TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri
Eser · Türbe, Bursa, 1863

Kaynaklara göre Osman Gazi, Bursa kuşatması sürerken şehirdeki manastırın gümüş gibi parlayan şapelini görmüş ve bu gümüşlü kubbenin altına gömülmeyi vasiyet etmiştir. Orhan Bey şehri fethedince babasını Gümüşlü Kümbet denilen bu yuvarlak planlı Bizans yapısına defnetmiş, manastırın başka kısımları medrese ve camiye dönüştürülmüştür. Halk arasında Davullu Manastır diye de anılan türbe 1801'de yanıp onarılmış, 1855 depreminde çok büyük hasar görmüştür.
Bugünkü türbe ise 1863'te Sultan Abdülaziz tarafından eskisinden biraz daha geniş olarak yaptırılmıştır; tarih, Osman Nevres'in yazdığı on satırlık kitabeden öğrenilir. Yapı, Abdülaziz'in tuğrasını taşıyan sundurma, giriş holü, türbedar odası ve türbeden oluşur; türbenin gövdesi, kasnağı ve kubbesi sekizgendir. Sedef kakma şebekeli sanduka en son 2004'te onarılmıştır. Türbedeki on yedi sandukadan Osman Gazi, oğlu Alaeddin Bey, Orhan Bey'in eşi Asporça Hatun, Orhan Gazi'nin oğlu İbrahim ve I. Murad'ın oğlu Savcı Bey'e ait olanlar bilinmektedir.
Bursa'nın fethi kolay olmamış; şehrin doğusuna ve batısına havale denilen birer küçük kale yapılarak şehir yirmi-yirmi beş yıl kuşatma altında tutulmuştur. Manastırın bir kısmından dönüştürülen Orhan Camii depremde yıkıldıktan sonra kitabesi Şehadet Camii'nin doğu duvarına konmuştur.
Selçuklu Sultanı Alaeddin'in Osman Bey'e bağımsızlık alameti olarak gönderdiği davul, tesbih, tuğ ve sancak bu türbede saklandığından yapıya halk arasında Davullu Manastır denmiştir. Bu ad özellikle yabancı yazarlarca yanlış anlaşılarak Davud Manastırı biçimine girmiş; yuvarlak planlı yapıların hep Aziz İlyas'a adandığı kanısı yüzünden yapı Aya Eliya Manastırı diye de anılmıştır. Ancak son araştırmalarda başka azizlere adanmış yuvarlak planlı yapılara da rastlanmıştır.
Kitabeyi Mevlevi Zeki Dede talik hatla yazmıştır. Birkaç basamakla inilen türbe, kilit taşı volütlü yuvarlak kemerli, mermer söveli ve dökme demir şebekeli pencerelerle aydınlanır. Kubbenin her dilimi iki girlantla süslüdür; basit kalem işleri onarımlarda yenilenmiştir, köşe pilastırları yeşil mermer görünümündedir. Sandukanın barok bitkisel süslemeli kadife örtüsü ve sedef kakma şebekesi birer sanat eseridir; şebekeyi 2004'te Sedefkar Zafer Karazeybek onarmıştır. Puşidenin baş ucunda Abdülfettah Efendi'nin gümüş simle işlenmiş sülüs yazısı vardır; sandukanın üzerinde beyaz kandilli kristal bir avize asılıdır.
Çeşitli dönemlerde Osmanlı devletinin ve başka İslam ülkelerinin ileri gelenleri türbeye hediyeler sunmuştur; bunlardan yalnız ikisi günümüze ulaşmıştır. Biri, Hattat Hakkı'nın siyah zemin üzerine altın yaldızla sülüs hatla istiflediği fetih ayetidir; altında Mekatib-i İbtidaiyye Muallimleri Cemiyeti adı ve 1922 yılına denk gelen tarihler okunur. Diğeri, Bursa Yurdu'nun hediye ettiği, kırmızı atlas kumaş üzerine altın simle beş satır yazı işlenmiş bir tablodur.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “OSMAN GAZİ TÜRBESİ” (Doğan Yavaş)
Atıf: Padişahlar Atlası, “Osman Gazi Türbesi · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/osman-gazi-turbesi/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları