TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri

Siyavuş Paşa Türbesi

Eser · Türbe, İstanbul, 1582–1584

Tür
Türbe
Yer
İstanbul, Türkiye
Yapım
1582–1584

Mimar Sinan eseri

Siyavuş Paşa Türbesi
Siyavuş Paşa Türbesi · Görsel: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0, Karakalem)
Haritayı 1582 yılında aç

Sinan'ın Eyüp'teki türbesi

İstanbul Eyüp'teki türbe, Mimar Sinan tarafından Sadrazam Kanijeli Siyavuş Paşa için yapılmıştır. İnşa kitabesi yoktur; 1582–1584 yılları arasında yapıldığı düşünülmektedir. Tezkiretü'l-ebniye'de paşa ve çocukları için ayrı türbeler yapıldığı yazılsa da paşa için ayrı bir türbe yapılmamış, 1602'de ölünce çocuklarının türbesine gömülmüştür. Caddeye bakan penceredeki kitabe onun ölümünü anar; avlu duvarında da paşa adına yapılmış 1602 tarihli bir çeşme vardır.

Kesme taştan yapılan türbe dışta on altıgen, içte sekizgen plandadır; önünde dört sütunun taşıdığı tek kubbeli bir revak bulunur. Yapı en çok çinileriyle dikkat çeker: girişin iki yanındaki eş panolarda kandil ve vazodan çıkan şemse motifleri, yapıyı dolaşan kuşakta lacivert zemin üzerine beyaz sülüsle yazılmış ayetler görülür. Kapı ve pencere kanatları kündekari tekniğiyle yapılmıştır. İçeride iki ahşap ve dokuz mermer sanduka vardır. Türbe 1940–1970 yılları arasında onarılmış, kalem işleri yenilenmiş ve revzenleri değiştirilmiştir.

Yerleşim ve mimari

Türbe bir avlu içinde yer alır ve üç cephesiyle avlu duvarının dışına taşar. Cephelerde pencereler altlı üstlü ve atlamalı düzenlenmiştir; alt sıradakiler dikdörtgen söveli ve mermer alınlıklı, üst sıradakiler sivri kemerlidir. Kuzeye açılan girişin önündeki revakta, mukarnas başlıklı dört sütunun taşıdığı kasnaksız kubbeye geçiş pandantiflerle sağlanır; sütunları bağlayan sivri kemerler pembe somaki ve mermerin dönüşümlü dizilişiyle örülmüştür.

Mermer kaplı giriş cephesindeki basık kemerli kapı palmet biçiminde breş ve mermerle örülmüş, üzerine bir ayet kitabesi konmuştur. İçeride kubbe, sivri kemerlerle birbirine bağlanan sekiz payeye oturur. Geniş tutulan kemerler mekanı her yönde genişletir; yan duvarlara birer kavukluk açılmıştır. Alt sıra pencereler kapaklı, üst sıradakiler alçı şebekelidir.

Çiniler ve paşanın köşkü

Çiniler giriş panolarında, pencere alınlıklarında, ayet kuşağında, giriş kitabesinde, pandantiflerde ve kavuklukların içinde kullanılmıştır; lacivert, yeşil, mavi, firuze, beyaz ve kırmızı renkler hakimdir. Giriş panolarının en alt bölümünde renkli taş görünümlü çiniler yer alır. Pandantiflerdeki madalyonlarda lacivert üzerine beyaz sülüsle Allah, Muhammed, dört halife, Hasan ve Hüseyin adları yazılıdır. Mermer sandukalar bitkisel süslemelidir.

Siyavuş Paşa, Eyüp'ün yukarı kesimindeki geniş arazisinde Mimar Sinan'a bir köşk de yaptırmıştır; bu köşkün kagir bir yapısı, Sinan'ın benzer yapıları arasında günümüze ulaşabilen tek örnektir. Evliya Çelebi, paşanın şehir içinde çok büyük bir ahşap konağı bulunduğunu da kaydeder.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “SİYAVUŞ PAŞA TÜRBESİ” (Zeynep Hatice Kurtbil)

İlgili padişahlar

Atıf: Padişahlar Atlası, “Siyavuş Paşa Türbesi · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/siyavus-pasa-turbesi/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları