TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri

Süleymaniye Medresesi (Tunus)

Eser · Medrese, Tunus, 1754–1755

Tür
Medrese
Yer
Tunus, Tunus
Yapım
1754–1755
Süleymaniye Medresesi (Tunus)
Süleymaniye Medresesi (Tunus) · Görsel: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0, Sami Mlouhi)
Haritayı 1754 yılında aç

Bir beyin oğlu için yapılan medrese

Tunus'ta Zeytune Camii'nin güneyindeki medrese, kuzeyde Başiyye Medresesi, doğuda Ali Paşa Türbesi ile bitişiktir. Kitabesi olmayan yapının, Hüseyni beylerinden Ali Paşa tarafından genç yaşta ölen oğlu Süleyman için 1754–55'te yaptırıldığı kaynaklarda belirtilir. 1756'da öldürülen Ali Paşa, Tunus'ta Başiyye Medresesi ile Rabta ve Cedid burçlarını da inşa ettirmiştir. Maliki mezhebi eğitimi verilen yapı bugün bakımlıdır ve belediyeye ait bir sanat merkezi olarak kullanılmaktadır.

Sıkışık şehir dokusu içindeki medrese, 16 × 11,40 m ölçülerinde, dört yönden revaklarla çevrili bir avlunun çevresine dizilmiş mescit, yirmi bir talebe odası ve helalardan oluşur. Revaklar, siyah ve beyaz taşlarla örülmüş at nalı kemerlere sahiptir. Avlunun doğusundaki mescidin ve kubbeli giriş holünün duvarları belli bir yüksekliğe kadar mavi, yeşil ve sarı ağırlıklı çinilerle kaplıdır. Süleymaniye Medresesi, Tunus'taki diğer medreselere göre büyük ölçüleriyle dikkat çeker; plan düzeni ve süslemenin içte yoğunlaşmasıyla Osmanlı döneminde yapılan öteki medreselere benzer.

Giriş ve giriş holü

Sıkışık şehir dokusunda yapı dışarıdan yalnız giriş bölümü, güneybatı köşesindeki kubbeli büyük hücre ve giriş holüyle fark edilir. Güney cephede düz açıklıklı dokuz pencere bulunur; mescide ait olanlar mermer söveli ve çini kaplıdır. Sokaktan dört basamakla çıkılan, doğuya bakan kapının önünde, köşelerdeki küçük mermer sütunların ortadaki kalın sütuna iki at nalı kemerle bağlandığı tek gözlü bir revak vardır.

Kubbeli kare giriş holünün batı duvarında altı küçük kemerle oluşturulmuş bir sedir yer alır. Bu duvar ile güney duvarı 2,20 m yüksekliğe kadar çiniyle kaplıdır; mavi, kahverengi, yeşil ve sarının hakim olduğu büyük panolarda bir vazodan çıkan stilize palmet, rumi ve kıvrık dallar işlenmiştir.

Avlu, hücreler ve mescit

Avluyu çeviren revakların at nalı kemerleri, köşelerde üçer olmak üzere toplam yirmi beş sütuna oturur; kemerlerin üstünde avluya doğru eğimli kiremitli saçaklar bulunur. Yirmi bir talebe odası beşik tonozla örtülüdür; güneybatı köşedeki kubbeli büyük mekanın dershane olduğu düşünülür.

Avlunun doğusundaki 9,80 × 8,20 m ölçüsündeki mescide üç kapıyla girilir. Altı sütun üst örtüyü on iki bölüme ayırır; mihrap önü kubbeyle, öteki bölümler çapraz tonozlarla örtülüdür. Duvarların 2,10 m'ye kadar çini kaplı olduğu mescitte çinilerin üstünde mavi zemine beyaz sülüs harflerle yazılmış kalem işi bir ayet kuşağı dolanır. At nalı kemerli mermer mihrabın kavsarası istiridye kabuğu biçimindedir. Avlunun batısındaki holden helalara ve abdest alma yerlerine geçilir.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “SÜLEYMANİYE MEDRESESİ” (Kadir Pektaş)

İlgili padişahlar

Atıf: Padişahlar Atlası, “Süleymaniye Medresesi (Tunus) · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/suleymaniye-medresesi-tunus/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları