TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri

İdris Baba Türbesi

Eser · Türbe, Peçuy, XVII. yüzyıl

Tür
Türbe
Yer
Macaristan
İdris Baba Türbesi
İdris Baba Türbesi · Görsel: Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.5 hu, fenoman)

Peçuy'daki sekizgen türbe

Peçuy'un (Pécs) Osmanlı dönemi surlarının dışındaki türbe, tarihçi Peçuylu İbrahim'in kerametleriyle tanınan bir meczup olarak andığı İdris Baba'ya aittir. Peçuylu onunla 1591'de karşılaştığını yazdığına göre İdris Baba XVI. yüzyılın sonunda ya da XVII. yüzyılın ilk yıllarında ölmüş, kabrinin üzerine kubbeli bir türbe yapılmıştır. Kaba moloz taştan sekizgen planlı yapıyı kasnaksız bir taş kubbe örter; kubbe kiremitle kaplıdır.

Macaristan'ın elden çıkmasından sonra, 1693'ten itibaren Cizvitler türbeyi şapele çevirip bir apsis eklediler; yapı XVIII ve XIX. yüzyıllarda baruthane olarak kullanıldı. 1912–1913'te István Möller'in onarımında apsis kaldırıldı. 1961–1963 restorasyonunda sandukanın yerinde yapılan kazıda İdris Baba'nın iskeleti bulundu. İçinde süsleme ya da yazı izi kalmamış olan türbede bugün ağaç parmaklıkla ayrılmış kabrin üstünde Kadiri tacı taşıyan bir sanduka vardır.

Kaynaklarda İdris Baba

Türbe, Budapeşte'nin 220 km güneybatısındaki Peçuy'da, Yakovalı Hasan Paşa Camii yakınındaki Sigetvar Kapısı'nın oldukça uzağındadır. Peçuylu İbrahim, onu büdeladan bir meczub olarak tanıtır ve Bosna Beylerbeyi Hasan Paşa'nın yanına giderken kendisiyle karşılaştığını, mezarının üzerine sonradan yüksek bir kubbe yapıldığını yazar. Haziran 1663'te Peçuy'a uğrayan Evliya Çelebi ise İdris Baba'yı yalnız 1591'de hayatta olduğunu ve birçok kerametinin anlatıldığını söyleyerek kısaca anar; bu bilgiyi Peçuylu'nun tarihinden aktarmış olabilir. Evliya'nın Sigetvar Kapısı dışında andığı, kabri üstünde çeşitli dillerde yazılı mermer levha bulunan hekim ise başka bir kişidir.

Yapıdaki değişiklikler

Türbe şapele çevrildiğinde pencerelerinden biri sivri gotik kemerli bir kapıya dönüştürülmüş, Türk dönemi kapısı ve öteki pencereler örülmüş, bir pencere de yarılarak büyütülmüştü. Son onarımda bunların bir kısmı düzeltilmiş, üst dizideki bozulmuş yuvarlak pencerelerden biri eski biçimine getirilmiş, gotik sövelere sahip kapıya ise dokunulmamıştır. Budapeşte Yüksek Mimarlık Okulu'nun 1917'de yayımladığı albümdeki plan ve kesitler, yapının o yıllardaki durumunu gösteren belgelerdir.

1980'li yıllarda bir hastanenin hemen yanında, ağaçlık bir arazinin ortasında bakımlı olarak görülen türbe bugün tek başınadır; çevresinde bir tekke izi yoktur, arazinin Osmanlı döneminde Peçuy'un Türk mezarlığı olması muhtemeldir. Duvarların Türk idaresi sona erene kadar süslemesiz olmadığı düşünülür. İçeride sandukanın yanında şamdan ve seccade gibi döşemeler de bulunur.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “İDRİS BABA TÜRBESİ” (Semavi Eyice)

Atıf: Padişahlar Atlası, “İdris Baba Türbesi · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/idris-baba-turbesi/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları