TRENDEFRARPadişahlar Atlası · 18 / 39 · padişah
Temsilî portre (sonradan yapılmış) — ressamı ve tarihi belirsiz
Genç

Ocağı kaldırıp yeni bir ordu kurma niyeti anlaşılınca on yedi yaşında katledildi. Ölümü, yeniçerilerin padişah devirebilecek bir güç olduğunu gösterdi ve iki yüzyıl sürecek ocak vesayetini başlattı.
Haritada II. Osman dönemini aç▶ Bu padişahın 1 dakikalık videosu: YouTube · Instagram · TikTok
Henüz on dört yaşındayken, 1618’de tahta çıktı. 1622’deki yeniçeri ayaklanmasında tahttan indirildi ve Yedikule’de boğularak öldürüldü.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “OSMAN II” maddesi
Osman 3 Kasım 1604'te İstanbul'da doğdu. Babası I. Ahmed, annesi Mahfiruz Sultan'dır. Babasının ilk oğlu olduğu için ona hanedanın kurucusu Osman Gazi'nin adı verildi ve doğumu İstanbul'da şenliklerle kutlandı; sonraki kaynaklarda “Genç Osman” diye anılır.
Şehzadelik yılları hakkında çok az bilgi vardır. I. Ahmed'in imamı tarihçi Safi Mustafa Efendi, onun 1605'te doğan kardeşi Mehmed ile birlikte büyüdüğünü ve ikisinin hocasının Ömer Efendi olduğunu yazar. Dört yaşında okumaya başladı, on üç yaşında saltanat varisi ilan edildi.
Babası ölünce tahtın büyük oğul Osman'a değil amcası I. Mustafa'ya geçmesi büyük tartışma yarattı. Mustafa'nın akıl dengesizliği yüzünden doksan altı gün sonra tahttan indirilmesiyle Osman 26 Şubat 1618'de, henüz on dört yaşındayken padişah oldu. Kısa aralıkla iki tahta çıkış yaşandığı için askere yeniden cülus bahşişi dağıtıldı.
Doğuda Safevilerle bir anlaşma zemini oluştu ve II. Osman antlaşmayı onayladı. Batıda Otuz Yıl Savaşları'yla uğraşan Habsburglarla barış korundu. Sadrazam Ali Paşa genç padişah üzerinde çok etkili oldu ve onu Lehistan'a karşı sefere yöneltti; Ali Paşa'nın ani ölümünden sonra hocası Ömer Efendi yeniden itibar kazandı.
Sefer kararı alınınca II. Osman, rakibi olabilecek kardeşi Şehzade Mehmed'i 12 Ocak 1621'de öldürttü; bir rivayete göre bunda, vaktiyle Hoca Ömer Efendi'nin tahta Mehmed'in geçmesini öneren bir mektubunun padişaha gösterilmesinin payı vardı. Hazırlıklar, İstanbul Boğazı'nın donduğu ve yiyecek bulunamadığı olağanüstü bir kışta sürdü.
Mayıs 1621'de ordunun başında Lehistan'a yürüdü. Maaş dağıtımını bizzat denetlemesi ve askeri üç gün boyunca tek tek saydırması yeniçeri ileri gelenlerinin hoşuna gitmedi; yolda bazı fevri davranışları da kapıkulunu ve vezirleri rahatsız etti. Hotin önünde güçlü bir tahkimat kuran Leh ve Kazak ordusuna yapılan saldırılar, padişahın bütün çabasına rağmen sonuç vermedi. Paşalar arasındaki rekabet ve yönetim hataları başarısızlığın başlıca sebepleri oldu; sefer bir barış anlaşmasıyla bitti ve Osman, kapıkulu askerine güvenini yitirmiş olarak İstanbul'a döndü.
II. Osman, saray geleneğinin dışına çıkan bir hükümdar olmak istiyordu. Önce bir kızla, ardından Şeyhülislam Esad Efendi'nin kızı Akile ile nikahlandı; Venedik raporlarına göre İslami kurallara uyarak hür asıllı dört kadınla evlenmek ve böylece harem düzenini değiştirmek istiyordu. TDV maddesi onun halkla bütünleşen bir “gazi hükümdar” tipini benimsediğini, ya da yakınlarınca ona böyle bir rol biçildiğini belirtir.
Hotin'den döndükten beş ay sonra hacca gitmek üzere hazırlık yaptırdı ve Anadolu yakasına geçmek istedi. Bu niyet, kapıkulu ocaklarını dağıtıp Anadolu'dan yeni bir ordu toplayacağı dedikodularını doğurdu. Çağdaş kaynakların hepsi, isyanın bu yüzden başladığında birleşir. Mayıs 1622'de yeniçeri ve sipahiler ayaklandı, amcası Mustafa'yı yeniden tahta çıkardı.
Asiler 20 Mayıs 1622'de II. Osman'ı yakaladı. Görgü tanıkları onun başı açık, üstü perişan bir hâlde bir beygire bindirilip ağır hakaretler altında I. Mustafa'nın bulunduğu Orta Cami'ye götürüldüğünü anlatır. Asilerin sadrazam yaptığı Kara Davud Paşa orada onu öldürmeye kalkıştı ama engellendi; aynı gün öğleden sonra Yedikule'ye götürülen padişah burada boğularak öldürüldü. Henüz on yedi yaşındaydı.
Bir padişahın kendi askerlerince öldürülmesi Osmanlı tarihinde bir ilkti ve derin bir sarsıntı yarattı; Erzurum'da Abaza Mehmed Paşa onun kanını dava ederek yıllarca sürecek bir isyan başlattı. II. Osman “Farisi” mahlasıyla şiirler yazdı; TDV maddesine göre bu şiirler yüksek bir edebî gücü yansıtır.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Osman II” (Feridun M. Emecen); Hüseyin Tugi, Peçevi, Kâtib Çelebi, Mustafa Safi ve Venedik elçi raporları bu maddenin başlıca kaynaklarıdır.
Kaynaklar: britannica.com [1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11]
| Babası | I. Ahmed |
|---|---|
| Annesi | Mahfiruz Hatice Sultan |
| Eşleri | Akile Hanım, Ayşe Sultan — saray dışından evlenerek geleneği kırdı |
| Çocukları | Şehzade Ömer, Şehzade Mustafa (ikisi de küçük yaşta öldü) |
| Ad | Göreve geliş | Ayrılış | Süre |
|---|---|---|---|
| Kayserili Halil Paşa | 17 Kasım 1616 | 18 Ocak 1619 | 2 yıl, 62 gün |
| Öküz Mehmed Paşa (2. kez) | 18 Ocak 1619 | 23 Aralık 1619 | 339 gün |
| Güzelce Ali Paşa | 23 Aralık 1619 | 9 Mart 1621 | 1 yıl, 76 gün |
| Ohrili Hüseyin Paşa | 9 Mart 1621 | 17 Eylül 1621 | 192 gün |
| Dilaver Paşa | 17 Eylül 1621 | 19 Mayıs 1622 | 244 gün |
| Ohrili Hüseyin Paşa (2. kez) | 19 Mayıs 1622? | 20 Mayıs 1622? |
| Yıl | Olay | Sonuç / taraflar |
|---|---|---|
| 1621 | Antlaşma: Hotin Antlaşması | Osmanlı İmparatorluğu, Lehistan-Litvanya Birliği |
| 1622 | İsyan: Haile-i Osmaniye | II. Osman tahttan indirildi ve Yedikule'de boğularak öldürüldü; I. Mustafa yeniden tahta çıkarıldı |
Ayrıntılı bilgi kutuları sitedeki “Savaşlar ve Antlaşmalar” sekmesindedir; kaynak TDV İslâm Ansiklopedisi.
1622'de yeniçeri ayaklanmasıyla tahttan indirildi ve Yedikule zindanında boğularak öldürüldü. Tebaası tarafından katledilen ilk Osmanlı padişahıdır.
Bu dönemde el değiştiren topraklar ve onları getiren savaş ya da antlaşmalar haritada görülebilir: II. Osman dönemi haritası.
Atıf: Padişahlar Atlası, “II. Osman (Genç) Dönemi: Harita, Savaşlar ve Fetihler (1618–1622)”, https://padisahlaratlasi.com/padisah/ii-osman/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları
Bu sayfadaki terimler: Şehzade · Yeniçeri
Bu dönemin eserleri: Sultan Ahmed Camii ve Külliyesi · Aslan Paşa Camii
Bu dönemin hanedan kadınları: Kösem Sultan
Devlet teşkilatı: Kapıkulu ocakları
Doğru bilinen yanlışlar: Osmanlı'da tahta her zaman en büyük oğul mu geçerdi?