TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri
Eser · Köprü, 1557–1566/67

Neretva nehri üzerindeki köprü, Eski Köprü (Stari Most) adıyla da bilinir. Şehir, XV. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılar'ın eline geçtiğinde tahta bir köprünün çevresinde kurulmuştu ve adı da “köprü” anlamına gelen kelimeden türemişti. Köprünün Roma eseri olduğu iddiasını madde yazarı asılsız bir söylenti olarak değerlendirir; yerinde önce bir Roma köprüsü bulunmuş olsa bile bugünkü yapı bütünüyle Osmanlı dönemine aittir.
Mimarı konusunda farklı görüşler ileri sürüldü: kimi araştırmacılar esir Dalmaçyalı-İtalyan ustaları ya da yerli bir mimarı, kimileri Mimar Sinan'ı gösterdi; çoğunluk ise Sinan'ın öğrencisi Mimar Hayreddin'in eseri olduğunu kabul eder. Ahmed Refik Altınay'ın yayımladığı bir hüküm, köprüyü yapanın Hayreddin olduğunu açıkça gösterir. Ekrem Hakkı Ayverdi'ye göre inşaata Ekim 1557'de Karagöz Bey'in bina eminliğinde başlandı. Kaynaklarda aktarılan tarih manzumelerine göre köprü 1566–67'de, Kanuni Sultan Süleyman döneminde tamamlandı.
Köprü, Neretva'nın en derin ve en dar yerine kurulmuş, kesme taştan tek gözlü ve sivri kemerli bir yapıdır. Açıklığı 28,59 metre, kemer yüksekliği 12,02 metredir; su seviyesinden yaklaşık 21 metre yükselir. Üstteki genişliği 4,50 metredir; iki yana eğimli döşemesi kademeli düzenlenmiştir. Kemerin yüksek tutulmasının bir sebebi, taşkınlarda sürüklenen malzemenin kemeri tıkayıp yıkmasını önlemekti. Köprünün iki ucunda iki küçük kale bulunur; kalelerden birinin kitabesinde köprünün 1566–67, kalenin 1676 tarihleri okunur.
1658'de şehre uğrayan Fransız seyyah A. Poullet köprüyü Venedik'teki Rialto Köprüsü'nden daha geniş bulmuş, Evliya Çelebi de gezdiği on altı ülkede bu kadar yüksek bir köprü görmediğini yazmıştır. Köprü, Osmanlı döneminden beri gençlerin nehre atlayarak cesaretlerini gösterdikleri bir yer oldu. Köprünün sol yanında II. Selim adına anılan minaresiz bir mescid vardır; rivayete göre 1878 yılına kadar ezan köprünün ortasında okunurdu.
1878'de Mostar Avusturya-Macaristan idaresine geçince döşeme doldurularak kademelerin çoğu örtüldü, kemer ve ayaklar basit biçimde onarıldı. Akıntının kayalık zeminde açtığı oyuklar 1957 sonlarına doğru tamir edildi; 5 Kasım 1963'te biten restorasyonda döşeme özgün hâline döndürüldü. Kalelerse 1951'de esaslı biçimde onarılmıştı.
Yugoslavya döneminde tarihî eser olarak korunan köprü, Bosna savaşı sırasında 9 Kasım 1993'te Hırvat topçusunun ateşiyle tamamen yıkıldı.
UNESCO ile Bosna-Hersek Devleti'nin çalışmaları sonucunda köprü bir Türk firması tarafından yeniden inşa edildi ve 23 Temmuz 2004'te düzenlenen törenle hizmete açıldı. Bugün dünya mimarlık anıtları listesinde yer alır ve madde yazarına göre şehre tek başına mimari bir değer katar. Ayverdi'nin değerlendirmesiyle köprü, taştan yapılmış olmaktan çok hayal gücünün cisimleşmiş hâli gibi efsanevi bir anlam kazanmıştır.
Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “MOSTAR KÖPRÜSÜ” (Muhammed Aruçi)
Atıf: Padişahlar Atlası, “Mostar Köprüsü · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/mostar-koprusu/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları