TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri

Molla Çelebi Camii

Eser · Cami, İstanbul, 1561–1562

Tür
Cami
Yer
İstanbul, Türkiye
Yapım
1561–1562

Mimar Sinan eseri

Molla Çelebi Camii
Molla Çelebi Camii · Görsel: Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0, User:Darwinek)
Haritayı 1561 yılında aç

Fındıklı'da altı destekli cami

Fındıklı Camii adıyla da bilinen yapı, Molla Çelebi diye de tanınan ve kayınvalidesi şair Hubbi Hatun'dan dolayı Hubbi Mollası denen Anadolu Kazaskeri Mehmed Vüsuli Efendi'nin külliyesinden günümüze ulaşan tek yapıdır. Cami, mektep ve hamamdan oluşan külliyenin 1584 tarihli vakfiyesi ve tezkireler, cami ile hamamın Mimar Sinan'ın eseri olduğunu gösterir. Hamam kitabesi 1561–62 tarihini verir; cami de bu tarihte ya da hemen sonra tamamlanmış olmalıdır. Hamam 1957'de yol genişletme çalışmaları sırasında yıkıldı.

Altı destekli camiler grubuna giren yapıda 11,80 m çapındaki ana kubbe, kuzey dışında beş yönde yarım kubbelerle genişler; mihrap önündeki daha derin yarım kubbe sayesinde mihrap bölümü dışa taşar. Cami 1723, 1724, 1823 ve 1843 yangınlarında zarar gördü; I. Abdülhamid 1789'da cami, hamam ve çeşmeyi onarttı. 1843 yangınından sonra son cemaat yerine ahşap bir sundurma yapılmıştı; Vakıflar Genel Müdürlüğü 1958 restorasyonunda bunu kaldırarak altı mermer sütunlu, beş kubbeli bir son cemaat yeri inşa etti.

Destekler, kubbe ve iç donanım

Kubbeyi taşıyan altı payeden güneydeki ikisi mihrap nişinin köşelerine yerleştirilmiştir; doğu ve batıdakiler yarım sekizgen, kuzeydeki ikisi ise sekizgen kesitli ve serbesttir. Kuzeydekiler dışındaki payeler dışarıda, üzeri küçük kubbeli ağırlık kuleleriyle son bulur. Dıştan altıgen kasnaklı kubbenin eteğinde on yuvarlak kemerli pencere vardır. Kuzeydeki serbest payelerle kuzey duvarı arasında kalan bölüm daha geniş bir sivri kemer ve iki yarım tonozla örtülmüş, buraya altlı üstlü ahşap mahfiller yerleştirilmiştir.

Mihrap yönündeki yarım kubbeye geçiş mukarnaslarla sağlanır; oldukça sade alçı mihrabın yaşmağı mukarnaslıdır. İç mekandaki mavi, kırmızı, sarı ve beyaz bitkisel motifli kalem işleri son yıllarda yenilenmiştir. Ahşap minber XIX. yüzyıldan kalmadır; kabarık bitkisel süslemeleri yaldızlıdır. İki renkli taşın sırayla kullanıldığı basık kemerli, mermer söveli cümle kapısı Sinan çağının sadeliğini yansıtır. Kuzeybatı köşesindeki silindir gövdeli minare geç dönemde yenilenmiş, şerefesi barok bir biçim almıştır.

Sebil, kütüphane, hazire ve hamam

Sadrazam Koca Yusuf Paşa'nın 1786–87'de son cemaat yerinin önüne yaptırdığı sebil 1957'de sökülerek Kabataş İskelesi önüne taşındı. 1879 tarihli Devlet Salnamesi'nden, cami içinde bağışlanan kitaplarla 144 ciltlik bir kütüphane kurulduğu anlaşılır; bu kitaplar sonradan Kılıç Ali Paşa Medresesi'ndeki kütüphaneden Süleymaniye Kütüphanesi'ne nakledildi. Caminin batısındaki hazire 1720'de Hüseyin Paşazade Hacı Mehmed Bey'in yaptırdığı parmaklıklı bir duvarla çevrilidir; günümüze ulaşan on dokuz mezarın en eskisi 1709 tarihli olup Şeyhülislam Sadreddinzade Sadık Mehmed Efendi'ye aittir.

Bir zamanlar İstanbul'un en işlek çifte hamamlarından olan yapının planı Ayasofya karşısındaki Haseki Hamamı'na benziyordu; yıkımından kısa süre önce tek hamama dönüştürülerek klasik niteliğini yitirmişti. Kitabesinin sağ parçası Çarşıkapı'daki Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Medresesi avlusunda, üç mermer kurnası İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin şeref salonundadır. Külliyeye sonradan bir darülhadis eklenmesi düşünülmüş, ancak bu gerçekleşmemiştir.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “MOLLA ÇELEBİ KÜLLİYESİ” (Arzu İyianlar)

İlgili padişahlar

Atıf: Padişahlar Atlası, “Molla Çelebi Camii · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/molla-celebi-camii/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları