TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Şehirler ve ülkeler
13 şehir
Bugünkü Yunanistan toprakları XIV. yüzyıl sonundan itibaren parça parça Osmanlı'ya katıldı ve yine parça parça, 1830'dan 1913'e kadar ayrıldı.
Serez ve Selanik 1380'lerde, Atina 1456'da, Rodos 1522'de, Girit ise uzun Kandiye kuşatmasının ardından 1669'da alındı. 1821 isyanından sonra güneyde 1830'da bağımsız Yunan devleti kuruldu; Tesalya 1881'de bırakıldı. Selanik, Yanya ve Ege adaları 1912–1913 Balkan Savaşları'nda kaybedildi.
Deli Balaban Bey ve Lala Şâhin Paşa'nın Osmanlı birlikleri şehri fethetti.
Yenişehir dahil Doğu Tesalya'yı Gazi Evrenos fethetti (kaynaklar farklı tarihler verir); şehir Osmanlılarca yeniden kuruldu.
Çandarlı Hayreddin Paşa ve Gazi Evrenos'un birlikleri uzun bir ablukanın ardından şehri aldı.
Yıldırım Bayezid Eylül 1390'da Kavala'yı aldı ve surlarını yıktırdı.
Emîr Süleyman Çelebi ile Bizans arasındaki Gelibolu Antlaşması uyarınca şehir Bizans'a geçti.
II. Murad şehri 29 Mart 1430'da Venedik'ten aldı.
Şehir Ekim 1430'da Rumeli beylerbeyi Sinan Paşa'ya teslim oldu.
II. Mehmed'in gönderdiği Tırhala sancakbeyi Turahan Bey Mayıs 1456'da şehri aldı.
Fâtih Sultan Mehmed'in ordusu ve Mahmud Paşa'nın donanması Eylül 1462'de kısa ama şiddetli bir kuşatmayla adayı aldı.
Fâtih Sultan Mehmed bizzat başında olduğu ordu ve Mahmud Paşa'nın donanmasıyla şehri kuşatıp Venediklilerden aldı.
II. Bayezid'in emriyle Rumeli Beylerbeyi Mustafa Paşa'nın kuvvetleri 1499 yazında kasabayı Venedik'ten aldı.
Kanuni Sultan Süleyman ağır çarpışmalardan sonra 20 Aralık 1522'de adayı ve şehri Sen Jan şövalyelerinden aldı.
3 Ekim 1540 Osmanlı-Venedik antlaşması ile şehir ve kalesi Osmanlılara bırakıldı.
Piyale Paşa'nın donanması adayı Cenevizlilerden aldı; Cenevizli yöneticiler 14 Nisan 1566'da İstanbul'a gönderildi.
Yaklaşık yirmi üç yıl süren abluka ve kuşatmanın ardından Venedikliler şehri 6 Eylül 1669'da anlaşmayla teslim etti.
Venedik kuşatmasında muhafızlar üç dört hafta dayandıktan sonra teslim oldu.
1683–1699 savaşlarında uzun süre direnen kasaba Temmuz 1687'de Venediklilere düştü.
Venedikliler kaleyi Karlofça Antlaşması'ndan bir yıl sonrasına kadar tuttu, sonra Osmanlılara bıraktı.
Türk kuvvetleri 20 Temmuz 1715'te şehri kuşatarak geri aldı.
Yunan isyanının öncülerinden Kolokotronis şehri ele geçirdi; ilk Yunan Millî Meclisi burada toplandı.
Kasaba Yunan idaresine geçti.
Yunan isyanı boyunca Osmanlı elinde kalan şehir, barışın yürürlüğe girmesinden sonra 1831'de Yunanlılara verildi.
Çarpışmalarda harap olan şehir 1833'te Yunanlılara bırakıldı ve kısa süre sonra yeni devletin başkenti oldu.
Tesalya'nın Yunanistan'a bırakılmasıyla Osmanlı dönemi sona erdi; şehir o güne dek Avrupa'daki en büyük on Osmanlı şehri arasındaydı.
Girit'in özerkliğiyle Osmanlı askerleri şehirden ayrıldı; Kasım 1898'den sonra Türk bayrağı artık çekilmedi.
Balkan Savaşı'nda şehir Bulgarların eline geçti; 1913'te Bulgarlar şehri Yunanlılara bırakmadan hemen önce şehir kundaklanarak harap oldu.
Vali Hasan Tahsin Paşa şehri 26 Ekim 1912'de Yunanlılara bıraktı; 1913 Bükreş Antlaşması bunu kesinleştirdi.
Balkan Savaşı'nda 1912 sonbaharında Bulgar ordusu bölgeyi işgal etti; 10 Ağustos 1913 Bükreş Antlaşması şehri Yunanistan'a verdi.
Ada 1912 sonbaharında Yunan ordusu ve donanması tarafından ele geçirildi.
İtalyan-Türk savaşı sırasında 17 Mayıs 1912'de İtalyanlar adayı işgal etti.
Yunanlılar 25 Kasım 1912'de adaya çıkarma yaptı; Osmanlı garnizonu 3 Ocak 1913'te teslim oldu.
Esad Paşa'nın yaklaşık altı ay süren savunmasının ardından şehir 6 Mart 1913'te Yunan ordusuna geçti.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “YUNANİSTAN” maddesi ve atlasın şehir sayfaları. Bugünkü sınırlar esas alınmıştır.