TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Hanedan Kadınları

Gülbahar Hatun

Hanedan kadını · Fatih'in eşi, II. Bayezid'in annesi, ö. 1492

Kökeni ve saraya girişi

Gülbahar Hatun'un hayatına dair kaynaklarda ayrıntılı bilgi yoktur. Osmanlı sarayına 1446'da girdiği, Arnavut, Sırp ya da Fransız kökenli olduğu rivayet edilir. 1468 tarihli bir hüccette adının Gülbahar bint Abdullah diye kaydedilmesi, saraya esir veya cariye olarak getirildiğini gösterir.

Şehzade Mehmed'in eşi, Bayezid'in annesi

Şehzade Mehmed'le, yani sonraki Fatih Sultan Mehmed'le ne zaman tanıştırıldığı ve onun eşi olduğu tam bilinmez. Oğlu Bayezid'i 1448'de Dimetoka'da doğurduğuna bakan Feridun Emecen, bu birlikteliğin Mehmed'in 1446'da tahttan indirilmesinin ardından babası II. Murad tarafından Manisa'dan sefere çağrılmasından sonra başladığını düşünür. Şehzade Mehmed 1448–1450 arasında babasının yanında İskender Bey üzerine yapılan sefere, II. Kosova Muharebesi'ne ve Arnavutluk harekâtına katılmıştı; Gülbahar ise bu sırada Osmanlı hükümdarlarının zaman zaman kaldığı Dimetoka'da bulunuyordu. Mehmed'in 1450'de Sitti Hatun'la evlenmesi, 1451'de padişah olması ve 1453'te İstanbul'un fethi sırasında Gülbahar'ın nerede olduğu bilinmez; bu yıllarda oğluyla birlikte Edirne'de bulunması kuvvetle muhtemeldir. Mehmed'in Manisa'ya giderken Sitti Hatun'la birlikte onu da yanına alıp almadığı da bilinmemektedir. Bayezid'den başka Akkoyunlular'a gelin giden Gevherhan Sultan'ın da annesidir.

Amasya yılları

Bayezid yedi yaşındayken 1455 veya 1456'da sancak beyi olarak Amasya'ya gönderilince annesi de onunla gitti ve 1481'e kadar orada yaşadı; 1457'deki sünnet düğünü için Edirne'de bulunduğu anlaşılır. II. Mehmed 1461 Trabzon seferi sırasında ona Amasya'da bir köyü mülk olarak verdi; Tokat ve Amasya'da vakıfları vardı. Ancak 1479 tarihli bir hükümde padişah, bölgedeki mülklerin çoğunun hukuka aykırı biçimde onun eline geçtiğini ve bunların timar olarak dağıtılması gerektiğini bildirdi. Emecen bu tutumu, II. Mehmed'e muhalif çevrelerin toplandığı Amasya'daki Bayezid ve annesine karşı alınmış bir tavır olarak değerlendirir.

Valide Sultan olarak son yılları ve türbesi

1481'de II. Bayezid tahta çıkınca İstanbul'a gelen Gülbahar Hatun'un Valide Sultan olarak nüfuzu giderek arttı ve devlet işlerine de karıştı. Oğluna yazdığı ve bugüne ulaşan ve Çağatay Uluçay'ın Harem'den Mektuplar adlı çalışmasında yer alan iki mektup, onun üzerinde güçlü bir etkisi olduğunu gösterir; bunlardan birinde Hersekzade Ahmed Paşa aleyhinde, Ayas Paşa ile Hızırbeyoğlu Mehmed Paşa lehinde görüş bildirir. Padişahın da annesinin sözüne değer verdiği anlaşılır. Sarayda on bir yıl kadar güçlü bir kişi olarak yaşadıktan sonra 1492'de öldü.

Adını taşıyan türbesi İstanbul'da Fatih Camii avlusunda, Fatih Türbesi'nin karşısındadır; 1766 depreminde hasar gören türbe 1767–1768'de yeniden yapıldı. Edirne'de bir mahalleye adını veren ve 1451 tarihli kitabesi bulunan Gülbahar Hatun Mescidi'nin ona ait olup olmadığı ise belli değildir.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “GÜLBAHAR HATUN” (Feridun M. Emecen)

İlgili padişahlar

Şehir: İstanbul

Atıf: Padişahlar Atlası, “Gülbahar Hatun · Hanedan Kadınları”, https://padisahlaratlasi.com/hanedan-kadinlari/gulbahar-hatun/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları