TRENDEFRARPadişahlar Atlası · 23 / 39 · padişah

II. Süleyman portresi

Temsilî portre (sonradan yapılmış) — ressamı ve tarihi belirsiz

II. Süleyman

Paylaş: WhatsApp · X

Doğum 1642 · Ölüm 1691 · Saltanat 1687–1691 (4 yıl) · Tahta çıkış 1687, 45 yaşında · Saltanatın sonu: Görevdeyken öldü · Başkent: İstanbul

Tuğrası
II. Süleyman tuğrası

Kırk yıllık kafes hayatından sonra çöküşün ortasında tahta çıktı. Doğru sadrazam seçimiyle Belgrad'ı geri aldırdı; kısa saltanatı kayıpları durdurma çabasıyla geçti.

Haritada II. Süleyman dönemini aç

▶ Bu padişahın 1 dakikalık videosu: YouTube · Instagram · TikTok

İlginç bilgi

Yaklaşık kırk yıl sarayın Şimşirlik denilen bölümünde tutuldu. Tahta çıkarılmak için yanına gelindiğinde öldürüleceğini sanıp “Kırk yıldır her gün ölmektense bir gün evvel ölmek yeğdir” dedi.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “SÜLEYMAN II” maddesi

Hayatı

Kırk yıl kafeste

Süleyman 15 Nisan 1642'de İstanbul'da doğdu. Babası Sultan İbrahim, annesi Saliha Dilaşub Sultan'dır. Sünnet töreni, o sırada tahta çıkmış olan ağabeyi IV. Mehmed ile birlikte yapıldı. Büyükannesi Kösem Sultan bir ara IV. Mehmed'i indirip onu tahta çıkarmayı tasarlamıştı; bu plan Kösem'in 1651'de öldürülmesiyle yarım kaldı.

Bundan sonra sarayın Şimşirlik denilen özel bölümüne kapatıldı ve daha sıkı gözetim altında tutuldu. Ağabeyinin seferlerine ve av gezilerine götürüldü, zaman zaman Edirne Sarayı'na nakledildi. Yaklaşık kırk yılını bu kapalı hayatta geçirdi.

Beklenmedik tahta çıkış

1683 Viyana bozgunu ve ardından gelen büyük toprak kayıpları IV. Mehmed'e karşı hoşnutsuzluğu büyüttü. Mohaç yenilgisinden sonra isyan eden ordu, ulema ve devlet ileri gelenleri onun yerine Süleyman'ın getirilmesini kararlaştırdı. Kaynaklar, kendisini almaya gelenleri gören şehzadenin öldürüleceğini sanıp korktuğunu anlatır. 8 Kasım 1687'de kırk beş yaşında tahta çıktı.

Yeni padişahın ilk sorunu askere dağıtılacak cülus bahşişiydi; hazine boştu ve zorbaların ayaklanması ancak Mısır'dan gelen parayla ve büyük güçlükle yatıştırılabildi. İsyancılar bir ara Sadrazam Siyavuş Paşa'yı da öldürdüler; hatta bazıları bütün hanedan üyelerini ortadan kaldırıp devletin başına Kırım hanını getirmeyi önerecek kadar ileri gitti. Halkın da baskısıyla Süleyman zorbaların ileri gelenlerini birer birer cezalandırdı ve düzeni yeniden kurdu.

Kayıplar

Bu sırada sınırlardan kötü haberler geliyordu: Kuzey Macaristan'da Eğri, İstolni Belgrad, Lipova ve Varad gibi kaleler düştü; Venedik Mora'yı ve Dalmaçya'daki kaleleri aldı. Belgrad tehlikeye girince padişah 11 Eylül 1688'de Edirne'ye hareket etti, ama şehir Avusturyalıların eline geçti. Toprak kayıpları devleti cizye, avarız ve öteki vergilerden de mahrum bıraktı; Anadolu'da isyanlar sürüyordu. Para bulmak için Defterdar Fındık Mehmed Paşa'nın çabasıyla çeşitli adlar altında yeni vergiler kondu, meyhanelerin vergi karşılığı açılmasına izin verildi ve tütüne gümrük vergisi getirildi. Bakırdan “mangır” adıyla para basılarak paranın değeri düşürüldü; mangırı beğenmeyen üreticilerin İstanbul'a mal göndermeyi kesmesi fiyat artışına ve kıtlığa yol açtı. Ünlü eşkıya başı Yeğen Osman Paşa ancak uzun uğraşlardan sonra ortadan kaldırılabildi.

1689'da Süleyman ordunun başında Sofya'ya kadar gitti. Bu sırada Kırım Hanı Selim Giray Orkapı'da Rusları bozguna uğrattı; padişah Edirne'ye gelen hanı ayakta karşılayıp elinden tutarak yanına oturttu. Ama aynı yıl Niş düştü (25 Eylül 1689) ve Eflak istila edildi. Kaynaklar, padişahın durumu ona doğru söyleyecek sadık bir kulu olmadığından yakındığını anlatır.

Fazıl Mustafa Paşa ve Belgrad'ın geri alınması

Süleyman bu kriz içinde Köprülüzade Fazıl Mustafa Paşa'yı sadrazam yaptı. Mustafa Paşa malî düzenlemelere girişti, orduyu yeniden toparladı. Padişah 13 Temmuz 1690'da onu bizzat cepheye uğurladı ve bu kez Osmanlı ordusu önemli başarılar kazandı: Pirot, Vidin ve Niş geri alındı, sekiz günlük bir kuşatmadan sonra 8 Ekim 1690'da Belgrad yeniden Osmanlı'ya geçti. Mart 1691'de Venedik'in işgal ettiği Avlonya ve Kanina da geri alındı. Padişah, Erdel'de Osmanlı yanlısı Macar Tököli'nin faaliyetlerini izliyor ve Fazıl Mustafa Paşa'nın malî tedbirlerini destekliyordu.

Kişiliği ve ölümü

Kaynaklar onu dindar ve derviş meşrep, sefahatten uzak, ikramı seven bir padişah olarak tanımlar; ataları gibi doğan burunlu, yuvarlak yüzlü ve iri yapılıydı. Tahta çıktıktan sonra Süleymaniye Camii vaizi Arapzade Abdülvehhab Efendi hocalığına getirildi ve her gün huzurda ders verdi.

Hastalığı ağırlaşan Süleyman, Mayıs 1691'de sefere çıkan Fazıl Mustafa Paşa ile Edirne yakınında görüştü; onu yalnız kabul edip ağlayarak ordunun zaferi için dua etti. 22 Haziran 1691'de Edirne'de öldü. Saltanatı üç yıl sekiz ay sürdü. Naaşı Silivri'ye kadar arabayla, oradan gemiyle İstanbul'a getirildi ve Süleymaniye'de Kanuni Sultan Süleyman'ın türbesine, onun sağ yanına gömüldü. Altı kadını vardı ama hayatta kalan çocuğu olmadı; yerine kardeşi II. Ahmed geçti.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Süleyman II” (Abdülkadir Özcan); Silahdar Fındıklılı Mehmed Ağa, Defterdar Sarı Mehmed Paşa, Raşid ve Uşşakizade bu maddenin başlıca kaynaklarıdır.

O sırada dünyada

Çağdaş hükümdarlar

  • XIV. LouisFransa Kralı · 1643–1715Güneş Kral; mutlak monarşinin simgesi, Versay Sarayı'nı yaptırdı
  • I. LeopoldKutsal Roma-Germen İmparatoru · 1658–1705Habsburg hükümdarı; uzun saltanatı Fransa ile rekabet içinde geçti
  • III. Williamİngiltere, İskoçya ve İrlanda Kralı · 1689–1702Orange Prensi; 1694'e dek eşi II. Mary ile birlikte hüküm sürdü
  • I. Petro (Büyük Petro)Rus Çarı, 1721'den İmparator · 1682–1725Rusya'yı Batı Avrupa örneğine göre köklü biçimde yeniden düzenledi
  • Şah Süleyman (II. Safi)Safevi Şahı (İran) · 1666–1694II. Abbas'ın oğlu; önce II. Safi adıyla tahta çıktı
  • EvrengzibBabür İmparatoru (Hindistan) · 1658–1707Büyük Babür hükümdarlarının sonuncusu; devlet en geniş sınırlarına ulaştı
  • KangxiÇin İmparatoru (Qing hanedanı) · 1661–172261 yıllık saltanatı Çin tarihinin en uzun saltanatı sayılır

Dünyada neler oluyordu?

