TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Sadrazamlar
Sadrazam, 1757–1763
Haritayı 1757 yılında aç1694–1699 yılları arasında bir tarihte İstanbul'da doğdu. Asıl adı Mehmed'dir; Ragıb, şiirlerinde kullandığı mahlastır. Defterhane kâtiplerinden Şevki Mehmed Efendi'nin oğlu olduğu kaydedilir. Gençliğinde Farsça öğrendi ve hat meşketti. Osmanlı-İran savaşlarının ilk yılında (1722–1723) cephedeki paşaların yazı işlerini görmek üzere doğuya gönderildi; mektupçuluk ve defter eminliği yaptı, 1726'dan sonra Hekimoğlu Ali Paşa'nın hizmetine girdi.
1736–1739 savaşı sırasında Nemirov müzakerelerinde üçüncü murahhas, Belgrad'ın teslimi görüşmelerinde ikinci murahhas oldu ve geri alınan şehre ilk giren Osmanlı heyetinde bulundu. 1741'de reisülküttab oldu; Nadir Şah ile savaşılmaması gerektiğini savundu. 1744'te vezir rütbesiyle Mısır valiliğine gönderildi; on üç yıl boyunca Mısır, Aydın, Sayda, Rakka, Halep ve Şam'da görev yaptı, aşiretlerin iskânı ve hac yolunun güvenliğiyle uğraştı.
III. Osman tarafından 28 Şubat 1757'de sadrazamlığa getirildi. İlk aylarını İstanbul'daki gıda kıtlığını önlemek ve ticaret merkezlerini harap eden yangınların zararlarını gidermekle geçirdi. Darüssaade Ağası Ebukuf Ahmed Ağa'nın kendisini düşürme planını haber alınca bir süre saklandı; III. Osman'ın ölümünde biat için toplanılan Sünnet Odası'na giderek makamını korudu ve III. Mustafa'dan mührü yeniden aldı; kaynaklarda mührün kendisine “istiklâl-i tâm” ile, yani tam yetkiyle verildiği belirtilir. En büyük rakibi Ahmed Ağa ise kısa süre sonra azledilip idam edildi.
Haremeyn vakıflarını defterdarlığa bağlayıp Zülüflü Baltacılar Ocağı'nı kaldırarak Darüssaade ağalığının gücünü kırdı. Dış siyasette Avrupa dengesini gözetti ve savaşlardan uzak durdu: 1756'da başlayan Yediyıl savaşları sırasında Prusya'nın Osmanlı Devleti'ni yanına çekme çabasını oyalama taktikleriyle savuşturdu, 1759'da imzalanan bir ticaret antlaşmasıyla da Avrupa'dan yalıtılmanın önüne geçti. III. Mustafa'nın ve bazı devlet adamlarının savaş yanlısı tutumu karşısında devletin topyekun bir savaşa güç yetiremeyeceğini açıkça söyledi.
Yeniçeri kışlalarının yeniden yapımı, Rodos, Sinop ve İstanbul tersanelerinin onarımı, sınır kalelerinin tahkimi, Humbaracı ve Lağımcı ocaklarının ihyası onun döneminin işlerindendir. İstanbul'da önceki yıllara göre çok daha az huzursuzluk çıktığı, ekmek ve su temini için gerekli tedbirlerin alındığı kaydedilir; Kumkapı sahilinin doldurulması ve Laleli Camii inşaatı da bu yıllara rastlar. Başlattığı bazı girişimler, III. Selim dönemine kadar sürecek çabaların temelini oluşturdu.
8 Nisan 1763 gecesi sadrazamken öldü ve Koska'da yaptırdığı külliyedeki türbesine gömüldü. III. Mustafa'nın kız kardeşi Saliha Sultan'la da nikahlanmıştı. Madde yazarı Mehmet Yılmaz Akbulut, Ragıb Paşa'nın “efendinin paşa olması” diye ifade edilen kalemiyeden seyfiyeye geçişi simgeleyen isimlerden biri olarak öne çıkarıldığını belirtir. Nabi'nin öncülüğündeki hikemi tarzın olgun temsilcisi sayılan bir şairdi; mısraları zamanla atasözü gibi dilden dile dolaştı. Arapça Sefinetü'r-Ragıb, Münşeat ve Divan başlıca eserleridir; adını taşıyan kütüphaneyi de o kurdurmuştur.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “RÂGIB PAŞA” (Mehmet Yılmaz Akbulut)
Şehir: İstanbul
Atıf: Padişahlar Atlası, “Koca Ragıb Paşa · Sadrazamlar”, https://padisahlaratlasi.com/sadrazamlar/koca-ragib-pasa/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları