TRENDEFRARPadişahlar Atlası · 24 / 39 · padişah

II. Ahmed portresi

Temsilî portre (sonradan yapılmış) — Konstantin Kapıdağlı dizisi · 19. yy başı

II. Ahmed

Paylaş: WhatsApp · X

Doğum 1643 · Ölüm 1695 · Saltanat 1691–1695 (4 yıl) · Tahta çıkış 1691, 48 yaşında · Saltanatın sonu: Görevdeyken öldü · Başkent: İstanbul

Tuğrası
II. Ahmed tuğrası

Salankamen yenilgisi ve Köprülü Fazıl Mustafa Paşa'nın şehit düşmesi saltanatının en ağır olayıdır. Kutsal İttifak savaşları sürerken dört yıl hüküm sürdü, net toprak değişimi olmadı.

Haritada II. Ahmed dönemini aç

▶ Bu padişahın 1 dakikalık videosu: YouTube · Instagram · TikTok

İlginç bilgi

Şiire ve musikiye meraklı, aynı zamanda hattat bir padişahtı. Edirne’de öldü, naaşı İstanbul’a getirilip Kanuni Sultan Süleyman’ın türbesine gömüldü.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “AHMED II” maddesi

Hayatı

Kafesten tahta

Ahmed 25 Şubat 1643'te doğdu. Babası Sultan İbrahim, annesi Muazzez Sultan'dır. Ağabeyleri IV. Mehmed ve II. Süleyman gibi o da yetişkinliğini sarayın kapalı şehzade dairesinde, devlet işlerinden uzak geçirdi. Ağabeyi II. Süleyman'ın ölümü üzerine 23 Haziran 1691'de, kırk dokuz yaşında Edirne'de tahta çıktı.

Salankamen ve sadrazam değişiklikleri

Tahta çıktığında Osmanlı-Avusturya savaşı sürüyordu. Ahmed, cephedeki Sadrazam Köprülüzade Fazıl Mustafa Paşa'yı görevinde bıraktı; ama Mustafa Paşa Ağustos 1691'de Salankamen'de şehit düştü ve ordu dağıldı. Bu yenilgi, II. Süleyman döneminde Belgrad'ın geri alınmasıyla doğan umudu söndürdü.

Ardından sadrazamlar birbirini hızla izledi. Kadı Ali Paşa sefere çıkmadığı ve mal hırsına kapıldığı için azledildi; Merzifonlu Hacı Ali Paşa, başdefterdarın haksız yere görevden alınması üzerine istifa etti; yerine Bozoklu Mustafa Paşa geldi. Bu arada Varad Kalesi Avusturyalıların eline geçti. 1693'te Bozoklu Mustafa Paşa, yanında Orta Macar Kralı Tököli İmre ve Kırım Hanı Selim Giray olduğu hâlde Belgrad'a yürüyünce şehri kuşatan Avusturya ordusu 12 Eylül 1693'te kuşatmayı kaldırıp çekildi. Ama sefer dönüşünde padişah, kızlar ağasının etkisiyle Mustafa Paşa'yı azledip yerine Sürmeli Ali Paşa'yı getirdi.

1694'te Varadin kuşatıldı; kalenin takviye alması ve şiddetli yağmurlar yüzünden ordu yirmi üç gün sonra Belgrad'a çekilmek zorunda kaldı. Asker ihtiyacı yüzünden Ege adalarındaki muhafızlar azaltılınca Sakız adası düşman eline geçti. Ahmed bu habere çok üzüldü ve adanın kurtarılması için hazırlık emretti.

Devlet düzeni: divan ve malikane

Ahmed devlet işlerine yakından ilgi gösterdi. Divan-ı Hümayun'un işleri artınca, Kanuni kanunnamesine uygun olarak divan toplantılarını haftada iki günden dört güne çıkardı; toplantılarda bizzat bulunmayı âdet edindi ve hastalığında bile bu âdeti bırakmadı.

Onun döneminin en uzun etkili düzenlemesi, devlet gelirlerinin toplanmasında “malikane” usulünün getirilmesidir. Şam, Halep, Diyarbekir ve öteki eyaletlerde başlayıp sonra bütün Anadolu ve Rumeli'ye yayılan bu usulle vergi kaynakları ömür boyu ihaleye verildi. Halk böylece sık sık değişen mültezimlerin keyfi davranışlarından korunacaktı; ama TDV maddesine göre bu uygulama zamanla devletin başına büyük dertler açan ayanlığın doğmasına zemin hazırladı.

Kişiliği ve ölümü

TDV maddesi Ahmed'i hassas ve hiddetli mizaçlı, şiire ve musikiye meraklı, aynı zamanda hattat bir padişah olarak tanıtır. Çevresindekilerin telkinlerine çabuk kapılırdı, ama devlet işlerinde reayanın haklarını hep ön planda tutardı. Kısa saltanatında Cibali, Ayazma Kapısı ve Bedesten yangınları İstanbul'un büyük bir bölümünü yaktı.

II. Ahmed 6 Şubat 1695'te elli iki yaşında, ödemden (istiska) Edirne'de öldü. Naaşı İstanbul'a getirilip Süleymaniye'de Kanuni Sultan Süleyman'ın türbesine, ağabeyi II. Süleyman'ın yanına gömüldü. Yerine yeğeni, IV. Mehmed'in oğlu II. Mustafa geçti.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Ahmed II” (Mücteba İlgürel); Raşid, Silahdar Fındıklılı Mehmed Ağa ve Defterdar Sarı Mehmed Paşa bu maddenin başlıca kaynaklarıdır.

O sırada dünyada

Çağdaş hükümdarlar

  • XIV. LouisFransa Kralı · 1643–1715Güneş Kral; mutlak monarşinin simgesi, Versay Sarayı'nı yaptırdı
  • I. LeopoldKutsal Roma-Germen İmparatoru · 1658–1705Habsburg hükümdarı; uzun saltanatı Fransa ile rekabet içinde geçti
  • III. Williamİngiltere, İskoçya ve İrlanda Kralı · 1689–1702Orange Prensi; 1694'e dek eşi II. Mary ile birlikte hüküm sürdü
  • I. Petro (Büyük Petro)Rus Çarı, 1721'den İmparator · 1682–1725Rusya'yı Batı Avrupa örneğine göre köklü biçimde yeniden düzenledi
  • Şah Süleyman (II. Safi)Safevi Şahı (İran) · 1666–1694II. Abbas'ın oğlu; önce II. Safi adıyla tahta çıktı
  • EvrengzibBabür İmparatoru (Hindistan) · 1658–1707Büyük Babür hükümdarlarının sonuncusu; devlet en geniş sınırlarına ulaştı
  • KangxiÇin İmparatoru (Qing hanedanı) · 1661–172261 yıllık saltanatı Çin tarihinin en uzun saltanatı sayılır

Dünyada neler oluyordu?

  1. 1692
    Barfleur-La Hougue'da İngiliz-Hollanda donanması Tourville komutasındaki Fransız filosunu yok etti.
  2. 1692
    Massachusetts'teki Salem cadı davalarında büyücülükten suçlu bulunan 19 kişi asıldı.
  3. 1693
    Sicilya'nın Val di Noto bölgesinde büyük deprem ve tsunami 45'ten fazla şehri yıktı ya da ağır hasara uğrattı.
  4. 1694
    İngiltere Bankası, Fransa'ya karşı savaşın finansmanı için parlamento kararıyla kuruldu.

Kaynaklar: britannica.com [1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] · iranicaonline.org [1] · ncbi.nlm.nih.gov [1]

Ailesi

Babasıİbrahim
AnnesiHatice Muazzez Sultan
EşleriRabia Sultan
ÇocuklarıŞehzade İbrahim, Şehzade Selim, Asiye Sultan

Önemli işleri

Antlaşmalar

Kayda geçen yok.

Sadrazamları (veziriazamlar)

AdGöreve gelişAyrılışSüre
Köprülüzade Fazıl Mustafa Paşa25 Ekim 168919 Ağustos 16911 yıl, 298 gün
Arabacı Ali PaşaAğustos 1691?Mart 1692
Hacı Ali Paşa27 Mart 169227 Mart 16931 yıl
Bozoklu Mustafa Paşa27 Mart 169314 Mart 1694352 gün
Sürmeli Ali Paşa12 Mart 16941 Mayıs 16951 yıl, 50 gün

Savaşları ve antlaşmaları

YılOlaySonuç / taraflar
1691Savaş: SalankamenOsmanlı yenilgisi; Köprülüzade Fazıl Mustafa Paşa şehid düştü, ordu dağıldı

Ayrıntılı bilgi kutuları sitedeki “Savaşlar ve Antlaşmalar” sekmesindedir; kaynak TDV İslâm Ansiklopedisi.

Ölümü

1695'te Edirne'de hastalıktan öldü.

Toprak değişimi

Bu dönemde el değiştiren topraklar ve onları getiren savaş ya da antlaşmalar haritada görülebilir: II. Ahmed dönemi haritası.

Atıf: Padişahlar Atlası, “II. Ahmed Dönemi: Harita, Savaşlar ve Fetihler (1691–1695)”, https://padisahlaratlasi.com/padisah/ii-ahmed/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları

Bu sayfadaki terimler: Şehzade

Bu dönemin sadrazamları: Köprülüzade Fazıl Mustafa Paşa

Bu dönemin eserleri: Sidi Mahrez Camii

Bizi takip edin: YouTubeInstagramTikTok