  1. 1688
    İngiltere'de Şanlı Devrim: II. James tahttan indirildi, Orange Prensi William ile Mary tahta çağrıldı.
  2. 1689
    İngiliz Haklar Bildirgesi (Bill of Rights) kabul edildi; tacı yalnız bir Protestanın taşıyabileceği ilkesi kondu.
  3. 1689
    Rusya ile Qing Çin'i Nerçinsk Antlaşması'nı imzaladı; sınır çizildi ve Rusya Amur havzasından çekildi.
  4. 1690
    İrlanda'daki Boyne Muharebesi'nde III. William, tahtı geri almak isteyen II. James'i yendi.
  5. 1690
    John Locke, İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme ile Yönetim Üzerine İki İnceleme'yi yayımladı.

Kaynaklar: britannica.com [1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] · iranicaonline.org [1]

Ailesi

Babasıİbrahim
AnnesiSaliha Dilaşub Sultan
EşleriKayıtlarda eşi geçmez
ÇocuklarıBilinen çocuğu yoktur

Önemli işleri

Antlaşmalar

Kayda geçen yok.

Sadrazamları (veziriazamlar)

AdGöreve gelişAyrılışSüre
Köprülü Damadı Siyavuş Paşa23 Eylül 16871 Mart 1688160 gün
Nişancı İsmail Paşa2 Mart 16882 Mayıs 168861 gün
Tekirdağlı Mustafa Paşa2 Mayıs 168825 Ekim 16891 yıl, 176 gün
Köprülüzade Fazıl Mustafa Paşa25 Ekim 168919 Ağustos 16911 yıl, 298 gün

Savaşları ve antlaşmaları

YılOlaySonuç / taraflar
1690Kuşatma: Belgrad'ın kaybı ve geri alınışı (1688–1690)Belgrad sekiz günlük kuşatmayla geri alındı; Avusturyalılar Tuna'nın ötesine atıldı

Ayrıntılı bilgi kutuları sitedeki “Savaşlar ve Antlaşmalar” sekmesindedir; kaynak TDV İslâm Ansiklopedisi.

Ölümü

1691'de Edirne'de siroz ve ödem hastalığından öldü.

Toprak değişimi

YılBölgeOlayKaynak
1687− EğriEğri kalesi uzun kuşatmadan sonra teslim oldu (Aralık 1687); Karlofça (1699)TDV İA, “EĞRİ”
1688− Pojega (Orta Slavonya)Pojega Habsburg ve Hırvat kuvvetlerine geçti (1687–1688); Karlofça (1699)TDV İA, “POJEGA”
1689− Lika–KrbavaUdbina'nın düşüşü (Temmuz 1689) — Lika ve Krbava Habsburg sınır bölgesine katıldı; Karlofça (1699)Ágoston – Masters, Encyclopedia of the Ottoman Empire, s. 656
1690− KanijeKanije kalesi kuşatma sonunda teslim oldu (Nisan 1690); Karlofça (1699)TDV İA, “KANİJE”

Bu dönemde el değiştiren topraklar ve onları getiren savaş ya da antlaşmalar haritada görülebilir: II. Süleyman dönemi haritası.

Atıf: Padişahlar Atlası, “II. Süleyman Dönemi: Harita, Savaşlar ve Fetihler (1687–1691)”, https://padisahlaratlasi.com/padisah/ii-suleyman/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları

Bu sayfadaki terimler: Sadrazam · Kafes

Bu dönemin sadrazamları: Köprülüzade Fazıl Mustafa Paşa

Bizi takip edin: YouTubeInstagramTikTok