Padişahlar Atlası · 38 / 38 · cumhurbaşkanı
Mustafa Kemal Atatürk
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu
İşgal altındaki bir ülkeden bağımsız bir cumhuriyet çıkardı. Sınırları Lausanne'da tanıttı, Kars ve Antep'i Misâk-ı Millî'ye kattı; hukuk, alfabe, eğitim ve kadın haklarında Osmanlı düzeninden kopan bir devlet kurdu.
Haritada Mustafa Kemal Atatürk dönemini açAilesi
| Babası | Ali Rıza Efendi |
|---|---|
| Annesi | Zübeyde Hanım |
| Eşleri | Latife Uşaklıgil (1923–1925) |
| Çocukları | Öz çocuğu olmadı. Manevi evlatları: Afet İnan, Sabiha Gökçen, Ülkü, Rukiye, Zehra, Nebile, Abdurrahim, Mustafa |
Önemli işleri
- Çanakkale'de Anafartalar Grubu komutanlığı (1915)
- Samsun'a çıkış (19 Mayıs 1919) ve Millî Mücadele'nin örgütlenmesi; Erzurum ve Sivas kongreleri
- Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılışı (23 Nisan 1920)
- Sakarya Savaşı (1921) ve Büyük Taarruz (1922)
- Saltanatın (1922) ve hilafetin (1924) kaldırılması; Cumhuriyet'in ilanı (29 Ekim 1923)
- Ankara'nın başkent olması
- Medeni Kanun (1926), Harf Devrimi (1928), Soyadı Kanunu (1934)
- Kadınlara seçme ve seçilme hakkı (1934) — birçok Avrupa ülkesinden önce
- Tevhid-i Tedrisat ile eğitimin birleştirilmesi; Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu
- Sümerbank, Etibank ve devlet fabrikalarıyla sanayileşme programı
- Montrö ile Boğazlar'ın denetiminin geri alınması (1936)
Antlaşmalar
- Moskova ve Kars Antlaşmaları (1921, Sovyet Rusya)
- Ankara İtilâfnamesi (1921, Fransa)
- Mudanya Mütarekesi (1922)
- Lausanne Antlaşması (1923) — Misâk-ı Millî sınırlarının tanınması
- Balkan Antantı (1934), Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936), Sadabad Paktı (1937)
Başbakanları
| Ad | Göreve geliş | Ayrılış | Süre |
|---|---|---|---|
| İsmet Paşa (İnönü) | 30 Ekim 1923 | 22 Kasım 1924 | 1 yıl, 23 gün |
| Ali Fethi Bey (Okyar) | 22 Kasım 1924 | 3 Mart 1925 | 101 gün |
| İsmet İnönü (2. kez) | 3 Mart 1925 | 25 Ekim 1937 | 12 yıl, 236 gün |
| Celâl Bayar | 25 Ekim 1937 | 25 Ocak 1939 | 1 yıl, 92 gün |
Savaşları ve antlaşmaları
| Yıl | Olay | Sonuç / taraflar |
|---|---|---|
| 1921 | Savaş: Sakarya Savaşı | Türk zaferi · Yunan taarruzunun durdurulması · Yunan ordusunun Sakarya'nın batısına atılması |
| 1921 | Antlaşma: Moskova Antlaşması | Rusya SFSC, Ankara Hükûmeti |
| 1921 | Antlaşma: Kars Antlaşması | Türkiye (Ankara Hükûmeti), Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan Sovyet cumhuriyetleri (Sovyet Rusya katılımıyla) |
| 1921 | Antlaşma: Ankara İtilâfnamesi | Fransa, Ankara Hükûmeti |
| 1922 | Savaş: Büyük Taarruz | Kesin Türk zaferi · Yunan Ordusu'nun Batı Anadolu'dan çekilmesi · Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalanması · Petros Protopapadakis hükûmetinin düşüşü · Türk Kur… |
| 1922 | Antlaşma: Mudanya Mütarekesi | Türkiye (Ankara Hükûmeti), Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Yunanistan (sonradan katıldı) |
| 1923 | Antlaşma: Lozan Antlaşması | Fransa, Birleşik Krallık, İtalya Krallığı, Japonya İmparatorluğu, Yunanistan Krallığı, Romanya Krallığı, Yugoslavya Krallığı, Ankara Hükûmeti |
| 1934 | Antlaşma: Balkan Antantı | Yunanistan, Romanya, Yugoslavya |
| 1936 | Antlaşma: Montrö Boğazlar Sözleşmesi | Birleşik Krallık, Bulgaristan, Fransa, Japonya, Romanya, SSCB, Türkiye, Kingdom of Yugoslavia Yugoslavya, Yunanistan, Kingdom of Italy İtalya (2 Mayıs 1938) |
| 1937 | Antlaşma: Sadabad Paktı | İran, Irak, Afganistan |
| 1939 | Olay: Hatay'ın katılımı | Fransa (Suriye manda yönetimi) |
Ayrıntılı bilgi kutuları sitedeki “Savaşlar ve Antlaşmalar” sekmesindedir; kaynak Türkçe Vikipedi.
Ölümü
10 Kasım 1938'de Dolmabahçe Sarayı'nda siroz hastalığından öldü. Ankara'daki Anıtkabir'e gömüldü.
Toprak değişimi
Bu dönemde el değiştiren topraklar ve onları getiren savaş ya da antlaşmalar haritada görülebilir: Mustafa Kemal Atatürk dönemi haritası.