TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri

Sultan Mustafa Camii (Rodos)

Eser · Cami, Rodos, 1765

Tür
Cami
Yer
Rodos, Yunanistan
Yapım
1765
Sultan Mustafa Camii (Rodos)
Sultan Mustafa Camii (Rodos) · Görsel: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0, Bernard Gagnon)

Rodos kalesinde bir sultan camisi

Rodos'ta kale içindeki bir meydanda yer alan caminin inşasına 1610–1620 yıllarında Ebubekir Paşa tarafından başlanmış, ancak yapı tamamlanamamıştır. Daha sonra Sultan III. Mustafa caminin bitirilmesini ve ona gelir sağlamak için bir hamam yapılmasını emretmiştir; cümle kapısı üstündeki kitabeye göre cami 1765 tarihlidir. Kareye yakın planlı yapının harimini, kuzeyde iki serbest sütuna ve mihrap duvarına oturan yüksek bir kubbe ile üç yandaki tonozlar örter. İyonik başlıklı sütunlarla çerçevelenen mihrap ve C kıvrımlı kalem işleri geç dönem özellikleri taşır.

1856 ve 1863 depremlerinde ağır zarar gören cami zaman zaman onarılmıştır. 1863'te yıkılıp yeniden yapılan minare 1973'te yıktırılmış, bugün yalnız kürsü ve pabuçluk kısmı kalmıştır; önündeki son cemaat yerleri de günümüze ulaşmamıştır. Ada Yunanistan'a geçtikten sonra cemaat azlığı yüzünden ibadete kapatılan cami bir süredir Rodos Türklerinin nikah törenlerinde kullanılmaktadır. Yakınındaki Sultan Mustafa Hamamı, Yeni Hamam ya da Süleymaniye Hamamı adlarıyla da bilinir ve Yunanistan'da günümüze ulaşan en büyük hamamlardan biridir.

Kapı ve son cemaat yerleri

Caminin demir parmaklıklarla çevrili avlusuna birkaç basamakla çıkılır. Kuzey cephedeki günümüze ulaşmamış son cemaat yeri dört sütuna oturan, sivri kemerli ve üç kubbeliydi; onu üç yandan U biçiminde, eğimli bir çatıyla örtülü ve önde küçük ahşap dikmelere oturan ikinci bir son cemaat yeri çeviriyordu. Cümle kapısı üzerindeki iki beyitlik tarih kitabesinin üstünde, ortadaki maşallah yazısının iki yanında vazoda çiçek kabartmaları vardır; ahşap kapı kanatları ince işçilikleriyle dikkat çeker. Mermer minberin yan aynalarında gül bezemeleri, alt pencerelerin alınlıklarında hilal motifi görülür.

Minare ve şadırvan

Kaynaklara göre minare XX. yüzyılın başında tek şerefeli ve konik külahlıydı; 1930'larda ise 30 metre yüksekliğinde, silindir gövdeli ve boğumlu külahlı idi. Avlunun dışında, meydandaki şadırvan eskiden volütlü başlıklı sekiz sütunun taşıdığı bir kubbeyle örtülüydü. On iki köşeli mermer su haznesinin her yüzünde musluğun iki yanında birer servi ağacı ve üzerlerinde gül, lale, karanfil bezemeli vazolar işlenmiştir; günümüze yalnız bu hazne harap halde ulaşmıştır.

Sultan Mustafa Hamamı

Rodos'ta zamanımıza ulaşan üç Türk hamamından biri olan yapı tek hamam olarak inşa edilmiş, su haznesinin yerine sonradan bir bölüm eklenerek burası kadınlara ayrılmıştır. Erkekler kısmının 13 × 13 metrelik soyunmalığını çapı 13 metreye varan bir kubbe örter; istiridye kabuğu süslemeli tromplar ve zincir, çiçek, yaprak motifli bordürler dikkat çeker. Üç eyvanlı ılıklıkta, Yahudilerin yoğun olduğu yerlerdeki hamamlarda görülen ve yahudi havuzu denilen su dolu bir çukur bulunur. 1863 depreminde zarar gören hamamın planı 1873 ve 1893 onarımlarıyla büyük ölçüde değişmiştir.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “SULTAN MUSTAFA CAMİİ ve HAMAMI” (Ayşe Denknalbant)

İlgili padişahlar

Atıf: Padişahlar Atlası, “Sultan Mustafa Camii (Rodos) · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/sultan-mustafa-camii-rodos/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları