TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Sadrazamlar

Koca Sinan Paşa

Sadrazam, 1580–1596 arasında beş kez

Koca Sinan Paşa
Koca Sinan Paşa'yı 83 yaşında gösteren Avrupa gravürü (1595 dolayı). · Görsel: Wikimedia Commons (kamu malı)
Haritayı 1580 yılında aç

Yemen ve Tunus fatihi

Arnavut asıllı Ali adlı bir köylünün oğludur; Luma'da ya da başka bir rivayete göre Delvine'de doğdu. Doğum tarihi kesin değildir, 1520'ye doğru doğduğu ileri sürülür. Devşirilerek ağabeyi Ayas Paşa'nın yardımıyla Enderun'a girdi ve Kanuni'nin çaşnigirbaşısı oldu. Sancak beyliklerinden sonra Erzurum, Halep ve 1567 sonunda Mısır beylerbeyi oldu.

Yemen'deki İmam Mutahhar isyanı sırasında Kahire'deki bir divanda, ağabeyinin katlinden sorumlu tuttuğu Lala Mustafa Paşa ile çatıştı ve Yemen serdarlığını kendisine aldırdı. Aden, San'a ve Kevkeban'ı alarak bölgeyi yeniden Osmanlı idaresine bağladı ve “Yemen fatihi” unvanını kazandı. 1574'te otuz üç günlük kuşatmayla Halkulvadi'nin alınıp Tunus'a yeniden hâkim olunmasıyla “Tunus fatihi” diye de anıldı.

İlk iki sadareti

Lala Mustafa Paşa ile rekabeti İran seferinde de sürdü. Sokullu'nun ölümünden sonra taraftarları Lala Mustafa'yı serdarlıktan aldırdı; Semiz Ahmed Paşa ölünce sadaret mührü 31 Temmuz 1580'de cephedeki Sinan Paşa'ya gönderildi. Beklenen barış sağlanamayınca 1582'de azledilip Malkara'ya gönderildi. Dört yıllık mazuliyetten sonra sunduğu hediyelerle yeniden ilgi gördü ve 2 Nisan 1589'da “Beylerbeyi Vak'ası” sırasında ikinci kez sadrazam oldu.

Bu dönemde 1578'den beri süren İran savaşları barışla sona erdi, sikke tashihi için çalışıldı, yeni darphaneler kuruldu. Sakarya üzerinden Karadeniz ile İzmit körfezini birleştirecek kanal projesi yeniden ele alındıysa da muhaliflerinin karşı çıkmasıyla sonuçsuz kaldı. 1591'de azledildi, bazı vakıfları kaldırılarak padişah haslarına katıldı.

Uzun savaş ve son sadaretleri

28 Ocak 1593'te üçüncü kez sadrazam oldu. Bazı devlet ve ilim adamlarının itirazına rağmen padişahı Avusturya'ya karşı savaşa razı etti ve 1606'ya kadar sürecek uzun bir savaş dönemi başladı. Yanıkkale'yi aldıysa da III. Murad'ın ölümünden sonra rakibi Ferhad Paşa onu 1595'te azlettirdi. Beş ay sonra dördüncü kez sadarete geldi; Eflak seferi başarısız oldu ve Estergon elden çıktı. Yeniden azledildi, ama on iki gün sonra halefinin ölümüyle beşinci kez göreve getirildi.

III. Mehmed'i bizzat sefere çıkmaya teşvik etti; hazırlıklar sürerken hastalanıp 4 Nisan 1596'da öldü ve Divanyolu'ndaki türbesine gömüldü.

Kişiliği ve mirası

Hizmetinde bulunan Selaniki ölümünde seksenini aştığını, bütün meziyetlerin kendisinde toplandığına inandığını ve her işin para ile görülebileceği kanaatinde olduğunu yazar. Dönemin kaynakları onu cesur, çabuk kavrayan, inatçı, haşin ve mağrur biri olarak anar. Harem, ulema ve asker çevresinde hediyeler ve mevkilerle bir taraftar kitlesi oluşturdu; Lala Mustafa ve Ferhad paşalarla mücadelesi XVI. yüzyılın son çeyreğine damgasını vurdu. Ölümünde hazineye büyük borcu olduğu görülerek servetine el konuldu. Divanyolu'ndaki külliyesi, sebili ve türbesi bugün ziyarete açıktır.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “KOCA SİNAN PAŞA” (Mehmet İpşirli)

İlgili padişahlar

Şehir: İstanbul

Atıf: Padişahlar Atlası, “Koca Sinan Paşa · Sadrazamlar”, https://padisahlaratlasi.com/sadrazamlar/koca-sinan-pasa/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları