TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri

Galib Paşa Camii

Eser · Cami, İstanbul, 1898–1899

Tür
Cami
Yer
İstanbul, Türkiye
Yapım
1898–1899
Galib Paşa Camii
Galib Paşa Camii · Görsel: Wikimedia Commons (CC BY 4.0, Wiki leylek)
Haritayı 1898 yılında aç

Bağdat Caddesi'nde eklektik cami

İstanbul'un Anadolu yakasında, Bağdat Caddesi ile Ethem Efendi Caddesi'nin kesiştiği dörtyol ağzındaki cami, kapısı üstündeki kitabeye göre 1898–99'da, II. Abdülhamid döneminde valilik ve nazırlık yapmış Abdullah Galib Paşa tarafından yaptırılmıştır. İlk yapıldığında çekilen fotoğrafında boş bir arazi üzerinde durduğu görülür; bugün yoğun bir yerleşimin ortasında, çevresinin tek camisidir ve ağaçların gölgelediği, demir parmaklıklı bir duvarla çevrili avlunun içindedir.

Yapı, XIX. yüzyılın sonlarında Türk mimarisine hakim olan karma (eklektik) üslubun bir temsilcisidir ve Osmanlı döneminin bilinen üsluplarının hiçbirine tam uymaz. Kare planlı harimini sekizgen, sağır ve basık kasnaklı bir kubbe örter. Yan cephelerdeki üçlü pencereler, Roma mimarisindeki 'Suriye alınlığı' düzeninden esinlenmiştir. Sekiz cepheli, kasetler halinde sıvanmış gövdesi ve kagir külahıyla minare de geleneksel minarelerden ayrılır. Cemaatin çokluğu nedeniyle genişletme projeleri hazırlanırken, 1986'da bu tasarılar dikkate alınmadan binanın sağ yanına kubbeli bir ek bitiştirilmiştir.

Cephe ve minare ayrıntıları

Kapalı mekan halindeki son cemaat yeri iki katlıdır. Kıble cephesinde mihrap küçük bir çıkıntı halinde dışarı taşar. Yan cephelerdeki üçlü pencereler dört pilastırla sınırlanmıştır; dökme demir parmaklıklı bu pencerelerin yandakileri dikdörtgen, ortadaki ise daha yüksek ve yuvarlak kemerlidir, düzenleri üstlerinde bir silmeyle vurgulanır.

Minare son cemaat yeri kitlesinin sağ köşesinde yükselir. Cami gibi minarenin de dışı sıvalı olduğundan malzemesi hakkında bilgi edinmek mümkün değildir. Şerefe çıkmasında ve külah başlangıcında antik mimarinin yumurta frizi kullanılmıştır.

İç mekan ve avlu

Caminin içi son dönemin kalem işi nakışlarıyla bezelidir; minber ve vaaz kürsüsü ahşaptır. Avlu duvarının Bağdat Caddesi tarafındaki köşesinde bulunan mermer çeşmenin camiyle bir ilgisi yoktur; madde yazıldığı sırada yirmi-yirmi beş yıl kadar önce buraya getirilmişti. Avludaki meşruta ile şadırvan ise yeni yapılardır.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “GALİB PAŞA CAMİİ” (Semavi Eyice)

İlgili padişahlar

Atıf: Padişahlar Atlası, “Galib Paşa Camii · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/galib-pasa-camii/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları