TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Sadrazamlar

Kuyucu Murad Paşa

Sadrazam, 1606–1611

Kuyucu Murad Paşa
Murad Paşa (altta, atıyla kuyuya düşen figür) 1585 Tebriz seferinde; Asafi'nin Şecaatname'sinden minyatür (1586). · Görsel: Wikimedia Commons (kamu malı)
Haritayı 1606 yılında aç

Yemen'den Haçova'ya

Doğum yeri ve tarihi kesin olarak bilinmez; öldüğünde doksanı geçtiği kaydedildiğinden 1522 dolaylarında doğduğu tahmin edilir. Kaynaklarda Hırvat asıllı olduğu belirtilir; devşirme olarak saraya alındı. Yemen ve Mısır beylerbeyi Mahmud Paşa'nın kethüdası oldu ve kızıyla evlendi. 1575'te Yemen beylerbeyi oldu; haksız servet edindiği söylentisiyle 1580'de azledildi, Yedikule'de hapsedildi ve serveti müsadere edildi.

Affedildikten sonra çeşitli görevlerde bulundu. 1585 Tebriz Seferi'nde geri çekilirken atıyla birlikte derin bir kuyuya düşüp Safevilere esir oldu; 1590 antlaşmasından sonra serbest kaldı. Kıbrıs, Şam ve Diyarbekir beylerbeyiliklerinden sonra Avusturya savaşlarına katıldı ve Haçova Muharebesi'nde büyük yararlılık gösterdi.

Zitvatorok ve sadaret

I. Ahmed'in cülusundan sonra 1605'te vezir oldu ve Macaristan serdarlığına getirildi. Onun başkanlığında yürütülen görüşmeler sonunda Kasım 1606'da Zitvatorok Antlaşması imzalandı. Celali isyanları Bursa'yı tehdit eder hâle gelince Veziriazam Derviş Paşa azledilip idam edildi ve Şeyhülislam Sun'ullah Efendi'nin tavsiyesiyle 11 Aralık 1606'da Murad Paşa sadrazam oldu.

Celalilere karşı seferler

1607 yazında Suriye'de isyan eden Canbolatoğlu Ali Paşa üzerine yürüdü. Kalenderoğlu'na Ankara sancağını vererek arkasını güvenceye aldı, yolu üzerindeki asi gruplarını dağıttı ve Ekim 1607'de Oruç ovasında Ma'noğlu Fahreddin ile birlikte hareket eden Canbolatoğlu'nu bozguna uğrattı. Ağustos 1608'de Kalenderoğlu'nu Alaçayır'da yendi, kaçan Celalileri altı gün altı gece kovalayarak Kara Hasan Derbendi'nde yakaladı. Aralık 1608'de 400 kadar Celali bayrağıyla İstanbul'a döndü.

1609'da İran seferi söylentisiyle ordusunu Üsküdar'da topladı ve davetine uyan asi Yusuf Paşa'yı ortadan kaldırdı; kaynaklar bunu “Üsküdar seferi” diye anar. Yayımladığı adaletnameyle görevlilerin reayaya zulmünü önlemeye ve yurtlarını terk eden ahaliyi geri döndürmeye çalıştı.

İran seferi, ölümü ve lakabı

1610'da İran üzerine yürüdü; iki ordu Tebriz yakınında karşılaştıysa da çatışma olmadı ve kışı Diyarbekir'de geçirdi. Yeni sefer hazırlıkları sırasında 5 Ağustos 1611'de öldü; aralarında husumet bulunan Nasuh Paşa'nın onu zehirlettiği rivayet edilir. Ölümünden sonra ordudaki eşyası ve 6,5 milyon akçeyi bulan parası Veziriazam Nasuh Paşa tarafından müsadere edildi, kethüdası ile kapıcıbaşısı öldürüldü. Naaşı Diyarbekir'de geçici olarak defnedildikten sonra İstanbul Vezneciler'de sağlığında yaptırdığı medresenin yanındaki türbesine taşındı.

Kaynaklar onu devlet nizamına ve geleneklerine bağlı, dindar bir devlet adamı olarak tanıtır; ancak Celalileri ortadan kaldırmada ifrata vardığı, 60-70.000 kadar asiyi öldürüp konakladığı yerlerde kazdırdığı kuyulara doldurttuğu rivayet edilir. “Kuyucu” lakabının bir rivayete göre bundan, bir başka rivayete göre 1585'te kuyuya düşüp esir olmasından geldiği söylenir. Nakşibendi tarikatına mensuptu; seferlerde Yemen'de edindiği, Halid b. Velid'e ait olduğu söylenen kılıcı yanında taşırdı. 9 Ekim 1609'da Sultan Ahmed Camii'nin temeline ilk kazmayı vuranlar arasında o da vardı.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “KUYUCU MURAD PAŞA” (Ömer İşbilir)

İlgili padişahlar

Şehir: İstanbul

Atıf: Padişahlar Atlası, “Kuyucu Murad Paşa · Sadrazamlar”, https://padisahlaratlasi.com/sadrazamlar/kuyucu-murad-pasa/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları