TRENDEFRARPadişahlar Atlası · Osmanlı Eserleri

Dolmabahçe Camii

Eser · Cami, İstanbul, 1853–1854

Tür
Cami
Yer
İstanbul, Türkiye
Yapım
1854
Dolmabahçe Camii
Dolmabahçe Camii · Görsel: Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0, Arild Vågen)

Sarayın karşısındaki cami

Dolmabahçe Camii'nin yapımına Bezmialem Valide Sultan'ın emriyle başlanmış, onun 1853'te ölümü üzerine cami oğlu Sultan Abdülmecid tarafından tamamlanmıştır. Asıl adı Bezmialem Valide Sultan Camii olsa da Dolmabahçe Sarayı'nın avlu kapısının tam karşısında durduğu için Dolmabahçe Camii diye anılır. 1853–54 tarihli inşa kitabesinin tepeliğinde Abdülmecid'in tuğrası bulunur. Mimarı Nikogos Balyan'dır.

Batı akımlarının yoğun olarak etkili olduğu bir dönemde yapılan cami, barok, rokoko ve ampir süslemeleriyle devrinin karma (eklektik) anlayışını yansıtır. Deniz kıyısındaki tek kubbeli harimin kubbesi doğrudan duvarlara oturur; köşelerdeki yüksek ağırlık kuleleri bu yükü dengeler. Önünde iki katlı Hünkar Kasrı, kasrın köşelerinde ince yivli minareler yükselir. 1948'de Dolmabahçe Meydanı açılırken avlu duvarları yıkıldı. 1948–1961 arasında Deniz Müzesi olarak kullanılan cami sonra yeniden ibadete açıldı; en son 1966'da Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarıldı.

Kitabe ve dış görünüş

Celi sülüs hatla yazılmış dört beyitlik kitabe Batı tarzında akant yapraklarıyla süslüdür; önceden avlunun Saat Kulesi'ne bakan kapısı üzerindeydi, 1948'de avlu duvarları yıkılınca kıble duvarının dibine taşındı. Kare planlı yapıda mekan, enine dar ve boyuna yüksek bir prizma biçimindedir. Yüksek duvarlar keskin kornişlerle üç bölüme ayrılmış, pencere aralarına iki kat halinde pilastırlar yerleştirilmiştir. Kubbeyi taşıyan yuvarlak kemerler, yelpaze gibi açılan üçer pencereli timpan duvarları biçimindedir.

Ortasında iri yuvarlak rozetler bulunan ağırlık kulelerinin üst köşelerinde kubbeli, kompozit başlıklı ikişer sütunçe vardır; kubbe kasnağı dıştan konsollarla dilimlere ayrılmış, dilimler çiçek rozetlerle doldurulmuştur. Ampir üsluptaki sekizgen planlı muvakkithane, meydan düzenlemesi sırasında cadde üzerinden kaldırılarak deniz tarafındaki bugünkü yerine taşınmıştır.

Hünkar kasrı ve iç mekan

Taş ve mermerden yapılan caminin ön cephesini boydan boya kaplayan iki katlı Hünkar Kasrı, iki yanda dışa çıkan “L” biçimli kanatlarla daha içeride kalan bir orta hacimden oluşur. Küçük bir saray görünümündeki yapıya üç kapıdan girilir; iki yandaki merdivenlerle odaların bulunduğu ve mahfillere geçilen üst kata çıkılır.

Harimin zemini iri kırmızı tuğlalarla döşelidir; kubbe içi ve pandantifler yaldızlı ve yağlı boya kalem işleriyle tamamen Batı tarzında süslenmiştir. İki renkli mermerden mihrap ve minberde barok bezemeler görülür; beşgen planlı mihrap nişi çiçek ve yaprak motifleriyle, kitabe levhası çelenkli bir tepelikle süslüdür. Minberin yekpare korkuluk levhaları geometrik bezemelidir.

Kaynak: TDV İslâm Ansiklopedisi, “DOLMABAHÇE CAMİİ” (Selda Kalfazade)

İlgili padişahlar

Atıf: Padişahlar Atlası, “Dolmabahçe Camii · Osmanlı Eserleri”, https://padisahlaratlasi.com/eserler/dolmabahce-camii/ (son güncelleme 21 Kasım 2026). Düzeltmeler · Görsel kaynakları