TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri

Mısır Çarşısı

Eser · Çarşı, İstanbul, XVII. yüzyıl

Tür
Çarşı
Yer
İstanbul, Türkiye
Mısır Çarşısı
Mısır Çarşısı · Görsel: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0, Robot8A)

Yenicami Külliyesi'nin arastası

Eminönü'ndeki Mısır Çarşısı, XVII. yüzyılın ikinci yarısında Hatice Turhan Valide Sultan tarafından yaptırılan Yenicami Külliyesi'nin arastasıdır. Yapıldığı dönemde Valide Çarşısı ve Yeni Çarşı adlarıyla da anılmış, XVIII. yüzyılın ortalarından itibaren Mısır Çarşısı adıyla tanınmıştır. Karşılıklı dükkanların “L” biçiminde sıralanmasıyla oluşan çarşının kısa kolu kuzeyde yer alır, uzun kolu güneye doğru uzanır. Tonozlu iki sokağın kesiştiği yerde çapraz tonozla örtülü bir dua meydanı vardır.

Çarşının içinde toplam seksen sekiz dükkan bulunur ve dışarıya altı kapıyla açılır; kolların uçlarındaki kapılar revaklıdır. 8 Mart 1688 yangınında kuzeydeki dış dükkanlar, 3 Ocak 1691'de çarşı içinde çıkan yangında da içerideki dükkanlar büyük zarar görmüş ve ardından onarılmıştır. Eskiden iki bölümlü olan dükkanların arasındaki duvarlar kaldırılarak tek mekan haline getirilmiştir. Zamanla harap olan yapı, 1940–1943 yıllarındaki onarımda değişikliğe uğrayarak bugünkü halini almıştır.

Dükkanlar ve kapılar

Çarşının uzun kolunun iki yanında yirmi üçer, kısa kolunun iki yanında on sekizer dükkan sıralanır; kolların kesiştiği yerde de altı dükkan vardır. Kısa kolun kuzeye bakan dış cephesinde ayrıca on sekiz dükkan bulunur. Bu dış dükkanlarla arkalarındaki dükkanlar tonozla, diğerleri kubbeyle örtülüdür. Çarşının sokakları sivri kemerlere oturan tonozlarla kapatılmıştır.

Kolların uçlarındaki karşılıklı kapılardan başka, uzun kolun ortasına yakın bir birimde de karşılıklı kapılar açılır. Kol uçlarındaki revaklı kapıların üstünde kubbe ve tonozlarla örtülü mekanlar yer alır. Tahmis sokağına açılan kapı da revaklıdır, ancak üzerinde bir mekan yoktur.

Yenicami Külliyesi içindeki yeri

Arasta, inşasına 1598'de Safiye Sultan adına Mimar Davud Ağa'nın başladığı, 1660 yangınından sonra Hatice Turhan Valide Sultan'ın tamamlattığı Yenicami Külliyesi'nin bir parçasıdır; külliyenin camisi 30 Ekim 1665'te kılınan cuma namazıyla ibadete açılmıştır. Külliyede cami ve arastadan başka hünkar kasrı, türbe, darülkurra, sebil, çeşme ve sıbyan mektebi bulunur. Çarşı ile cami arasındaki türbede Hatice Turhan Sultan, IV. Mehmed, II. Mustafa, III. Ahmed, I. Mahmud ve III. Osman ile birlikte kırk dört kişi yatmaktadır.

XIX. yüzyılın ikinci yarısında Galata Köprüsü yapıldıktan sonra artan trafik yüzünden caminin dış avlusunu çeviren sur duvarı, çevresinde zamanla çoğalan dükkanlarla birlikte yıktırılmış; cami ile çarşının arasından yol geçirilerek avlu ortadan kaldırılmıştır. 1904'te sıbyan mektebinin de yıktırılmasıyla külliyenin bütünlüğü bozulmuştur.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “MISIR ÇARŞISI”; “YENİCAMİ KÜLLİYESİ” (Ahmet Vefa Çobanoğlu)

İlgili padişahlar

Atıf: Padişahlar Atlası, “Mısır Çarşısı · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/misir-carsisi/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları