TRENDEPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
İsyan · 1909
Rumi takvimle 31 Mart 1325'te (13 Nisan 1909) başladığı için bu adla anılan ayaklanma, II. Meşrutiyet'ten sonra en güçlü siyasi örgüt olan İttihat ve Terakki'nin yönetime sık sık karışmasına ve vaatlerinin boşa çıkmasına karşı bir tepki olarak doğdu. 4. Avcı Taburu'nun askerleri 12–13 Nisan gecesi şeriat talebiyle ayaklanıp subaylarını hapsetti; öbür birliklerle birlikte Ayasofya Meydanı'nda, Meclis önünde toplandılar. Makedonya'daki İkinci ve Üçüncü Ordu birliklerinden kurulan Hareket Ordusu 19 Nisan'da Yeşilköy'e geldi ve 24 Nisan'da şehrin denetimini tamamen ele geçirdi; sorumlu tutulanlar idam edildi. Olaylardan padişahı da sorumlu tutan Meclis 27 Nisan'da II. Abdülhamid'i tahttan indirdi ve V. Mehmed Reşad'ı tahta çıkardı.
| Tarih | 13 – 27 Nisan 1909 |
|---|---|
| Yer | İstanbul |
| Sonuç | Selanik'ten gelen Hareket Ordusu İstanbul'u ele geçirdi (24 Nisan); Meclis II. Abdülhamid'i tahttan indirdi ve V. Mehmed Reşad'ı tahta çıkardı (27 Nisan 1909) |
| Taraflar | İttihat ve Terakki ve Hareket Ordusu | Ayaklanan askerler ve İttihat karşıtları |
|---|---|---|
| Komutanlar | Mahmud Şevket Paşa Hüseyin Hüsnü Paşa |
II. Abdülhamid (1876–1909) döneminde gerçekleşti. II. Abdülhamid
Haritada II. Abdülhamid dönemini açAtlasın hesabına göre 1909 yılında Osmanlı toprakları yaklaşık 2.996.000 km² idi; II. Abdülhamid saltanatının başında 4.123.000 km², sonunda 2.996.000 km² ölçülür.
II. Abdülhamid (1876–1909) döneminde atlasa göre 0 bölge kazanıldı, 19 bölge kaybedildi.
Kaybedilen bölgeler: Eflak (1877), Boğdan (1877), Morava Sırbistanı (Niş–Kruşevac) (1877), Semendire–Şumadiya (1877), Belgrad–Böğürdelen (1877), Kuzey Dobruca (Köstence–Tulça) (1877), Kars–Ardahan–Artvin (1877), Karadağ (1878), ve 11 bölge daha.
Otuz üç yıllık saltanatı hem en büyük toprak kaybını hem de en yoğun okul, demiryolu ve telgraf yatırımını içerir. Anayasayı ilan edip askıya alması, merkezî istihbarata dayalı yönetimi ve 93 Harbi'nin faturası onu Osmanlı tarihinin en tartışmalı padişahı yapar.
Alan değerleri, atlasın bölge verisinden hesaplanan kara alanıdır; ayrıntı için Yöntem ve kaynaklar.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Otuzbir Mart Vak'ası”; metin atlas için yazılmıştır.