TRENDEPadişahlar Atlası · Savaşlar ve antlaşmalar
Savaş · 1915
Çanakkale Savaşı veya Çanakkale Muharebeleri, I. Dünya Savaşı sırasında 1915-1916 yılları arasında Gelibolu Yarımadası'nda Osmanlı İmparatorluğu ile Müttefik Devletler arasında yapılan deniz ve kara muharebeleridir. Müttefikler; Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti İstanbul'u alarak İstanbul ve Çanakkale boğazlarının kontrolünü ele geçirmek, Rusya ile güvenli bir erzak tedarik ve askeri ikmal yolu açmak, başkent İstanbul'u zapt etmek suretiyle Almanya'nın müttefiklerinden birini savaş dışı bırakarak İttifak Devletleri'ni zayıflatma amaçları ile ilk hedef olarak Çanakkale Boğazı'nı seçmişlerdir. Ancak saldırıları başarısız olmuş ve geri çekilmek zorunda kalmışlardır. Kara ve deniz savaşı sonucunda iki taraf da çok ağır kayıplar vermiştir.
| Tarih | Deniz: 19 Şubat 1915 – 18 Mart 1915, Kara: 25 Nisan 1915 – 9 Ocak 1916 |
|---|---|
| Yer | Gelibolu Yarımadası |
| Sonuç | Kesin Osmanlı zaferi · Müttefik donanmasının geri çekilmesi · Müttefik birliklerinin geri çekilmesi · Anzak güçlerinin ilk yenilgisi |
| Taraflar | Müttefik Devletler Britanya İmparatorluğu Birleşik Krallık Avustralya Yeni Zelanda Britanya Hindistanı Newfoundland Fransa Metropoliten Fransa Cezayir Sömürgesi Tunus Sömürgesi Batı Afrika Sömürgeleri Destekleyenler: Rus İmparatorluğu | İttifak Devletleri Osmanlı İmparatorluğu Destekleyenler: Alman İmparatorluğu Avusturya-Macaristan İmparatorluğu |
|---|---|---|
| Komutanlar | Horatio Herbert Kitchener Ian Hamilton John de Robeck Aylmer Hunter-Weston William Birdwood Alexander Godley Winston Churchill Henri Gouraud Maurice Bailloud | Enver Paşa Otto Liman von Sanders Cevat Paşa Mehmet Esat Paşa Kaçı Vehip Paşa Çolak Faik Paşa Erich Weber Fevzi Paşa Cafer Tayyar Bey Ahmet Fevzi Bey Halil Sami Bey Selahattin Adil Bey Mustafa Kemal Bey Cemil Conk Yakup Şevki Bey Kâzım Karabekir Bey Otto Hersing Carl Mühlmann |
| Güç | Britanya İmparatorluğu: 489.000 Fransa: 79.000 Kraliyet Donanması 2 Uçak gemisi Uçak Gemisi Queen Elizabeth 1 Dretnot 3 Muharebe kruvazörü Muharebe Kruvazörü 24 Ön dretnot Zırhlı 20 Kruvazör 25 Muhrip 8 Monitör 8 Denizaltı 12 Diğer gemiler Fransız Deniz Kuvvetleri Fransız Donanması 7 Ön dretnot Zırhlı 3 Kruvazör 5 Denizaltı Avustralya Kraliyet Donanması HMAS AE2 1 Denizaltı Rus İmparatorluk Donanması 1 Kruvazör Toplam Müttefik Harp Vasıtası: 120 | Osmanlı İmparatorluğu: 315.500 Alman İmparatorluğu: 700 Kıyı ve Deniz Topçu Bataryaları Osmanlı Donanması Yavuz (muharebe kruvazörü) 1 Muharebe Kruvazörü Barbaros Hayreddin (zırhlı) 1 Zırhlı Midilli (kruvazör) 1 Hafif Kruvazör Muâvenet-i Milliye sınıfı muhrip 1 Muhrip Sultanhisar (torpido botu) 1 Torpido Bot Mesudiye (zırhlı) 1 Ironclad 1 Kruvazör 1 Kıyı Savunma Gemisi Nusret 1 Mayın Gemisi İmparatorluk Donanması 9 Denizaltı |
| Kayıplar | Toplam: 300,000 zayiat (60,560 ölü) Birleşik Krallık 198,340 zayiat (31,389 ölü 9,708 esir ve kayboldu 78,749 yaralı 78,494 hastalıktan tahliye) Fransa 47,000 zayiat (9,000 ölü ve kayboldu 18,000 yaralı 20,000 hastalıktan tahliye) Avustralya 27,209 zayiat (8,709 ölü 18,500 yaralı) Yeni Zelanda 7,571 zayiat (3,431 ölü 4,140 yaralı) Britanya Hindistanı 4,779 zayiat (1,358 ölü 3,421 yaralı) Newfoundland 142 zayiat (49 ölü 93 yaralı) Kraliyet Donanması 5 zırhlı battı Louis 1 muhrip battı 3 denizaltı battı Royal Edward 1 nakliye gemisi battı Fransız Deniz Kuvvetleri Fransız Donanması Bouvet (zırhlı) 1 zırhlı battı French battleship Masséna 1 zırhlı batırıldı Müstecip Onbaşı (denizaltı) 1 denizaltı ele geçirildi Avustralya Kraliyet Donanması HMAS AE2 1 denizaltı batırıldı Toplam: 17 harp vasıtası kaybedildi 2,495 denizci ve asker ölü | Toplam: 255,268 zayiat (56,938 ölü) Osmanlı İmparatorluğu: 255,268 zayiat (56,643 ölü 97,007 yaralı 11,178 esir ve kayboldu 69,440 hastalıktan tahliye) Osmanlı Donanması Barbaros Hayreddin (zırhlı) 1 zırhlı battı Mesudiye (zırhlı) 1 ironclad battı 1 kıyı savunma gemisi battı 1 kruvazör battı 295 denizci ölü |
Çanakkale Cephesi'nin deniz harekâtı, kuşkusuz sıradan bir askerî harekât ya da muharebe olayı değildir. Boğazlar, konumu ve tarihi önemi itibarıyla, İstanbul Karadeniz kapısı, Çanakkale de Ege Denizi kapısı olarak, geçmişte taşıdıkları ve çağımızda taşımakta oldukları stratejik önem ve değer açısından daima birlikte mütalaa edilmiş ve edilmektedir. Her iki boğaz, klasik ve dar çerçevede sadece Akdeniz’i Karadeniz’e, Avrupa'yı Asya'ya bağlayan su geçitleri ya da köprüler değil, Akdeniz’in öteki önemli su geçitlerinden Cebelitarık ve Süveyş kanalı ile de bütünleşerek, dünyanın büyük denizlerinden Atlas okyanusu ve Hint Okyanusu gibi büyük kıta kara parçalarını birbirine bağlayan, daha geniş…
V. Mehmed (1909–1918) döneminde gerçekleşti. V. Mehmed
Haritada V. Mehmed dönemini açMetin: Vikipedi (CC BY-SA 4.0), atlasa uyarlanmıştır.