TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri
Eser · Cami, Kahire, 1571

Kahire'nin Bulak semtinde, Nil'e yakın, duvarlarla çevrili büyük bir bahçe içindeki cami, Mısır Beylerbeyi Koca Sinan Paşa tarafından 1571'de yaptırılmıştır. Düzgün kesme taştan yapı dıştan 27 × 35 metre ölçüsündedir. Üç cephesini, taş ayaklar ve mermer sütunlar üzerine oturan yirmi sekiz sivri kemerli bir revak baştan sona kuşatır. 15 × 15 metrelik kare harimi, tromplara oturan 15 metre yüksekliğinde bir kubbe örter. Revaklarıyla Edirne Lari Paşa ve Üsküdar Çinili camilerine benzeyen yapı, Kahire'deki Ebü'z-Zeheb Camii'ne (1775) öncülük etmiştir. Mihrabı Memlük tarzında, minaresi ise Anadolu üslubundadır.
Vakfiyeye göre Sinan Paşa camiyle birlikte iki han, dükkanlar ve bir hamam da yaptırmıştır. Bunlardan büyük han, 3840 metrekarelik alanıyla Osmanlı dönemi Kahire hanlarının en büyüğüdür ve bugün demirci atölyelerini barındırır; hamam da günümüze ulaşmıştır. Cami 1913'te büyük bir onarım geçirdi, Kral Faruk zamanında (1936–1952) kubbesi başta olmak üzere bazı bölümleri yenilendi ve 1983'te yeniden restore edildi.
Bahçenin iki girişinden doğudaki 1902'de yıkılmıştır. Evliya Çelebi camiyi Rum tarzı, tek parça yuvarlak kubbesi kurşunla örtülü, mihrap ve minberi çok sanatlı bir yapı olarak tasvir eder. Üç cepheyi kuşatan revakta on altı taş ayak ile aralarındaki on beş sekizgen ya da yuvarlak mermer sütun yer alır; girişlerin karşısına gelen gözler daha büyüktür. Kemerlerin üstünde zencirek çerçeveli, şebekeli yuvarlak pencereler bulunur; bazılarında Allah lafzı yazılıdır. Güneybatı cephede 1768'de Hasan es-Savvaf'ın yaptırdığı çini bir güneş saati vardır.
Harimin üç yanında, mukarnaslı nişler içinde basık kemerli girişler açılır. Kubbeyi taşıyan üç dilimli tromplar mukarnas dolguludur; ahşap tırabzanlı bir kedi yolunun dolandığı kasnakta iki sıra pencere bulunmasına karşın revaklar yüzünden iç mekan loştur. Tromplu kubbeyle örtülü kare planıyla caminin Kahire'deki öncüleri, Çerkez Memlüklerinden Emir Yeşbek Min Mehdi'nin yaptırdığı iki küçük camidir. Kuzeybatı girişinin üzerindeki ahşap müezzin mahfili de Memlük tarzındadır; minareye revak içinden beş basamaklı bir merdivenle ulaşılır.
Caminin kuzeydoğusundaki büyük hanın 36 × 16,50 m ölçüsündeki dikdörtgen avlusu aslında dört yönden revaklıdır ve ardında hücreler bulunur. Eskiden kırk bir olduğu sanılan hücrelerin sayısı bugün otuz altıdır. Vakfiyeye göre avlunun ortasında merdivenle çıkılan bir musalla (mescit), ikinci katta da meskenler vardı; üst kattan bugün hiçbir şey kalmamıştır. Hanın, Sinan Paşa'nın Mısır'dan ayrılışından sonra yapıldığı sanılmaktadır.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “SİNAN PAŞA CAMİİ” (Ahmet Ali Bayhan)
Atıf: Padişahlar Atlası, “Sinan Paşa Camii (Kahire) · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/sinan-pasa-camii-kahire/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları