TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri
Eser · Türbe, Bursa, 1863

Bursa'yı fetheden Orhan Bey, şehirdeki manastır kompleksinin bir kısmını medreseye, bir kısmını fetih camisi olarak Orhan Camii'ne dönüştürmüştür. Kendisi de vefatında bu manastırın bir bölümüne, büyük ihtimalle camiye çevrilen mekana gömülmüştür. Kadı sicillerindeki belgelerden türbe ile caminin yan yana olduğu ve eski türbenin birden çok kubbeyle örtülü bulunduğu anlaşılır. Türbeye, Osman Gazi Türbesi'nde olduğu gibi ayrı vakıflar bağlanmıştı. 1855 depremi türbeyi tamamen yıkmıştır.
Bugünkü bina kitabesizdir, ancak Osman Gazi Türbesi ile birlikte 1863'te Sultan Abdülaziz tarafından yaptırıldığı bilinmektedir. 16,80 × 16,80 m ölçülerindeki yapıda, birbirine kemerlerle bağlanan dört sütun üzerine oturan küçük bir kubbe ve çevresinde beşik tonozlu bir dehliz vardır; sütun başlıkları ve pandantifler barok motiflerle süslüdür. Türbedar odası olmayan bina, Osman Gazi Türbesi'ne göre çok daha sadedir. Orhan Gazi'nin pirinç şebekeli sandukasından başka yirmi sanduka bulunur; bilinenler arasında eşi Nilüfer Hatun, oğlu Şehzade Kasım ve II. Bayezid'in oğlu Şehzade Korkut vardır.
Duvar kalınlığı 1,30 m olan binaya mermer söveli ve dilimli kemerli bir kapıdan girilir. Dört sütuna oturan kubbe ve çevresindeki dehliz düzeni, Bursa'daki I. Murad Hüdavendigar ve II. Murad türbelerindekine benzer. Osman Gazi Türbesi'ndeki barok volütlü süslemeler burada sütun başlıklarında diziler halinde görülür. Mermer söveli ve demir şebekeli yuvarlak kemerli pencereler her kenarda üç, kapı tarafında iki tanedir; Hereke kumaşından perdeler sade iç mekanı biraz güzelleştirir.
Sivri kemerlere oturan pandantifli kubbenin içi kartuşlar biçiminde kalem işleriyle, pandantifler ve pencere alınlıkları ise iri barok motiflerle bezenmiştir. Eski resimler, Osman Gazi Türbesi'nde olduğu gibi bu yapının girişinde de iki sütunçeli bir sundurma ve dikdörtgen bir giriş holü bulunduğunu gösterir.
Pirinç şebeke içinde, ortada mermer kaide üzerinde duran Orhan Gazi'nin sandukası yeşil çuha puşidelidir; üzerinde beyaz kandilli, mavi kristal bir avize asılıdır. Öteki sandukalar tuğladan örülmüş, mermer görünümlü setler üzerindedir. Kime ait oldukları bilinenler arasında Yıldırım Bayezid'in kızı Fatma Sultan ile Cem Sultan'ın oğlu Abdullah da vardır.
Kadı sicillerinden eski binanın birden çok kubbeyle örtülü olduğu anlaşılsa da yeni bina tek kubbeli yapılmıştır. Eski yapıdan bugün yalnız antrolak motifleri ve pano bordürleri gibi döşeme mozaiği parçaları görülebilmektedir.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “ORHAN GAZİ TÜRBESİ” (Doğan Yavaş)
Atıf: Padişahlar Atlası, “Orhan Gazi Türbesi · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/orhan-gazi-turbesi/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları