TRENDEFRARPadişahlar Atlası · 18 / 39 · padişah

II. Osman portresi

Temsilî portre (sonradan yapılmış) — ressamı ve tarihi belirsiz

II. Osman

Genç

Paylaş: WhatsApp · X

Doğum 1604 · Ölüm 1622 · Saltanat 1618–1622 (4 yıl) · Tahta çıkış 1618, 14 yaşında · Saltanatın sonu: Tahttan indirildi, sonra öldürüldü · Başkent: İstanbul

Tuğrası
II. Osman tuğrası

Ocağı kaldırıp yeni bir ordu kurma niyeti anlaşılınca on yedi yaşında katledildi. Ölümü, yeniçerilerin padişah devirebilecek bir güç olduğunu gösterdi ve iki yüzyıl sürecek ocak vesayetini başlattı.

Haritada II. Osman dönemini aç

▶ Bu padişahın 1 dakikalık videosu: YouTube · Instagram · TikTok

İlginç bilgi

Henüz on dört yaşındayken, 1618’de tahta çıktı. 1622’deki yeniçeri ayaklanmasında tahttan indirildi ve Yedikule’de boğularak öldürüldü.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “OSMAN II” maddesi

Hayatı

Çocukluğu

Osman 3 Kasım 1604'te İstanbul'da doğdu. Babası I. Ahmed, annesi Mahfiruz Sultan'dır. Babasının ilk oğlu olduğu için ona hanedanın kurucusu Osman Gazi'nin adı verildi ve doğumu İstanbul'da şenliklerle kutlandı; sonraki kaynaklarda “Genç Osman” diye anılır.

Şehzadelik yılları hakkında çok az bilgi vardır. I. Ahmed'in imamı tarihçi Safi Mustafa Efendi, onun 1605'te doğan kardeşi Mehmed ile birlikte büyüdüğünü ve ikisinin hocasının Ömer Efendi olduğunu yazar. Dört yaşında okumaya başladı, on üç yaşında saltanat varisi ilan edildi.

On dört yaşında tahta

Babası ölünce tahtın büyük oğul Osman'a değil amcası I. Mustafa'ya geçmesi büyük tartışma yarattı. Mustafa'nın akıl dengesizliği yüzünden doksan altı gün sonra tahttan indirilmesiyle Osman 26 Şubat 1618'de, henüz on dört yaşındayken padişah oldu. Kısa aralıkla iki tahta çıkış yaşandığı için askere yeniden cülus bahşişi dağıtıldı.

Doğuda Safevilerle bir anlaşma zemini oluştu ve II. Osman antlaşmayı onayladı. Batıda Otuz Yıl Savaşları'yla uğraşan Habsburglarla barış korundu. Sadrazam Ali Paşa genç padişah üzerinde çok etkili oldu ve onu Lehistan'a karşı sefere yöneltti; Ali Paşa'nın ani ölümünden sonra hocası Ömer Efendi yeniden itibar kazandı.

Hotin seferi

Sefer kararı alınınca II. Osman, rakibi olabilecek kardeşi Şehzade Mehmed'i 12 Ocak 1621'de öldürttü; bir rivayete göre bunda, vaktiyle Hoca Ömer Efendi'nin tahta Mehmed'in geçmesini öneren bir mektubunun padişaha gösterilmesinin payı vardı. Hazırlıklar, İstanbul Boğazı'nın donduğu ve yiyecek bulunamadığı olağanüstü bir kışta sürdü.

Mayıs 1621'de ordunun başında Lehistan'a yürüdü. Maaş dağıtımını bizzat denetlemesi ve askeri üç gün boyunca tek tek saydırması yeniçeri ileri gelenlerinin hoşuna gitmedi; yolda bazı fevri davranışları da kapıkulunu ve vezirleri rahatsız etti. Hotin önünde güçlü bir tahkimat kuran Leh ve Kazak ordusuna yapılan saldırılar, padişahın bütün çabasına rağmen sonuç vermedi. Paşalar arasındaki rekabet ve yönetim hataları başarısızlığın başlıca sebepleri oldu; sefer bir barış anlaşmasıyla bitti ve Osman, kapıkulu askerine güvenini yitirmiş olarak İstanbul'a döndü.

Reform düşüncesi ve isyan

II. Osman, saray geleneğinin dışına çıkan bir hükümdar olmak istiyordu. Önce bir kızla, ardından Şeyhülislam Esad Efendi'nin kızı Akile ile nikahlandı; Venedik raporlarına göre İslami kurallara uyarak hür asıllı dört kadınla evlenmek ve böylece harem düzenini değiştirmek istiyordu. TDV maddesi onun halkla bütünleşen bir “gazi hükümdar” tipini benimsediğini, ya da yakınlarınca ona böyle bir rol biçildiğini belirtir.

Hotin'den döndükten beş ay sonra hacca gitmek üzere hazırlık yaptırdı ve Anadolu yakasına geçmek istedi. Bu niyet, kapıkulu ocaklarını dağıtıp Anadolu'dan yeni bir ordu toplayacağı dedikodularını doğurdu. Çağdaş kaynakların hepsi, isyanın bu yüzden başladığında birleşir. Mayıs 1622'de yeniçeri ve sipahiler ayaklandı, amcası Mustafa'yı yeniden tahta çıkardı.

Ölümü

Asiler 20 Mayıs 1622'de II. Osman'ı yakaladı. Görgü tanıkları onun başı açık, üstü perişan bir hâlde bir beygire bindirilip ağır hakaretler altında I. Mustafa'nın bulunduğu Orta Cami'ye götürüldüğünü anlatır. Asilerin sadrazam yaptığı Kara Davud Paşa orada onu öldürmeye kalkıştı ama engellendi; aynı gün öğleden sonra Yedikule'ye götürülen padişah burada boğularak öldürüldü. Henüz on yedi yaşındaydı.

Bir padişahın kendi askerlerince öldürülmesi Osmanlı tarihinde bir ilkti ve derin bir sarsıntı yarattı; Erzurum'da Abaza Mehmed Paşa onun kanını dava ederek yıllarca sürecek bir isyan başlattı. II. Osman “Farisi” mahlasıyla şiirler yazdı; TDV maddesine göre bu şiirler yüksek bir edebî gücü yansıtır.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “Osman II” (Feridun M. Emecen); Hüseyin Tugi, Peçevi, Kâtib Çelebi, Mustafa Safi ve Venedik elçi raporları bu maddenin başlıca kaynaklarıdır.

O sırada dünyada

Çağdaş hükümdarlar

  • II. FerdinandKutsal Roma-Germen İmparatoru · 1619–1637Otuz Yıl Savaşları'nda Katolik Karşı Reform'un önde gelen savunucusu
  • III. Felipeİspanya ve Portekiz Kralı · 1598–1621Moriskoları İspanya'dan sürdüren, gözdeleri eliyle yöneten kral
  • I. Jamesİngiltere ve İskoçya Kralı · 1603–1625İngiltere tahtına çıkan ilk Stuart hükümdarı
  • XIII. LouisFransa Kralı · 1610–1643Babası IV. Henri'nin ölümüyle çocuk yaşta tahta çıktı
  • II. Gustav Adolfİsveç Kralı · 1611–1632İsveç'i Avrupa'nın büyük güçleri arasına soktu
  • I. AbbasSafevi Şahı · 1588–1629Orduyu yeniden düzenledi, başkenti İsfahan'a taşıdı
  • CihangirBabür İmparatoru · 1605–1627Ekber'in oğlu ve halefi

Dünyada neler oluyordu?

  1. 1619
    Virginia'da Jamestown'da toplanan meclis, İngiliz denizaşırı topraklarındaki ilk seçilmiş yönetim organı oldu.
  2. 1620
    Prag yakınındaki Beyaz Dağ Savaşı'nda Katolik Habsburglar, Bohemya'daki Protestan ayaklanmasını bastırdı.
  3. 1620
    Mayflower gemisiyle gelen Hacı Babalar, Yeni İngiltere'nin ilk kalıcı Avrupa yerleşimi Plymouth'u kurdu.
  4. 1621
    Hollanda Batı Hindistan Şirketi, Atlantik'te ticaret ve kolonicilik tekeliyle kuruldu.

Kaynaklar: britannica.com [1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11]

Ailesi

BabasıI. Ahmed
AnnesiMahfiruz Hatice Sultan
EşleriAkile Hanım, Ayşe Sultan — saray dışından evlenerek geleneği kırdı
ÇocuklarıŞehzade Ömer, Şehzade Mustafa (ikisi de küçük yaşta öldü)

Önemli işleri

Antlaşmalar

Sadrazamları (veziriazamlar)

AdGöreve gelişAyrılışSüre
Kayserili Halil Paşa17 Kasım 161618 Ocak 16192 yıl, 62 gün
Öküz Mehmed Paşa (2. kez)18 Ocak 161923 Aralık 1619339 gün
Güzelce Ali Paşa23 Aralık 16199 Mart 16211 yıl, 76 gün
Ohrili Hüseyin Paşa9 Mart 162117 Eylül 1621192 gün
Dilaver Paşa17 Eylül 162119 Mayıs 1622244 gün
Ohrili Hüseyin Paşa (2. kez)19 Mayıs 1622?20 Mayıs 1622?

Savaşları ve antlaşmaları

YılOlaySonuç / taraflar
1621Antlaşma: Hotin AntlaşmasıOsmanlı İmparatorluğu, Lehistan-Litvanya Birliği
1622İsyan: Haile-i OsmaniyeII. Osman tahttan indirildi ve Yedikule'de boğularak öldürüldü; I. Mustafa yeniden tahta çıkarıldı

Ayrıntılı bilgi kutuları sitedeki “Savaşlar ve Antlaşmalar” sekmesindedir; kaynak TDV İslâm Ansiklopedisi.

Ölümü

1622'de yeniçeri ayaklanmasıyla tahttan indirildi ve Yedikule zindanında boğularak öldürüldü. Tebaası tarafından katledilen ilk Osmanlı padişahıdır.

Toprak değişimi

Bu dönemde el değiştiren topraklar ve onları getiren savaş ya da antlaşmalar haritada görülebilir: II. Osman dönemi haritası.

Atıf: Padişahlar Atlası, “II. Osman (Genç) Dönemi: Harita, Savaşlar ve Fetihler (1618–1622)”, https://padisahlaratlasi.com/padisah/ii-osman/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları

Bu sayfadaki terimler: Şehzade · Yeniçeri

Bu dönemin eserleri: Sultan Ahmed Camii ve Külliyesi · Aslan Paşa Camii

Bu dönemin hanedan kadınları: Kösem Sultan

Devlet teşkilatı: Kapıkulu ocakları

Doğru bilinen yanlışlar: Osmanlı'da tahta her zaman en büyük oğul mu geçerdi?

Bizi takip edin: YouTubeInstagramTikTok