TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Cumhuriyet · cumhurbaşkanı

Mustafa Kemal Atatürk portresi

Mustafa Kemal Atatürk

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu

Paylaş: WhatsApp · X

Doğum 1881 · Ölüm 1938 · Görev 1923–1938 (15 yıl) · Göreve başlama 1923, 42 yaşında · Görevin sonu: Görevdeyken öldü · Başkent: Ankara

İmzası
Mustafa Kemal Atatürk imzası

1881'de Selanik'te doğdu; Harbiye'yi ve Harp Akademisi'ni bitirerek kurmay subay oldu. Trablusgarp'ta (1911–1912) ve Çanakkale'de (1915) öne çıktı; Arıburnu ve Anafartalar'daki komutanlığıyla tanındı. 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarak Millî Mücadele'yi başlattı; Türkiye Büyük Millet Meclisi başkanı ve Başkomutan olarak Sakarya ve Büyük Taarruz zaferlerini kazandı. 29 Ekim 1923'te ilan edilen Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı oldu ve ölümüne kadar bu görevde kaldı. Hukuk, eğitim, alfabe, kılık kıyafet ve kadın hakları alanlarında köklü inkılaplar gerçekleştirdi; 1934'te Meclis kendisine Atatürk soyadını verdi. 10 Kasım 1938'de İstanbul'da öldü.

Haritada Mustafa Kemal Atatürk dönemini aç

Ailesi

BabasıAli Rıza Efendi
AnnesiZübeyde Hanım
EşleriLatife Uşaklıgil (1923–1925)
ÇocuklarıÖz çocuğu olmadı. Manevi evlatları: Afet İnan, Sabiha Gökçen, Ülkü, Rukiye, Zehra, Nebile, Abdurrahim, Mustafa

Millî Mücadele ve öncesi (1915–1922)

Cumhurbaşkanlığı dönemi (1923–1938)

Atatürk ilkeleri

1931'de CHP programına, 1937'de Anayasa'ya girdi.

Antlaşmalar

Başbakanları

AdGöreve gelişAyrılışSüre
İsmet Paşa (İnönü)30 Ekim 192322 Kasım 19241 yıl, 23 gün
Ali Fethi Bey (Okyar)22 Kasım 19243 Mart 1925101 gün
İsmet İnönü (2. kez)3 Mart 192525 Ekim 193712 yıl, 236 gün
Celal Bayar25 Ekim 193725 Ocak 19391 yıl, 92 gün

Millî Mücadele ve Cumhuriyet antlaşmaları

YılOlaySonuç / taraflar
1919Olay: Erzurum ve Sivas kongreleri (1919)Temsil Heyeti kuruldu; direniş örgütleri Müdafaa-i Hukuk çatısında birleşti
1919İsyan: Anzavur İsyanı (1919–1920)İki kez bastırıldı; Anzavur kuvvetleri dağıtıldı
1920Antlaşma: Gümrü AntlaşmasıAnkara Hükümeti, Ermenistan Cumhuriyeti
1920İsyan: Çerkez Ethem'in ayaklanması (1920–1921)Kuva-yi Seyyare dağıtıldı; Ethem Yunanlılara sığındı ve vatana ihanetten mahkûm edildi
1921Savaş: Sakarya Meydan MuharebesiYunan ordusu yenilerek Eskişehir-Afyon hattına çekildi
1921Antlaşma: Moskova AntlaşmasıRusya SFSC, Ankara Hükümeti
1921Antlaşma: Kars AntlaşmasıTürkiye (Ankara Hükümeti), Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan Sovyet cumhuriyetleri (Sovyet Rusya katılımıyla)
1921Antlaşma: Ankara İtilafnamesiFransa, Ankara Hükümeti
1921Savaş: Birinci ve İkinci İnönü muharebeleri (1921)Yunan taarruzları iki kez durduruldu; Afyon geri alındı
1921Savaş: Kütahya-Eskişehir muharebeleri (1921)Türk ordusu Eskişehir'i boşaltıp Sakarya'nın doğusuna çekildi
1922Savaş: Büyük TaarruzYunan ordusu yenildi ve Anadolu'dan çıkarıldı; İzmir 9 Eylül'de kurtarıldı
1922Antlaşma: Mudanya MütarekesiTürkiye (Ankara Hükümeti), Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Yunanistan (sonradan katıldı)
1923Antlaşma: Lozan AntlaşmasıFransa, Birleşik Krallık, İtalya Krallığı, Japonya İmparatorluğu, Yunanistan Krallığı, Romanya Krallığı, Yugoslavya Krallığı, Ankara Hükümeti
1934Antlaşma: Balkan AntantıKarşı taraf: Yunanistan, Romanya, Yugoslavya
1936Antlaşma: Montrö Boğazlar SözleşmesiBirleşik Krallık, Bulgaristan, Fransa, Japonya, Romanya, SSCB, Türkiye, Yugoslavya, Yunanistan, İtalya (2 Mayıs 1938'de katıldı)
1937Antlaşma: Sadabat PaktıKarşı taraf: İran, Irak, Afganistan

Ayrıntılı bilgi kutuları sitedeki “Savaşlar ve Antlaşmalar” sekmesindedir; kaynak TDV İslâm Ansiklopedisi.

Ölümü

10 Kasım 1938'de İstanbul'da, Dolmabahçe Sarayı'nda siroz nedeniyle öldü. Naaşı Ankara'da Etnografya Müzesi'ne konuldu; 1953'te Anıtkabir'e nakledildi.

Toprak değişimi

YılBölgeOlayKaynak
1920+ Kars–Ardahan–ArtvinKazım Karabekir'in Doğu Harekâtı — Kars geri alındı (30 Ekim 1920); Moskova (Mart 1921) ve Kars (Ekim 1921) Antlaşmaları — Kars, Ardahan, ArtvinTDV İA, “KARS”
1921+ Antep–KilisAntep, Maraş ve Urfa savunması; Ankara İtilafnamesi (1921) ile Fransa'nın çekilmesiTDV İA, “MUSTAFA KEMAL ATATÜRK”

Bu dönemde el değiştiren topraklar ve onları getiren savaş ya da antlaşmalar haritada görülebilir: Mustafa Kemal Atatürk dönemi haritası.

Atıf: Padişahlar Atlası, “Mustafa Kemal Atatürk (Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu) Dönemi: Harita, Savaşlar ve Fetihler (1923–1938)”, https://padisahlaratlasi.com/padisah/mustafa-kemal-ataturk/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları

Bizi takip edin: YouTubeInstagramTikTok