TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri
Eser · Türbe, İstanbul, 1541–1542
Mimar Sinan eseri

Mimar Sinan'ın eseri olan türbe, XVI. yüzyılın ünlü denizcisi ve kaptan-ı deryası Barbaros Hayreddin Paşa için yaptırılmıştır. Girişin üzerindeki kitabe onu 'Cezayir ve Tunus fatihi' olarak anar ve 1541–42 tarihini verir. Türbe, paşanın son yıllarında oturduğu yalının yakınında yapılmıştı; yalı sonradan ortadan kalkmıştır. Kesme taştan, klasik sekizgen planlı yapının kapısı önünde, iki mermer sütuna dayanan ayna tonozlu bir revak bulunur. Dıştan sade olan türbenin kubbesi alçak sekizgen bir kasnağa oturur.
İçerideki dört sandukada Barbaros Hayreddin Paşa, eşi Bala Hatun, Cafer Paşa ve Cezayirli Hasan Paşa yatmaktadır. Zamanla türbenin çevresinde geniş bir hazire oluşmuştu. 1944'e doğru burada bir Barbaros anıtı yapılmasına karar verilince türbenin etrafı açıldı; II. Abdülhamid devrinin Beşiktaş muhafızı Yedisekiz Hasan Paşa'nın mezarının da bulunduğu hazire kaldırıldı ve türbe restore edildi. Yakın zamanda iyi bir tamir gören türbenin kalem işleri ve ahşap işlemeleri de yenilenmiştir.
Girişin üzerindeki kitabede şu ibare yazılıdır: Haza türbe-i fatih-i Cezayir ve Tunus merhum gazi kapudan Hayreddin Paşa rahmetullahi aleyh, sene 948. Kitabenin üstündeki kemerin arasında ise celi sülüsle Allahümme'ftah lehu ebvabe rahmetike (Ya Rab, ona rahmet kapılarını aç) ibaresi okunur. Revakın ayna tonozu, baklava başlıklı mermer sütunlar ve sivri kemerler üzerine oturur.
Sekizgen gövdenin bütün yüzleri birbirinin aynıdır. Aynalık kısımlarında geometrik geçmeler, aralarındaki madalyonlarda malakari palmet ve rumi motifli süslemeler vardır. Giriş dışındaki cephelerin her birinde ikişer pencere bulunur: üsttekiler sivri kemerli, alçı petek şebekeli, kafesli ve renkli camlı; alttakiler mermer alınlıklı ve dikdörtgen sövelidir. Çatı basit bir silmeyle son bulur.
Dıştaki sade düzen içeride de sürdürülmüş, bu da türbeye ferah bir görünüş kazandırmıştır. Kubbenin ortasında, besmeleyle birlikte altın yaldızla yazılmış A'raf suresinin 89. ayeti bir madalyon içinde yer alır; mukarnas köşeliklere oturan kubbenin motifleri rumi, palmet ve şemselerden oluşur. Türbede sandukaların yanı sıra iki büyük şamdan, ahşap bir Kur'an mahfazası, bir sakal-ı şerif, arabesk süslemeli metal bir vazo ve 1816 tarihli, Seyyid İbrahim imzalı bir hat levhası bulunur. Türbe dışındaki hazirede de Barbaros'un yakınları gömülüydü.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “BARBAROS HAYREDDİN PAŞA TÜRBESİ” (Özkan Ertuğrul)
Atıf: Padişahlar Atlası, “Barbaros Hayreddin Paşa Türbesi · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/barbaros-hayreddin-pasa-turbesi/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları