TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Sadrazamlar

Hersekzade Ahmed Paşa

Sadrazam, 1497–1516 arasında beş kez

Haritayı 1497 yılında aç

Hersek dükünün oğlu

1459'da Herseg-Novi'de doğdu; asıl adı Stjepan'dır. Güneydoğu Bosna'nın “hersek” (dük) unvanlı hâkimi Stjepan Vukčić-Kosača'nın küçük oğludur. Fatih'in Bosna'yı almasından sonra babası Osmanlılara itaat etmek zorunda kalmış, oğlu da rehin olarak saraya götürülmüştü; Hersek tamamen Osmanlı topraklarına katılınca saray hizmetine alındı, Ahmed adını aldı ve Hersekzade diye anıldı. Kemalpaşazade ise onun Dubrovnik'te kaldığını ve Fatih'in isteğiyle saraya getirildiğini yazar.

Fatih'in güvenini kazanarak miralemliğe yükseldi; 1478 İşkodra seferinde zorluklardan yakınan padişaha hapisteki Gedik Ahmed Paşa'yı hatırlatıp onun serbest bırakılmasını sağladı.

II. Bayezid'in damadı

Fatih'in ölümünden sonra 1481'de Hudavendigar sancağına atandı ve Cem olayında Bayezid'in yanında yer aldı. Anadolu beylerbeyi iken padişahın kızı Hundi Hatun ile 1484'te evlendi ve aynı yıl Akkirman ile Kili'nin fethedildiği sefere Anadolu askerleriyle katıldı. 1486'da Memlüklere karşı serdar olarak gönderildi; emrindeki beylerin kıskançlıkla yardım etmemesi yüzünden yaralanıp esir düştü ve Kahire'de Sultan Kayıtbay'ın huzuruna çıkarıldı. Bir yıl sonra serbest kalınca kaptanıderya oldu; 1488'de donanmasıyla Ayas'ı aldıysa da fırtınada gemilerin çoğunu kaybetti.

1497'de Davud Paşa'nın yerine ilk kez sadrazam oldu ve bir yıl kaldı. 1501'de Midilli'yi kuşatan müttefik donanmasına karşı yeniden sadarete getirildi; ada kurtarıldı ve Venedik savaşını bitiren 1502 antlaşmasında büyük rolü oldu. Bir süre sonra kendi isteğiyle ayrıldı.

Yavuz Sultan Selim döneminde

1511'de üçüncü kez sadrazam oldu; şehzadeler arasındaki taht mücadelesinde hep II. Bayezid'den yana durdu. Selim taraftarı yeniçeriler konağını yağmalayınca güçlükle kurtuldu ve üç ay sonra görevden alındı. Yavuz tahta çıkınca, Şehzade Ahmed'e yazdığı mektupta devletin Selim'e verildiğini belirtmesinin de etkisiyle 1512 sonunda dördüncü kez sadrazam oldu. Çaldıran'da ordunun merkezinde bulundu, dönüşte yeniçerilerin çıkardığı karışıklıklar yüzünden 28 Ekim 1514'te azledildi.

Yaşlılığını öne sürerek çekindiyse de 8 Eylül 1515'te beşinci kez sadarete getirildi. Diyarbekir Beylerbeyi Bıyıklı Mehmed Paşa'nın Safevilerce kuşatılmasına öfkelenen Yavuz, 26 Nisan 1516'da onu azledip Yedikule'ye hapsettirdi; yeni sadrazam Hadım Sinan Paşa'nın ricasıyla serbest bırakıldı.

Son yılları ve eserleri

Mısır seferi sırasında Bursa muhafızıydı; Haydar Çelebi'ye göre Yavuz onu Kahire'ye çağırdı. Kahire'den dönerken Maraş sınırında Kızılçöl'de 21 Temmuz 1517'de öldü ve İzmit körfezindeki Hersek kasabasında yaptırdığı caminin yanındaki türbeye gömüldü. Hersek'teki cami ve imaretinin yanında Keşan'da bir camisi vardır. Bu eserlere Anadolu ve Rumeli'den köy ve çiftlikler vakfetmiş, 1511 tarihli vakfiyesi yayımlanmıştır. Kaynaklar onu iş bilir, güvenilir, dürüst ve kahraman bir devlet adamı olarak niteler. II. Bayezid'e çok yakın olduğundan, o yıllarda Osmanlı tarihi yazan T. Spandouyn Cantacasin bilgilerinin büyük kısmını ondan aldığını belirtir.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “HERSEKZÂDE AHMED PAŞA” (Şerafettin Turan)

İlgili padişahlar

Şehir: İzmit

Atıf: Padişahlar Atlası, “Hersekzade Ahmed Paşa · Sadrazamlar”, https://padisahlaratlasi.com/sadrazamlar/hersekzade-ahmed-pasa/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları