındaki bir onarıma ait barok profilli kaidelere oturur; kesme taş minare yapının güneydoğu köşesindedir.

Eyvanlar ve giriş üstündeki oda

Giriş kapısının kemeri üstünde, giriş eyvanının üzerindeki tonozlu bir mekana ait, bugün kapatılmış bir pencere görülür. Ekrem Hakkı Ayverdi bu mekanın yalnız giriş eyvanını yandaki tabhanelerin yüksekliğine çıkarmak için yapıldığını düşünür; Baha Tanman ise onu bazı camilerde de görülen halvethane ya da itikaf hücresi türünden bir birim sayar. Tabhaneler haç planının iki köşesini doldurarak yapıya “y” biçimi verir; kubbelere geçişte prizmatik üçgenler kullanılmıştır. Kıble eyvanının güneydoğu köşesinde XVII. yüzyıla ait, verev konumlu mukarnaslı bir mihrap vardır. Kuzey eyvanında ahşap bir mahfil, batı eyvanında ahşap müezzin mahfili bulunur; geometrik şebekeli minber de ahşaptır.

Duvar örgüsü ve süsleme

Cephelerdeki almaşık duvar örgüsü farklı aralıklarla tuğla hatıllarla güçlendirilmiştir; kapıdaki gönye burunlu söveler Bizans üslubunu hatırlatır. Alt sıra pencerelerin hafifletme kemerlerini dolduran tuğla-taş süslemelerin her biri ayrı bir geometrik şema gösterir; güneydeki tabhanenin pencere sövesinde Hıristiyan ikonografisine ait devşirme bir parça kullanılmıştır. Tabhane ocaklarının çevresini küçük firuze karelerden eşkenar dörtgen bir bordür kuşatır; ocak üstündeki alan on iki köşeli yıldızlarla bezenmiş, nişler rumi ve palmet motifli birer tepelikle sonlanmıştır. Duvarlarda kalem işlerinin yanında büyük istifli kitabe kuşakları vardır. Evliya Çelebi'nin sözünü ettiği hamam günümüze ulaşmamıştır.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “YILDIRIM CAMİİ” (Nesrin Çiçek Akçıl)

İlgili padişahlar

Atıf: Padişahlar Atlası, “Yıldırım Camii (Edirne) · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/yildirim-camii-edirne/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları