TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri
Eser · Cami, Yanya, 1618

Yanya Kalesi içinde yüksek bir arazide bulunan cami, Aralık 1608 tarihli vakfiyesine göre Tırhala sancak beyi ve sonra Rumeli beylerbeyi olan Arslan (Aslan) Paşa tarafından medrese, zaviye-imaret ve türbeyle birlikte yaptırılmıştır. 1670–71'de Yanya'yı ziyaret eden Evliya Çelebi caminin mimarisini, süslemelerini, minberini ve minaresini över ve kapı üstündeki 1618 tarihli kitabeyi kaydeder. Avlunun göle bakan yanında Arslan Paşa'nın büyük bir aşhane-imareti bulunuyordu.
Merdivenle çıkılan cami kesme taştan yapılmış, kare bir harim ve onu örten tek kubbeden oluşur. Rumeli camilerinin çoğunda olduğu gibi sekizgen, yüksek ve sağır bir kasnağı vardır; kasnak dört yönden kemerli payandalarla desteklenmiştir. Kiremit örtülü kubbe yarım küre değil, kasnağın hatlarını sürdüren piramit biçimindedir. Caminin kıble yönündeki geniş hazirede Arslan Paşa ailesinin türbeleri bulunur; sekizgen planlı, kiremit örtülü Arslan Paşa Türbesi yakın zamana kadar ayaktaydı.
Arslan Paşa, Yanya sancağının idarecisi Zülfikar Bey'in oğludur; 1611'den 1787'ye kadar Yanya sancağına Arslan Paşa ailesinden gelen idareciler atanmıştır. Külliye, kale içindeki İkinci Akropolis'te eski Prodromos Manastırı'nın alanında yapılmıştır. Bu dönemde 1613 ve 1618'de alınan kararlarla şehrin Hristiyan halkı surların dışına taşınmış, kale içindeki kilise ve manastırlara el konulmuştu. Külliyede kubbeli cami, büyük bir medrese, yolcular ve yoksullar için bir imaret, bir türbe ve İkinci Akropolis'in aşağısında, surların dışında büyük bir çifte hamam bulunuyordu. Medresenin 1612'de yapıldığı bildirilir.
Avlu kapısının önünde Kapıcıbaşı Mustafa Bey bir köşk yaptırmış, bu köşkün tarihini Evliya Çelebi yazmıştır. Caminin bitişiğinde, alt katında kagir kemerler bulunan bol pencereli bir ek bölüm vardır. İç revakları taşıyan dört mermer sütunun üst kesimindeki kitabede Arslan Paşa'ya dair bilgi bulunur. Külliyenin yapıları Yunanistan'ın bu kesiminde günümüze ulaşabilmiş nadir örneklerdendir; restore edilmişlerdir ve cami bugün müze olarak kullanılmaktadır.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “ARSLAN PAŞA CAMİİ” (Semavi Eyice)
Atıf: Padişahlar Atlası, “Aslan Paşa Camii · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/aslan-pasa-camii/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları