TR EN DE FR ARPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar

Sarıkamış Harekâtı (1914–1915)

Savaş · 1914

Birinci Dünya Savaşı'na giren Osmanlı Devleti'nin harekât planı, müttefiklerinin yükünü hafifletmek için Kafkasya'da Rusya'ya, Süveyş Kanalı'nda İngiltere'ye taarruza dayanıyordu. TDV'nin Birinci Dünya Savaşı maddesine göre savaş ilanından sonra Sarıkamış-Erzurum yönünde ilerleyen Rusları 3. Ordu'nun büyük kısmı karşıladı ve 6–9 Kasım 1914'teki Köprüköy Muharebesi'nde Rus kuvvetleri yenilerek sınır yakınlarına çekildi. Başkumandan vekili ve Harbiye Nâzırı Enver Paşa cepheye gelip ordu kumandasını üstlendi. Hazırlıklar tamamlanmadan başlatılan Sarıkamış taarruzu 22 Aralık 1914'ten 1915 Ocak başlarına kadar sürdü; Türk kuvvetleri 112.000 mevcudun 60.000'ini kaybetti. Askerin çoğu soğuktan donmuştu.

Olay hakkında

Tarih	22 Aralık 1914 – Ocak 1915
Yer	Sarıkamış, Kars
Sonuç	Taarruz ağır bir bozgunla sonuçlandı; 112.000 askerden 60.000'i kaybedildi

Taraflar	Osmanlı Devleti	Rusya İmparatorluğu
Komutanlar	Enver Paşa

Atlas'ta bu olay

V. Mehmed (1909–1918) döneminde gerçekleşti. V. Mehmed

Haritada V. Mehmed dönemini aç

Dönem bağlamı

Atlasın hesabına göre 1914 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 1.532.000 km² idi; V. Mehmed saltanatının başında 2.996.000 km², sonunda 742.000 km² ölçülür.

V. Mehmed (1909–1918) döneminde atlasa göre 3 bölge kazanıldı, 16 bölge kaybedildi.

Kazanılan bölgeler: Kars–Ardahan–Artvin (1918), Batum (Acara) (1918), Ahıska (Çıldır) (1918).

Kaybedilen bölgeler: Trablusgarp (1912), Bingazi–Barka (1912), Fizan (1912), Makedonya (Üsküp–Manastır) (1912), Selanik–Halkidiki–Aynaroz (1912), Kosova (1912), Güney ve Orta Arnavutluk (Avlonya–Berat–İlbasan) (1912), Ege Adaları (Midilli–Limni–Sisam) (1912), ve 8 bölge daha.

V. Mehmed hakkında kısaca

Yetkileri anayasayla sınırlanmış ilk Osmanlı padişahı; gerçek iktidar İttihat ve Terakki'deydi. Dokuz yılda Afrika ve Rumeli toprakları kaybedildi ve devlet I. Dünya Savaşı'na girdi.

V. Mehmed döneminin diğer savaş ve antlaşmaları

Yemen İsyanı (İmam Yahya) (1911)
Uşi Antlaşması (1912)
Kumanova Muharebesi (1912)
Kunfuda (1912)
İmroz Deniz Muharebesi (1912) (1912)
Arnavut isyanları (1908–1912) (1912)
Kırkkilise ve Lüleburgaz muharebeleri (1912) (1912)
Edirne'nin Kurtuluşu (1913)
Londra Antlaşması (1913) (1913)
Bükreş Antlaşması (1913) (1913)
İstanbul Antlaşması (1913) (1913)
Mondros Deniz Muharebesi (1913)
Yanya müdafaası (1912–1913) (1913)
Atina Antlaşması (1913) (1913)
Bâbıâli Baskını (1913) (1913)
Alman-Osmanlı ittifakı (1914)
Karadeniz Baskını (1914)
Çanakkale Savaşı (1915)
Çanakkale Savaşı deniz harekâtları (1915)
Birinci Kanal Harekâtı (1915) (1915)
Kût'ül-Amâre Kuşatması (1916)
Arap İsyanı (1916)
Filistin cephesi ve Kudüs'ün kaybı (1917) (1917)
İmroz Deniz Muharebesi (1918) (1918)

Yakın yıllarda (1909–1920) diğer padişahlar döneminde

31 Mart Vakası (1909)
Mondros Mütarekesi (1918)
Erzurum ve Sivas kongreleri (1919) (1919)
Anzavur İsyanı (1919–1920) (1919)
Sevr Antlaşması (1920)
Gümrü Antlaşması (1920)

Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI”; metin atlas için yazılmıştır.

Atıf: Padişahlar Atlası, “Sarıkamış Harekâtı (1914–1915): Tarih, Taraflar ve Sonuç”, https://padisahlaratlasi.com/olay/sarikamis-harekati-1914-1915/ (son güncelleme 12 Kasım 2026). Düzeltmeler