TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri

II. Selim Türbesi

Eser · Türbe, İstanbul, 1573–1577

Tür
Türbe
Yer
İstanbul, Türkiye
Yapım
1573–1577

Mimar Sinan eseri

II. Selim Türbesi
II. Selim Türbesi · Görsel: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0, Maurice Flesier)
Haritayı 1573 yılında aç

Ayasofya haziresinde Sinan'ın türbesi

Ayasofya Camii'nin haziresindedir. Peçuylu İbrahim Efendi'nin bildirdiğine göre inşasına 1573–74'te, Sultan II. Selim'in emriyle Ayasofya'ya ilaveler yapılırken başlanmıştır. Türbe tamamlanmadan vefat eden padişah önce aynı alanda kurulan bir otağın içine gömülmüş, yapı 1576–77'de bitince buraya nakledilmiştir. Mimar Sinan'ın inşa ettiği türbe dıştan köşeleri genişçe pahlı bir kare, içten sekizgen bir galeri biçimindedir ve çift kubbeyle örtülüdür.

Mermer kaplı yapının önünde üç gözlü bir revak bulunur. Girişin iki yanındaki XVI. yüzyıl sır altı çini panolarından soldaki, Dorigny adlı bir Fransız tarafından sökülerek taklidiyle değiştirilmiş, aslı Louvre Müzesi'ne götürülmüştür. İçeride duvarlar ikinci sıra pencerelere kadar çinilerle kaplıdır; kubbe ve pandantifler zengin süslemelidir. Türbede II. Selim'in yanı sıra hasekisi Nurbanu Sultan, kızları, şehzadeleri ve III. Murad'ın çocukları yatmaktadır. Yapı 1950'lerde, 1982–1987 arasında ve 1996'da onarılmış, 2006'da restorasyona alınmıştır.

Dış mimari ve revak

Dış kubbe yüksek bir kasnakla duvarlara, iç kubbe ise sütunlar üzerindeki sivri kemerlere oturur; iki kubbe arasına ışık vermek için ayrıca pencereler açılmıştır. Cephelerde, sırtı yaprak motifleriyle bezeli bir kaval silme yapıya iki katlı bir görünüm kazandırır. İki renkli taşla örülmüş pencere kemerlerinin köşe dolgularında rozetler, yapının köşelerinde ise kum saati başlıklı burmalı sütunçeler vardır.

Revakın ortasını mukarnaslı bingilere oturan sekiz dilimli bir kubbe, yanlarını aynalı tonozlar örter; öndeki sütunlardan ortadakiler mukarnas başlıklı breş, yandakiler baklava başlıklı mermerdir. Girişin üzerindeki kitabe de XVI. yüzyıl sır altı çinisidir. Giriş panolarında kırmızı zemin üzerine beyaz Çin bulutları ve bahar dalları, üstlerindeki alınlıklarda on kollu yıldızdan gelişen geometrik bir düzen görülür. Fossati'nin Ayasofya'yı onarırken türbede de bazı çalışmalar yaptığı düşünülmektedir.

İç süsleme ve gömülenler

İçeride sekizgeni oluşturan sütunlar mukarnas başlıklıdır; köşelerde çeyrek kubbeler, alt pencerelerin arasında dolaplar, güney duvarında sade bir mihrap nişi ve girişin üzerinde konsollara dayanan bir mahfil bulunur. Beyaz zemin üzerine kırmızı, lacivert, mavi, firuze, yeşil ve siyahla yapılmış çinilerde hatayi, yaprak ve çiçek motiflerinin yanı sıra vazodan çıkan çiçek düzenlemeleri vardır. Kubbenin göbeğindeki madalyonda Rad suresinin 16. ayeti yazılıdır; pandantiflerdeki çini madalyonlarda Allah, Muhammed, dört halife, Hasan ve Hüseyin adları okunur. Kapı sedef kakma ve kündekaridir.

Türbede II. Selim ve Nurbanu Sultan'ın yanı sıra kızları Gevherhan, İsmihan ve Fatma sultanlar, şehzadeleri Süleyman, Osman, Cihangir, Mustafa ve Abdullah ile III. Murad'ın oğulları ve kızları gömülüdür.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “SELİM II TÜRBESİ” (Zeynep Hatice Kurtbil)

İlgili padişahlar

Atıf: Padişahlar Atlası, “II. Selim Türbesi · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/ii-selim-turbesi/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları