TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri

Sokullu Mehmed Paşa Köprüsü (Drina Köprüsü)

Eser · Köprü, Vişegrad; kitabe tarihi 1577–78

Tür
Köprü
Yer
Bosna-Hersek
Yapım
1577

Mimar Sinan eseri

Sokullu Mehmed Paşa Köprüsü (Drina Köprüsü)
Vişegrad'daki Sokullu Mehmed Paşa Köprüsü, Drina Nehri üzerinde. · Görsel: Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0, Julian Nyča)
Haritayı 1577 yılında aç

Banisi, mimarı ve tarihi

Bosna-Hersek'teki Vişegrad'da, Drina nehri üzerindeki köprü, Sadrazam Sokullu Mehmed Paşa'nın hayratı olarak Mimar Sinan tarafından yapıldı. Sinan'ın eserlerini sıralayan Tezkiretü'l-ebniye'de bu köprü de anılır. Köprü uzun süre Vişegrad ya da banisi Sokullu'nun adıyla tanındı; 1960'tan sonra ise Ivo Andrić'in romanı sayesinde altından geçen nehrin adıyla meşhur oldu.

Sokullu'nun vakfiyesinde de anıldığı gibi, köprünün iki ucunda baninin adını ve yapım tarihini veren iki manzum kitabe vardı. Bugün tarih köşkünde bulunan bu iki kitabe 985 (1577–78) tarihini verir. Bazı araştırmacılar birinci kitabeyi 979 (1571–72) diye okuyarak bunun inşaatın başlangıcı olabileceğini düşünür. Ekrem Hakkı Ayverdi ise kitabelerin bozuk kısımlarını Evliya Çelebi'nin metinleriyle karşılaştırarak ikisinin de aynı tarihi verdiği sonucuna varmıştır. Madde yazarına göre köşkteki 979 tarihli ikinci kitabe, yazı biçimi bakımından çok yenidir ve yapıya uymaz.

On bir gözlü taş köprü

Çok düzgün işlenmiş kesme taştan yapılan köprünün bir ucu 90 derecelik bir açıyla kıvrılır. Ortada, iki renkli geçmeli mermer kemerli kitabe köşkü, tam karşısında da taş sedirli bir dinlenme sofası bulunur. Nehir üzerindeki asıl bölüm, verilen ölçülere göre 179 metre uzunluğunda ve on bir gözlüdür. Ortadaki büyük kemerlerin açıklığı 14,79 ve 14,20 metre, öbürlerininki 11,50 ile 13,50 metre arasındadır. Ayakların kalınlığı ortalama 4 metre, yola bağlanan kıvrık kısım ise 120 metredir. Korkuluklar masif taş levhalardan yapılmıştır. Ayakların arasındaki ikişer kör kemerin taşkın gözü mü yoksa cepheye hareket katmak için mi yapıldığı tartışmalıdır.

Onarımlar ve savaş yıkımları

Sağlamlığıyla çevre halkının atasözlerine giren köprü, Ayverdi'nin belirttiğine göre 1664 ve 1875'te onarıldı; 1896 taşkınında yalnız korkulukları zarar gördü. Avusturyalıların 1911'deki onarımından sonra, I. Dünya Savaşı sırasında 1914–1915'te üç kemeri yıkıldı. Bir süre üzerine konulan ahşap bir ekten geçildi; 1939'da yıkık kısımlar yeniden yapıldı, fakat 1943'te dört ayak ve beş kemer tekrar yıkıldı. 1949'da başlayan onarım 1952'de tamamlandı; kitabeler de bu savaşlarda parçalandıktan sonra eski metinlerine göre yeniden taşa işlendi.

Romanla gelen şöhret

Köprü, Ivo Andrić'in 1945'te yayımladığı Drina Köprüsü (Na Drini Ćuprija) romanıyla dünya edebiyatına girdi. Yazarına 1961'de Nobel edebiyat ödülünü kazandıran roman Türkçeye de çevrildi. Madde yazarı, romanın köprünün mimarını Rade adlı bir Bosnalı olarak göstermesinin ilmî gerçeklere aykırı olduğunu vurgular.

Yazara göre köprü, hakkında yazılan roman ve Sokullu'nun Boşnak asıllı oluşu sayesinde yok olmaktan kurtulmuş; Avrupa'nın bu bölgesinde Türk mimarisinin asaletini ve güzelliğini gösteren bir sanat abidesi olarak ayakta kalmıştır.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “DRİNA KÖPRÜSÜ” (Semavi Eyice)

İlgili padişahlar

Atıf: Padişahlar Atlası, “Sokullu Mehmed Paşa Köprüsü (Drina Köprüsü) · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/sokullu-mehmed-pasa-koprusu-drina-koprusu/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları