TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri
Eser · Cami, Belgrad, XVI–XVII. yüzyıl

Caminin ne zaman ve kim tarafından yaptırıldığı kesin olarak bilinmiyor. Minare kapısı üzerinde bulunan tahrip olmuş kitabedeki tarihin 1522 ya da 1580 olabileceği ileri sürülmüştür; 1522 doğruysa Belgrad'ın fethinden hemen sonra şehirde yapılan ilk camidir. Başka bir görüşe göre 1660–1688 arasında yapılmıştır. Avusturya işgali sırasında 1717–1739'da Katolik kilisesine çevrildi; şehir geri alındıktan sonra 1741'de Hüseyin Kethüda tarafından onarılıp ihya edildi. Muvakkithane olarak da kullanılan caminin minaresine belirli saatlerde bayrak çekildiği için Bayraklı Cami adı yerleşti.
Sultan II. Abdülhamid'in baskısıyla 1893–94'te bir onarım daha gördü. Kesme taştan yapılmış, dıştan 12,80 m kenarlı kare planlı yapı 10,20 m çaplı bir kubbeyle örtülüdür. 1953–1963 onarımında son cemaat yeri kaldırılmış, kasnak aşırı yükseltilmiş ve özgün üsluba aykırı değişiklikler yapılmıştır. Vaktiyle 250'ye yakın camisi olan Belgrad'da ayakta kalan bu son cami bugün de ibadete açıktır.
Üsküp'te çıkan Bayrak gazetesinin 1959'daki bir sayısında, kaynak gösterilmeden, caminin Hacı Evrenos soyundan Ali Bey tarafından 1524'te yaptırıldığı yazılmıştır. Başka bir rivayet camiyi Sultan II. Süleyman'a bağlar; yapı Çuhacı Hacı Ali Bey Camii adıyla da anılır. Evliya Çelebi'de adı geçmeyen cami, XVIII. yüzyıla ait bir evkaf defterinde Hüseyin Kethüda'nın vakfı olarak “Bayraklı Cami” diye bilindiği kaydıyla geçer. Avusturya işgalinde Cizvitlere verilen yapının son cemaat yeri altında 1953–1963 onarımında bulunan iki iskeletin Hristiyan olduğu anlaşılmıştır. 1741 ihyasından sonra Hüseyin Kahya veya Kahya Bey Camii diye de anılmış; 1789 tarihli bir planda yanındaki sokak Bayraklı adıyla işaretlenmiştir.
Belgrad'ın kesin olarak elden çıktığı 19 Eylül 1867'ye kadar Müslüman cemaat camiyi kullandı; Knez Mihail Obrenoviç'in 18 Mayıs 1868 tarihli iradesiyle cami, hademesine Sırp devletince maaş verilmek üzere resmen İslam cemaatine tahsis edildi. 1893–94 onarımını anlatan tarih manzumesinde II. Abdülhamid'e, Sırp Kralı Aleksandr Obrenoviç'e ve belediyeye teşekkür edilir. Veliaht Yusuf İzzeddin Efendi I. Dünya Savaşı yıllarında camiye bir halı hediye etmiştir. II. Dünya Savaşı'nda top mermileriyle zarar gören cami, 1930'dan sonra reisülulemalık tevcihi gibi önemli dini toplantıların da merkezi olmuştur.
1953–1963 onarımında pencerelere Türk mimarisinde benzeri olmayan şebekeler takılmış, dikdörtgen olması gereken alt sıra pencereler sivri kemerli yapılmış, yuvarlak kemerli bir kapı açılmış ve kullanışsız yeni bir şadırvan inşa edilmiştir.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “BAYRAKLI CAMİ” (Semavi Eyice)
Atıf: Padişahlar Atlası, “Bayraklı Camii · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/bayrakli-camii/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları